પાકિસ્તાની નેતૃત્વનો આ પ્રતિભાવ ભારતના જળ શક્તિ મંત્રી સી. આર. પાટીલના એક નિવેદન બાદ આવ્યો છે, જેમાં સંકેત આપવામાં આવ્યો હતો કે સિંધુ નદી પ્રણાલીમાંથી પાકિસ્તાન તરફ જતા પાણીનો પ્રવાહ જૂન 2028 સુધીમાં સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ શકે છે.
પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફ
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ જળ કરાર અંગે તણાવ વધ્યો છે. પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફે ચેતવણી આપી છે કે જો પાકિસ્તાનની જળ સુરક્ષા જોખમમાં મુકાશે, તો દેશ ભારત સામે લશ્કરી કાર્યવાહી કરવાનું વિચારી શકે છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પાકિસ્તાન પહેલેથી જ ગંભીર જળ સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. એક પાકિસ્તાની ન્યૂઝ ચૅનલ સાથેની મુલાકાતમાં ખ્વાજા આસિફે કહ્યું, "જે ક્ષણે આપણને લાગે છે કે આપણી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જોખમમાં છે - અને પાણી ખરેખર આપણી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો એક ભાગ છે - ત્યારે આપણે ચોક્કસપણે ભારત સામે યુદ્ધ કરીશું."
ભારતના નિવેદન બાદ પ્રતિક્રિયા
ADVERTISEMENT
પાકિસ્તાની નેતૃત્વનો આ પ્રતિભાવ ભારતના જળ શક્તિ મંત્રી સી. આર. પાટીલના એક નિવેદન બાદ આવ્યો છે, જેમાં સંકેત આપવામાં આવ્યો હતો કે સિંધુ નદી પ્રણાલીમાંથી પાકિસ્તાન તરફ જતા પાણીનો પ્રવાહ જૂન 2028 સુધીમાં સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ શકે છે. ખ્વાજા આસિફે ટિપ્પણી કરી હતી કે જો પાકિસ્તાનને નક્કર પુરાવા મળે કે ભારતે સિંધુ નદી પ્રણાલીના પ્રવાહને રોકવા અથવા વાળવા માટે પગલાં લીધા છે, તો પાકિસ્તાન લશ્કરી કાર્યવાહી કરવાનું વિચારશે.
પહલગામ હુમલા પછી પરિસ્થિતિ બદલાઈ
1960 થી અમલમાં રહેલી સિંધુ જળ સંધિ અંગે તણાવ એપ્રિલ 2025 માં જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા એક મોટા આતંકવાદી હુમલા બાદ વધુ તીવ્ર બન્યો હતો. ભારતે આ હુમલાને પાકિસ્તાન પ્રાયોજિત આતંકવાદને જવાબદાર ઠેરવ્યો હતો અને ત્યારબાદ સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરી દીધી હતી. ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન સરહદપાર આતંકવાદ સામે અસરકારક કાર્યવાહી નહીં કરે ત્યાં સુધી સંધિનું સ્થગિત અમલમાં રહેશે.
પાકિસ્તાનના અર્થતંત્ર પર અસર
પાણી સંકટ પાકિસ્તાનના અર્થતંત્રને પણ અસર કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાન તેના લગભગ 80 ટકા જળ સંસાધનો સિંધુ નદી પ્રણાલીમાંથી મેળવે છે, અને દેશની લગભગ 80 ટકા કૃષિ આ પાણી પર આધાર રાખે છે. 22 કરોડથી વધુ વસ્તી ધરાવતા રાષ્ટ્ર, પાકિસ્તાનમાં કૃષિને અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ માનવામાં આવે છે. દેશના કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન (GDP) માં કૃષિ ક્ષેત્રનો હિસ્સો આશરે 23 ટકા છે, જ્યારે 40 ટકાથી વધુ કાર્યબળ ખેતી અને પશુપાલનમાં રોકાયેલ છે. વધુમાં, ગ્રામીણ વસ્તીના 61 ટકાથી વધુ લોકો તેમની આજીવિકા માટે ખેતી પર આધાર રાખે છે.
કપાસ અને કાપડ ઉદ્યોગોમાં કટોકટી
સિંધુ નદીના પાણીનો ઉપયોગ ઘઉં, ડાંગર, શેરડી, મકાઈ અને કપાસ જેવા મુખ્ય પાકોને સિંચાઈ કરવા માટે થાય છે. પાકિસ્તાન વાર્ષિક આશરે 27.4 મિલિયન ટન ઘઉં, 8.5 મિલિયન ટન ચોખા અને 7.04 મિલિયન ગાંસડી કપાસનું ઉત્પાદન કરે છે. કાપડ ઉદ્યોગ પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો ઉત્પાદન ક્ષેત્ર છે અને કપાસની ખેતી પર આધારિત છે. આ ક્ષેત્ર દેશની કુલ નિકાસનો લગભગ અડધો હિસ્સો ધરાવે છે અને લગભગ ડૉલર 16 બિલિયનની વાર્ષિક આવક ઉત્પન્ન કરે છે. તે પાકિસ્તાનના GDPમાં 8 ટકાથી વધુનું યોગદાન પણ આપે છે. પરિણામે, સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થવાથી અને પ્રવર્તમાન જળ સંકટથી પાકિસ્તાનના કાપડ ઉદ્યોગ અને તેના કૃષિ ક્ષેત્ર બંને માટે નવા પડકારો ઉભા થયા છે.
