US-Iran Ceasefire 2026: પાકિસ્તાન અને ચીનની મધ્યસ્થી બાદ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. અમેરિકા અને ઈરાન બંનેએ જીતનો દાવો કર્યો છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (સૌજન્ય: મિડ-ડે)
પાકિસ્તાન અને ચીનની મધ્યસ્થી બાદ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. અમેરિકા અને ઈરાન બંનેએ જીતનો દાવો કર્યો છે. જોકે, વાસ્તવિકતા એ છે કે યુદ્ધવિરામ કરાર ઈરાનના 10-મુદ્દાના પ્રસ્તાવના આધારે થયો હતો. આ કરાર બાદ, ઈરાન હવે તેના નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ટોલ લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ઈરાન સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા દરેક જહાજ પાસેથી ડૉલર 2 મિલિયન ટોલ વસૂલવા માંગે છે. ઈરાને કહ્યું છે કે તે તેના પાડોશી ઓમાન સાથે ટ્રાન્ઝિટ ફી પણ શેર કરશે, જેમાં મસ્કત સૌથી મોટો વિજેતા બનશે. દરમિયાન, ઈરાનથી વિપરીત ઓમાને કહ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈ ટોલ લાદી શકાશે નહીં. આના કારણે બંને દેશો વચ્ચે આ મુદ્દે મતભેદો ઉભા થયા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે આનાથી નોંધપાત્ર આવક થશે અને ઈરાન પણ ભાગ લેશે.
ઈરાનની આ યોજના બંને દેશો માટે અબજો ડોલરનું ઉત્પાદન કરી શકે છે. દરમિયાન, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતાર જેવા અન્ય પ્રભાવશાળી ગલ્ફ દેશોને ફટકો પડ્યો છે. ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેનો આ સાંકડો ૩૪ કિલોમીટરનો પાણીનો પટ વૈશ્વિક તેલ વેપારની જીવાદોરી છે. તેના બંધ થવાથી ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં વ્યાપક આક્રોશ ફેલાયો છે. વિશ્વના તેલ વેપારનો પાંચમો ભાગ આ વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે. ઈરાને જણાવ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી એકત્ર કરાયેલા નાણાંનો ઉપયોગ દેશમાં પુનર્નિર્માણ કાર્ય માટે કરવામાં આવશે. ઈરાને કહ્યું છે કે લડાઈથી તેના સંરક્ષણ, વહીવટી અને નાગરિક માળખાને નોંધપાત્ર નુકસાન થયું છે. યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ એમ પણ કહ્યું છે કે ઈરાનનો પ્રસ્તાવ વિચારણાને પાત્ર છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી બંધ છે.
ADVERTISEMENT
ઈરાનની હોર્મુઝ ટોલ યોજના શું છે?
ઈરાન અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથે કાયમી શાંતિ કરાર ઇચ્છે છે અને આ હાંસલ કરવા માટે તેણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો ઉપયોગ હથિયાર તરીકે કર્યો છે. ઈરાને જણાવ્યું હતું કે આ ૨ મિલિયન ડોલરની ફી વિવિધ જહાજો માટે અલગ અલગ હશે. આ તેના કાર્ગો પર આધાર રાખશે. ઈરાન ઓમાન સાથે એક પ્રોટોકોલ વિકસાવવા માટે કામ કરી રહ્યું છે જેમાં જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા માટે પરમિટ અને લાઇસન્સ મેળવવાની જરૂર પડે. ઓમાને કહ્યું છે કે તે ઈરાન સાથે વિકલ્પો પર ચર્ચા કરી રહ્યું છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ કરાર થયો નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા, UNCLOS હેઠળ, પડોશી દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગ પર ફી માંગી શકતા નથી.
ઓમાનની 20 ટકા વસ્તી ભારતીય છે
હોર્મુઝ સંકટથી ભારત પણ ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થયું છે. ઓમાન અને ભારત ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક સંબંધો ધરાવે છે. બંને દેશો વચ્ચે 1955 માં રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત થયા હતા. ઓમાન અખાત દેશોમાં ભારત માટે એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર છે. ઓમાન અખાત ક્ષેત્રમાં ભારતના પ્રવેશદ્વાર તરીકે સેવા આપે છે. 2024-25 માં બંને દેશો વચ્ચે વેપાર ડૉલર 10.61 બિલિયન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. ઓમાનમાં 500,000 ભારતીયો રહે છે. ઓમાનની વસ્તીના લગભગ 20 ટકા ભારતીય છે, જેમાંથી 60 ટકા કેરળના છે. બંને દેશો સંરક્ષણ, વેપાર અને ઊર્જામાં ગાઢ સંબંધો ધરાવે છે. ઓમાનને વાર્ષિક ડૉલર 780 મિલિયન રેમિટન્સ મળે છે.
ઈરાન હવે પુનર્નિર્માણ શરૂ કરી શકે છે: ટ્રમ્પ
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત બાદ, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેને વૈશ્વિક શાંતિ માટે એક મહત્વપૂર્ણ દિવસ ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે ઈરાન હવે પરિસ્થિતિથી કંટાળી ગયું છે અને શાંતિ ઇચ્છે છે, તેથી તેહરાન હવે પુનર્નિર્માણની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે. ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ, ટ્રુથ સોશિયલ પર એક નિવેદન બહાર પાડીને કહ્યું કે અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં શિપિંગ ટ્રાફિકનું સંચાલન કરવામાં મદદ કરશે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે બધું સુવ્યવસ્થિત રીતે ચાલુ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે યુએસ સૈનિકો ત્યાં રહેશે.
ટ્રુથ સોશિયલ પર એક પોસ્ટમાં, ટ્રમ્પે લખ્યું, "આ વૈશ્વિક શાંતિ માટે એક મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે. કારણ કે તેઓએ પૂરતું સહન કર્યું છે." યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ આ સમય દરમિયાન તમામ જરૂરી સહાય પૂરી પાડશે. અમે તમામ જરૂરી પુરવઠો પહોંચાડીશું અને સામાન્યતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે હાજર રહીશું. મને વિશ્વાસ છે કે બધું સારું થશે. જેમ આપણે અમેરિકામાં `સુવર્ણ યુગ` જોઈ રહ્યા છીએ, તેમ આ મધ્ય પૂર્વ માટે પણ એક નવો યુગ હોઈ શકે છે.` અગાઉ, ટ્રમ્પે ઈરાન સામે સંભવિત મોટા લશ્કરી હુમલાને ટાળીને બે અઠવાડિયાના કામચલાઉ વિરામની જાહેરાત કરી હતી. આ નિર્ણય એ શરતે લેવામાં આવ્યો હતો કે ઈરાન સંપૂર્ણપણે, સુરક્ષિત રીતે અને તાત્કાલિક હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલશે. આ જાહેરાતથી સમગ્ર વિશ્વને મોટી રાહત મળી.
