આજની તારીખે, મહારાષ્ટ્રના 19 સહિત 198 ભારતીય માછીમારો કરાચી જેલમાં છે. તેમાંથી લગભગ 160 માછીમારો તેમની સજા પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે અને તેમની રાષ્ટ્રીયતા ચકાસવામાં આવી છે. બન્ને દેશોએ ધરપકડ કરાયેલા માછીમારોના મુદ્દાને માનવતાવાદી દ્રષ્ટિકોણથી જોવો જોઈએ.
પ્રતિકાત્મક ફાઇલ તસવીર
પાકિસ્તાની એજન્સીઓ દ્વારા ૨૦૨૨ માં અજાણતા આંતરરાષ્ટ્રીય બોર્ડર પાર કરીને આવી ગયેલા ગુજરાતના એક માછીમારની ધરપકડ કરી હતી. જોકે હવે તેનું કરાચી જેલમાં ૧૬ જાન્યુઆરીએ મૃત્યુ થયું હોવાના અહેવાલ છે. પીડિતે લગભગ ત્રણ વર્ષ પહેલા તેની સજા પૂર્ણ કરી હતી. માછીમારનું નામ ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યું છે, તેનું મૃત્યુ એક મહિના કરતા પણ ઓછા સમયમાં થયું છે, જેથી માછીમાર સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા એક પ્રતિનિધિમંડળે વિદેશ પ્રધાન એસ જયશંકરને પાકિસ્તાની જેલમાં બંધ વ્યક્તિઓની મુક્તિ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરી હતી.
શાંતિ કાર્યકર્તા જતીન દેસાઈએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે, ૧૬ જાન્યુઆરીએ કરાચીની માલિર જેલમાં માછીમારનું મૃત્યુ થયું હતું. માછીમારી અભિયાન દરમિયાન અજાણતા આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ સીમા રેખા (IMBL) પાર કરીને પાકિસ્તાનમાં પકડાયેલા અને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવેલા ભારતીય માછીમારોનો મુદ્દો કાર્યકર્તા ઉઠાવી રહ્યા છે. પોરબંદર બોટ એસોસિએશનના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ જીવન જંગીએ આ ઘટનાની પુષ્ટિ કરી અને કહ્યું કે મૃતક ગુજરાતના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉનાનો રહેવાસી હોવાની શક્યતા છે અને છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી બીમાર હતો. "મૃત્યુ પામેલા માછીમારને 2022 માં પકડવામાં આવ્યો હતો અને તેની રાષ્ટ્રીયતા ચકાસ્યા પછી તે જ વર્ષે તેની સજા પૂરી થઈ ગઈ હતી. બન્ને દેશો વચ્ચે 2008 માં કોન્સ્યુલર એક્સેસ કરાર હોવા છતાં, માછીમારો તેમની સજા પૂરી થયા પછી અને તેમની રાષ્ટ્રીયતા તપાસી પણ પાકિસ્તાનની જેલોમાં રહે છે," દેસાઈએ ધ્યાન દોર્યું. કરારની કલમ 5 માં જણાવાયું છે કે બન્ને સરકારો તેમની રાષ્ટ્રીય સ્થિતિ અને સજા પૂર્ણ થયાના એક મહિનાની અંદર વ્યક્તિઓને મુક્ત કરશે અને તેમના દેશ પરત મોકલશે.
ADVERTISEMENT
દેસાઈએ જણાવ્યું હતું કે મૃતક અને જેલમાં રહેલા મોટાભાગના અન્ય માછીમારો ઘણા સમય પહેલા તેમની સજા પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે અને તેમની રાષ્ટ્રીયતાની પણ પુષ્ટિ થઈ ગઈ છે, આ કરાર કાગળ પર જ રહ્યો છે. ગયા વર્ષે 22 ડિસેમ્બરે, માછીમાર સમુદાયના સભ્યો અને દીવમાં તેમના મિત્રોએ વિદેશ પ્રધાન જયશંકરને આ મુદ્દા પર ધ્યાન દોરતો પત્ર સુપરત કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આમાંના મોટાભાગના માછીમારો ગુજરાત, દીવ અને મહારાષ્ટ્રના છે, જેમાંથી 160 રાષ્ટ્રીયતા ચકાસ્યા પછી તેમની સજા પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે. "બન્ને દેશો વચ્ચે 2008 માં થયેલા કરાર છતાં, માછીમારો પાકિસ્તાની જેલોમાં રહે છે. સજા પૂરી થયા પછી પણ તેમની અટકાયતને કારણે વર્ષોથી પરિવારો સંપર્ક વિના રહ્યા છે, જેના કારણે ભારે તકલીફ થઈ રહી છે. તેનાથી તેમના સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારી અંગે પણ ગંભીર ચિંતાઓ ઉભી થઈ છે. અમે તમને વિનંતી કરીએ છીએ કે કૃપા કરીને આ બાબતની તપાસ કરો અને તેમની મુક્તિ અને સ્વદેશ પરત ફરવા માટે જરૂરી પગલાં લો," પત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે. કરવામાં આવેલી માગણીઓમાં માછીમારોની મુક્તિ અને સ્વદેશ પરત ફરવા, તેમની તાત્કાલિક તબીબી સંભાળ અને માનવતાવાદી પરત ફરવા, વાતચીત અને પરિવારનો સંપર્ક, કેદીઓ પર સંયુક્ત ન્યાયિક સમિતિનું પુનર્જીવન, જપ્ત કરાયેલ માછીમારી બોટ પરત કરવા અને પીડિત પરિવારોને ટેકો આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
"આજની તારીખે, મહારાષ્ટ્રના 19 સહિત 198 ભારતીય માછીમારો કરાચી જેલમાં છે. તેમાંથી લગભગ 160 માછીમારો તેમની સજા પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે અને તેમની રાષ્ટ્રીયતા ચકાસવામાં આવી છે. બન્ને દેશોએ ધરપકડ કરાયેલા માછીમારોના મુદ્દાને માનવતાવાદી દ્રષ્ટિકોણથી જોવો જોઈએ, કારણ કે તેઓ અજાણતામાં સરહદ પાર કરે છે અને તેમને તાત્કાલિક મુક્ત કરવા જોઈએ," દેસાઈએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું.
