20 May, 2026 07:05 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
અરવિંદ કેજરીવાલ (ફાઇલ તસવીર)
દિલ્હી હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ મામલે અરજી કાનૂની માળખાની યોગ્ય સમજણ વિના દાખલ કરવામાં આવી હતી. દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં અરવિંદ કેજરીવાલ, મનીષ સિસોદિયા અને દુર્ગેશ પાઠકને ચૂંટણી લડવા માટે ગેરલાયક ઠેરવવા અને AAP પાર્ટીની નોંધણી રદ કરવાની માંગ કરતી જાહેર હિતની અરજી (PIL)ની સુનાવણી દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં થઈ હતી. મુખ્ય ન્યાયાધીશ દેવેન્દ્ર ઉપાધ્યાયની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે સુનાવણી હાથ ધરી હતી. કોર્ટે પીઆઈએલને ફગાવી દીધી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે અરજીમાં કરવામાં આવેલા આરોપોમાં કાનૂની યોગ્યતા નથી. તેથી, આ અરજી પર આદેશ જારી કરવાનું કોઈ વાજબીપણું નથી.
અરજદારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલે જણાવ્યું હતું કે કેજરીવાલ અને અન્ય લોકો કોર્ટની કાર્યવાહીને બદનામ અને વિવાદિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. કોર્ટે પૂછ્યું, "તમે ઇચ્છો છો કે અમે ચૂંટણી પંચને રાજકીય પક્ષની નોંધણી રદ કરવાનો આદેશ આપીએ? પરંતુ શું કાયદામાં રાજકીય પક્ષની નોંધણી રદ કરવાની જોગવાઈ છે? જો એમ હોય, તો તેનું સંપૂર્ણ કાનૂની માળખું શું છે?"
આના પર, વકીલે જવાબ આપ્યો કે લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ રાજકીય પક્ષની નોંધણી રદ કરવાની સીધી જોગવાઈ કરતું નથી. આ બાબતે કાયદો સ્પષ્ટ છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદામાં ત્રણ અપવાદરૂપ પરિસ્થિતિઓનો ઉલ્લેખ છે જેમાં રાજકીય પક્ષની નોંધણી રદ કરી શકાય છે. વકીલે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા ઉલ્લેખિત ત્રણ અપવાદોનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કોર્ટને તે પરિસ્થિતિઓની જાણ કરી.
કોર્ટે જણાવ્યું કે આ કેસ પહેલી બે શરતોમાં બંધબેસતો નથી. ત્રીજી શરત એ છે કે રાજકીય પક્ષની નોંધણી ફક્ત ત્યારે જ રદ કરી શકાય છે જો તેને UAPA અથવા સમાન કાયદા હેઠળ ગેરકાયદેસર સંગઠન જાહેર કરવામાં આવ્યું હોય. વકીલે જણાવ્યું કે લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમની કલમ 29A(5) જણાવે છે કે જ્યારે કોઈ પક્ષ નોંધાયેલ હોય છે, ત્યારે તેણે લેખિત બાંયધરી આપવી જોઈએ કે તે બંધારણ અને તેના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનું પાલન કરશે. વકીલે દલીલ કરી હતી કે જો કોઈ પક્ષ આ શરતોનું ઉલ્લંઘન કરે છે, તો તેની સામે કાર્યવાહી અથવા નોંધણી રદ કરવાની માંગ ઊભી થઈ શકે છે.
પછી અરજદારના વકીલે ન્યાયાધીશ સ્વર્ણ કાંતા શર્માના ચુકાદાને ટાંકીને કહ્યું કે આ તેમની અરજીનો આધાર હતો. કોર્ટે જવાબ આપતા કહ્યું કે પહેલા એ સાબિત કરવું પડશે કે ચૂંટણી પંચ પાસે કોર્ટના આદેશ પછી રાજકીય પક્ષની નોંધણી રદ કરવાનો અધિકાર છે.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ફક્ત ચુકાદો ટાંકવો પૂરતો નથી; એ દર્શાવવું પણ જરૂરી છે કે ચૂંટણી પંચ કોર્ટના આદેશ પછી પક્ષ સામે આવી કાર્યવાહી કરી શકે છે. વકીલે કહ્યું, "જો કોઈ વ્યક્તિ ભારતીય બંધારણમાં માનતો નથી, તો મારા મતે, તે ચૂંટણી લડી શકતો નથી. હું અરવિંદ કેજરીવાલ, મનીષ સિસોદિયા અને દુર્ગેશ પાઠક વિશે વાત કરી રહ્યો છું." કોર્ટે પૂછ્યું કે આ રાજકીય પક્ષની નોંધણી કેવી રીતે રદ કરશે. આના પર વકીલે જવાબ આપ્યો, "મારી બીજી માંગ એ છે કે કેજરીવાલ અને અન્ય લોકોને સંસદીય અને વિધાનસભા ચૂંટણી લડવા માટે ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવે. રાજકીય પક્ષના સભ્ય હોવાને કારણે કોર્ટની કાર્યવાહી બદનામ થઈ શકે નહીં."
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જો કોઈ નેતા કોર્ટ વિરુદ્ધ નિવેદનો આપે છે, તો તિરસ્કારની કાર્યવાહી માટે એક અલગ કાનૂની પ્રક્રિયા જરૂરી છે. ફક્ત આ આધાર પર રાજકીય પક્ષને વિખેરી નાખવો અથવા નેતાઓને ચૂંટણી લડવાથી રોકવા યોગ્ય નથી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે રાજકીય પક્ષોની નોંધણી કરવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા કાયદા દ્વારા સ્થાપિત છે, અને આ કેસમાં અરજી તે કાનૂની માળખાની યોગ્ય સમજણ વિના દાખલ કરવામાં આવી હતી.
