09 September, 2026 05:39 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
અશ્વિની વૈષ્ણવ (ફાઈલ તસવીર)
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે સાત મુખ્ય રેલવે આધુનિકીકરણ પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપી છે. કેન્દ્ર સરકાર દેશના રેલવે માળખાને મજબૂત બનાવવા અને ટ્રેન અવરજવરને સરળ બનાવવા માટે આધુનિકીકરણ પર સતત ભાર મૂકી રહી છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળની બેઠકમાં અનેક મુખ્ય રેલવે આધુનિકીકરણ પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. કેન્દ્રીય રેલવે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કેબિનેટના નિર્ણયોની માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે દેશના ૧૧,૦૦૦ કિલોમીટર લાંબા હાઇ-ડેન્સિટી નેટવર્કમાંથી, સાત મુખ્ય કોરિડોર ભારતીય રેલવેના ટ્રાફિકનો આશરે ૪૦ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ભવિષ્યમાં ટ્રાફિકમાં વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને, તમામ સાત હાઇ-ડેન્સિટી કોરિડોરને ચાર-લેન અથવા ચાર-લેન ટ્રેકમાં રૂપાંતરિત કરવાની યોજના છે.
મંજૂર કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સમાં દિલ્હી-મુંબઈ, મુંબઈ-ચેન્નઈ, ચેન્નઈ-કોલકાતા અને કોલકાતા-દિલ્હી રૂટ તેમજ બે મુખ્ય કર્ણ દિલ્હી-ચેન્નઈ, મુંબઈ-કોલકાતા અને દિલ્હી-ગુવાહાટી રૂટનો સમાવેશ થાય છે. આ સમગ્ર નેટવર્કમાંથી, આશરે 2,000 કિલોમીટરનું કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે, 5,000 કિલોમીટર પર કામ ચાલી રહ્યું છે અથવા મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે બાકીના 4,000 કિલોમીટર માટે વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે.
કેબિનેટે ₹10,783 કરોડના ખર્ચે ત્રણ મલ્ટીટ્રેકિંગ પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપી, જે 2029-30 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્યાંક છે. કુલ 656 કિલોમીટરના આ પ્રોજેક્ટ્સ પાંચ રાજ્યોના 14 જિલ્લાઓને આવરી લેશે. આમાં મુંબઈ-હાવડા રૂટ પર ₹6,528 કરોડના ખર્ચે ખડગપુર અને ઝારસુગુડા વચ્ચે 367 કિલોમીટર લાંબી ચોથી રેલવે લાઇનનું બાંધકામ અને ₹1,936 કરોડના ખર્ચે અરકુન્નમ અને રેનીગુંટા વચ્ચે 77 કિલોમીટર લાંબી ત્રીજી અને ચોથી લાઇનનું બાંધકામ શામેલ છે. બિલાસપુર-કટની રૂટને ચાર લેનમાં વિસ્તૃત કરવા માટે પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
આ નવી રેલવે લાઇનો નાખવાથી દેશભરના 4,790 ગામડાઓને વધુ સારી કનેક્ટિવિટી મળશે અને આશરે 5.6 મિલિયન વધારાના મુસાફરો માટે આરામદાયક મુસાફરી શક્ય બનશે. માલવાહક ટ્રેન કામગીરી પણ ઝડપી બનશે, જેનાથી વાર્ષિક 27 મેટ્રિક ટન વધારાના કાર્ગોનું પરિવહન શક્ય બનશે.
કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે, "આજની કેબિનેટ બેઠકમાં કેટલાક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રેલવે આધુનિકીકરણ પ્રોજેક્ટ્સની ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જે છેલ્લા 12 વર્ષથી ચાલી રહ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં રેલવેના સંપૂર્ણ ઓવરઓલ અને આધુનિકીકરણનો એક ભાગ છે. તેઓ સાત હાઇ-ડેન્સિટી રેલવે કોરિડોરને ચાર લેન અને ચાર ટ્રેકમાં વિસ્તૃત કરવા માટે કામ કરી રહ્યા છે. ભવિષ્યમાં ભારે ટ્રાફિક જોવા મળે તેવી અપેક્ષા ધરાવતા અન્ય ઘણા કોરિડોર પર પણ કામ ચાલી રહ્યું છે."
કેન્દ્રીય મંત્રીએ સમજાવ્યું, "આ `ગોલ્ડન ચતુર્ભુજ` બનાવે છે: દિલ્હીથી મુંબઈ, મુંબઈથી ચેન્નઈ, ચેન્નઈથી કોલકાતા, કોલકાતાથી દિલ્હી અને પાછા મુંબઈ. તેમાં હવે બે કર્ણ છે: દિલ્હીથી ચેન્નઈ અને મુંબઈથી કોલકાતા. દિલ્હીથી ગુવાહાટી રૂટ પણ છે. આમ, સાત હાઇ-ડેન્સિટી કોરિડોરને ચાર લેનમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવી રહ્યા છે, અને એક પછી એક બધા પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ ચાલી રહ્યું છે." હાલમાં આશરે 4,000 કિલોમીટર માટે DPR તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે ૧૧,૦૦૦ કિલોમીટરના હાઇ-ડેન્સિટી કોરિડોરમાંથી, સાત કોરિડોર રેલવેના ટ્રાફિકનો આશરે ૪૦ ટકા હિસ્સો વહન કરે છે. તેમણે કહ્યું, "આ કોરિડોરમાંથી આશરે ૨,૦૦૦ કિલોમીટરનું કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે, અને ચાર લાઇન નાખવામાં આવી છે. આશરે ૫,૦૦૦ કિલોમીટર પર કામ ચાલી રહ્યું છે અથવા મંજૂરી આપવામાં આવી છે. બાકીના ૪,૦૦૦ કિલોમીટર અંતિમ મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયામાં છે. આ નકશો તમને સમગ્ર હાઇ-ડેન્સિટી નેટવર્ક અને રેલવે માટે મહત્વપૂર્ણ એવા સાત કોરિડોરનું વ્યાપક ચિત્ર આપે છે."
કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું, "ઝારસુગુડા ઉપરાંત, છત્તીસગઢમાં એવા પ્રોજેક્ટ્સ છે જે ટ્રાફિકની ગંભીર સમસ્યાઓનો સામનો કરે છે. ત્યાંનું નેટવર્ક છેલ્લા ૫૦-૬૦ વર્ષથી વિકસાવવામાં આવ્યું ન હતું." તેના પર પૂરતું ધ્યાન આપવામાં આવ્યું નથી. છેલ્લા ૧૨ વર્ષોમાં, છત્તીસગઢમાં શ્રેણીબદ્ધ નવા પ્રોજેક્ટ્સ મંજૂર થયા છે કારણ કે તે એક આદિવાસી પ્રદેશ છે અને અહીંના લોકોની ઘણી આકાંક્ષાઓ છે જેને પૂર્ણ કરવાની જરૂર છે. તે આર્થિક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ છે અને દેશની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
