25 February, 2026 04:47 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક તસવીર (સૌજન્ય: મિડ-ડે)
રાજ્યોના નામ બદલવાને લઈને દેશમાં ફરી એકવાર રાજકીય ગતિવિધિઓ તેજ થઈ ગઈ છે. કેરલનું નામ બદલીને કેરલમ કર્યા બાદ, પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ રાજ્યનું નામ બદલવાની હાકલ કરી છે. આ દરમિયાન, રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીનું નામ બદલવાની માંગણીઓ પણ ઉઠવા લાગી છે. ભાજપના સાંસદ પ્રવીણ ખંડેલવાલે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહને પત્ર લખીને દિલ્હીનું નામ બદલીને ઇન્દ્રપ્રસ્થ કરવાની વિનંતી કરી છે.
પત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, "`દિલ્હી` નામ શહેરની ઊંડા અને વધુ પ્રાચીન વારસાને બદલે મર્યાદિત ઐતિહાસિક સમયગાળાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેથી, ઇન્દ્રપ્રસ્થનું નામ બદલવાથી આધુનિક ભારતની રાજધાનીને તેના પ્રાચીન સભ્યતાના પાયા સાથે ફરીથી જોડવામાં આવશે. તે પ્રતીક કરશે કે વિશ્વના સૌથી મોટા લોકશાહીનું કેન્દ્ર માનવતાની સૌથી જૂની સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓમાંની એકના વારસા પર ઉભું છે."
કેરલનું નામ સત્તાવાર રીતે `કેરલમ` કરવાના નિર્ણય બાદ, પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ હવે રાજ્યનું નામ બદલવાની માંગણીને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ કેન્દ્ર સરકારની ટીકા કરી છે. તેમણે કહ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળનું નામ બદલીને "બાંગ્લા" કરવાનો પ્રસ્તાવ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વર્ષોથી પડતર હતો, જ્યારે કેરલનું નામ તાત્કાલિક મંજૂર કરવામાં આવ્યું હતું.
કેન્દ્ર સરકારે મંગળવારે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો, જેમાં કેરલનું નામ બદલીને "કેરલ" કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપવામાં આવી. કેન્દ્રીય માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કેબિનેટની બેઠક બાદ આ નિર્ણયની જાહેરાત કરી. તેમણે આ નિર્ણયને લાંબા સમયથી ચાલી આવતી માંગણીને પૂર્ણ કરતું પગલું ગણાવ્યું. પોતાના સંબોધનમાં કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું કે કેબિનેટમાં લેવાયેલો સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય કેરલનું નામ બદલીને "કેરલ" કરવાનો હતો. તેમણે સમજાવ્યું કે ભાષાકીય ધોરણે રાજ્યોનું પુનર્ગઠન થયા પછી, એવી માંગ કરવામાં આવી રહી છે કે રાજ્યનું સત્તાવાર નામ તેની સ્થાનિક ભાષા અનુસાર હોવું જોઈએ.
નવા પ્રાઇમ મિનિસ્ટર્સ ઑફિસ (PMO) બિલ્ડિંગ સેવા તીર્થમાં ગઈ કાલે કેન્દ્રીય કૅબિનેટની પહેલી બેઠકમાં ઘણા મહત્ત્વના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા. એમાં મોદી કૅબિનેટે કેરલા સરકારના રાજ્યનું નામ બદલીને કેરલમ કરવાના પ્રસ્તાવને પણ મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પગલું એપ્રિલ-મેમાં યોજાનારી કેરલમ વિધાનસભાની ચૂંટણી પહેલાં લેવામાં આવ્યું છે. કેરલાની વિધાનસભાએ ૨૦૨૪ની ૨૪ જૂને સર્વાનુમતે એક ઠરાવ પસાર કર્યો હતો જેમાં કેન્દ્ર સરકારને રાજ્યનું નામ સત્તાવાર રીતે બદલીને કેરલમ કરવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રાલયે પ્રથમ ઠરાવની સમીક્ષા કરતી વખતે કેટલાક ટેક્નિકલ ફેરફારો સૂચવ્યા હતા, જેને કારણે વિધાનસભાએ બીજી વખત આ ઠરાવ મંજૂર કર્યો હતો. આ મુદ્દે કેન્દ્રીય પ્રધાન અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું હતું કે ‘ભાષાના આધારે રાજ્યની રચના થઈ ત્યારથી કેરલાનું નામ કેરલમ રાખવાની માગણી કરવામાં આવી રહી છે. કૅબિનેટે એને મંજૂરી આપી છે.’ રાજ્યનું સત્તાવાર નામ મલયાલમ ભાષામાં કેરલમ છે, પણ અંગ્રેજીમાં એને કેરલા લખવામાં આવે છે તેથી રાજ્ય સરકારે એને બદલીને ‘કેરલમ’ કરવાની વિનંતી કરી હતી. મલયાલમમાં કેર એટલે પાણી અને અલમ એટલે ભૂમિ. આમ પરશુરામ દ્વારા પાણીમાંથી મેળવવામાં આવેલી જમીન તરીકે એનું નામ કેરલમ છે.
