12 November, 2026 07:19 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
સંસદની ફાઈલ તસવીર
મોદી સરકાર ટૂંક સમયમાં સીમાંકન બિલ પસાર કરવા માટે સંસદનું ખાસ સત્ર બોલાવી શકે છે. એપ્રિલમાં રજૂ કરાયેલ સીમાંકન બિલ સંસદમાં પસાર થવામાં નિષ્ફળ ગયું, જેના કારણે NDA સરકારને ફટકો પડ્યો. જોકે, મે મહિનામાં પશ્ચિમ બંગાળના ચૂંટણી પરિણામો બાદ, NDAની તાકાત વધી ગઈ છે અને તે સંસદમાં બે તૃતીયાંશ બહુમતીની નજીક છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકાર ટૂંક સમયમાં સીમાંકન બિલ પસાર કરવા માટે સંસદનું ખાસ સત્ર બોલાવી શકે છે. સીમાંકન બિલ પસાર કરવા માટે સરકારને બે તૃતીયાંશ બહુમતીની જરૂર છે.
સૂત્રોએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે સરકાર 15 થી 18 મતોના માર્જિનથી જીતશે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર જરૂરી સંખ્યા મેળવવાનો વિશ્વાસ ધરાવે છે, પરંતુ તેમણે પ્રસ્તાવિત સત્રની તારીખો અથવા સમય જાહેર કર્યો નથી. અગાઉ, સંસદનું ચોમાસુ સત્ર ઓગસ્ટના મધ્યમાં સમાપ્ત થયું હતું, પરંતુ તેને હજુ સુધી ઔપચારિક રીતે મુલતવી રાખવામાં આવ્યું નથી. કૉંગ્રેસ સમયાંતરે પ્રશ્નો ઉઠાવતી રહી છે કે તેને મુલતવી કેમ રાખવામાં આવતી નથી, જે સામાન્ય રીતે ટાળવામાં આવે છે.
એપ્રિલમાં, કેન્દ્ર સરકારે લોકસભા અને વિધાનસભા મતવિસ્તારોના સીમાંકન સંબંધિત સંસદમાં ત્રણ મહત્વપૂર્ણ બિલ રજૂ કર્યા હતા. આમાં બંધારણ (૧૩૧મો સુધારો) બિલ, ૨૦૨૬, સીમાંકન બિલ, ૨૦૨૬ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો કાયદા (સુધારા) બિલનો સમાવેશ થાય છે. સરકારે વર્તમાન ૫૪૩ લોકસભા બેઠકોને મહત્તમ ૮૫૦ સુધી વધારવાનો અને રાજ્ય વિધાનસભા બેઠકોમાં ફેરફાર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. યોજના ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરીના આધારે મતવિસ્તારો ફરીથી બનાવવાની હતી. આ સમગ્ર કવાયત ૨૦૨૯ ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા મહિલા અનામતના અમલીકરણ સાથે પણ જોડાયેલી હતી. ૨૦૨૩ માં પસાર થયેલ મહિલા અનામત કાયદો, લોકસભા અને વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે ૩૩% બેઠકો અનામત રાખવાની જોગવાઈ કરે છે, પરંતુ તેનો અમલ વસ્તી ગણતરી અને સીમાંકન પછી થવાનો હતો.
જોકે, આ સરકારી દરખાસ્ત 17 એપ્રિલ, 2026ના રોજ લોકસભામાં પસાર થઈ શકી નહીં. તેનું મુખ્ય કારણ વિરોધ અને બંધારણીય સુધારા માટે જરૂરી બે તૃતીયાંશ બહુમતીનો અભાવ હતો. વિરોધ પક્ષોએ મહિલા અનામતને ટેકો આપ્યો હતો, પરંતુ આરોપ લગાવ્યો હતો કે સરકારે સીમાંકન દ્વારા રાજકીય લાભ મેળવવાની કોશિશ કરી હતી. દક્ષિણ ભારતીય રાજ્યોને ડર હતો કે વસ્તીના આધારે બેઠકો ફરીથી ફાળવવાથી લોકસભામાં ઉત્તર ભારતીય રાજ્યોનો હિસ્સો વધી શકે છે અને દક્ષિણ રાજ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ ઘટી શકે છે. પરિણામે, કૉંગ્રેસ સહિત સમગ્ર વિપક્ષે આ દરખાસ્તનો વિરોધ કર્યો. બિલને પક્ષમાં 298 અને વિરોધમાં 230 મત મળ્યા, જ્યારે તેને પસાર કરવા માટે 528 સભ્યોમાંથી બે તૃતીયાંશ મત એટલે કે 352 મત જરૂરી હતા. આનાથી કેન્દ્ર સરકારને મોટો ફટકો પડ્યો.
મે મહિનામાં પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાની ચૂંટણીના પરિણામોએ સંસદમાં રાજકીય પરિદૃશ્ય પણ બદલી નાખ્યું. મમતા બેનર્જીના TMCમાં મોટો ભાગલા પડ્યા, જેમાં 20 સાંસદોએ પાર્ટી છોડી દીધી. વધુમાં, તમિલનાડુમાં, કૉંગ્રેસે ટીવીકે સાથે જોડાણ કર્યું અને રાજ્યમાં સરકાર બનાવી, જેનાથી ડીએમકે અને કૉંગ્રેસ વચ્ચે વધુ તણાવ વધ્યો. વધુમાં, શિવસેના (યુબીટી) એ પણ બળવો કર્યો, જેમાં છ સાંસદો પક્ષપલટા સાથે ગયા. તે બધા એકનાથ શિંદેની શિવસેનામાં જોડાયા, જેનાથી એનડીએની સ્થિતિ વધુ મજબૂત થઈ. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તમિલનાડુમાં ડીએમકે કૉંગ્રેસ છોડી દેવાથી એવી અટકળો શરૂ થઈ છે કે ડીએમકે સીમાંકન બિલ પર સંસદમાં એનડીએ સરકારને ટેકો આપી શકે છે.
એનડીએની પોતાની તાકાત: 293
ટીએમસી બળવાખોર સાંસદો: 20
ડીએમકે સાંસદો તરફથી સંભવિત મુદ્દા આધારિત સમર્થન: 22
શિવસેના (યુબીટી) બળવાખોરો: 6
એપ્રિલમાં એનડીએમાં જોડાયેલા વધારાના મત: 5
કુલ તાકાત: 346
આ બધા આંકડા ઉમેરવાથી કુલ 346 થાય છે. છેલ્લી વખત જ્યારે પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે હાજર સાંસદોની સંખ્યાના આધારે બે તૃતીયાંશ મત 352 હતા. જોકે, બે-તૃતીયાંશ બહુમતીનો આંકડો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવે તે દિવસે ગૃહમાં કુલ હાજરી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે. પરિણામે, એ ચોક્કસ છે કે મોદી સરકાર બે-તૃતીયાંશ બહુમતી તરફ આગળ વધી ગઈ છે. ભવિષ્યમાં જ્યારે સીમાંકન બિલ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવશે, ત્યારે કેટલાક સાંસદો ગેરહાજર રહીને સરકારને મદદ કરી શકે છે.
