04 September, 2026 07:14 PM IST | Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક તસવીર
ગયા મહિનાની 4 ઓગસ્ટના રોજ, ફુકેટથી દિલ્હી જતી એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટમાં 36,000 ફૂટની ઊંચાઈએ ત્રણેય હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમમાં એક સાથે નિષ્ફળતાનો અનુભવ થયો હતો, જેના કારણે વિમાન અચાનક તેની નિર્ધારિત ઊંચાઈથી 300 ફૂટ નીચે નીચે ઉતરી ગયું હતું. આના પરિણામે ચાર ક્રૂ સભ્યો સહિત 24 લોકો ઘાયલ થયા હતા. એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) એ તેનો પ્રારંભિક તપાસ અહેવાલ નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિર્દેશાલય (DGCA) ને સુપરત કર્યો છે. અહેવાલમાં, AAIB એ મુખ્ય પાઇલટનો માનસિક પદાર્થો માટે નકારાત્મક પરીક્ષણ કર્યા પછી તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની ભલામણ કરી છે.
જોકે, અહેવાલમાં એવું તારણ કાઢવામાં આવ્યું નથી કે પાઇલટનો માનસિક પદાર્થોનો ઉપયોગ હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમની ખામી અથવા વિમાનની ઊંચાઈમાં અચાનક ફેરફાર સાથે સંબંધિત હતો. AAIB એ જણાવ્યું હતું કે અકસ્માતના ટેકનિકલ અને અન્ય પાસાઓની તપાસ ચાલુ છે. તપાસ અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ઘટના સમયે ખરાબ હવામાનના કોઈ અહેવાલ નહોતા. તપાસકર્તાઓ વિમાનની હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમમાં ખામી અને અન્ય સંભવિત કારણોની તપાસ કરી રહ્યા છે.
AAIB ના 10-પાનાના પ્રારંભિક અહેવાલ મુજબ, વિમાનની "લીલી," "વાદળી," અને "પીળી" હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમ લગભગ એકસાથે ખામીયુક્ત હતી, પરંતુ થોડીક સેકન્ડોમાં, આ સિસ્ટમો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી, અને વિમાને દિલ્હી તરફ ઉડાન ચાલુ રાખી હતી અને સુરક્ષિત રીતે ઉતરાણ કર્યું હતું. અહેવાલ મુજબ, આ ઘટનાને કારણે વિમાનના આંતરિક ભાગમાં નોંધપાત્ર નુકસાન થયું હતું. છતની ઘણી પેનલોમાં તિરાડો પડી ગઈ હતી, ઓવરહેડ લગેજ કમ્પાર્ટમેન્ટના ભાગો વિસ્થાપિત થઈ ગયા હતા, રેલિંગ તૂટી ગઈ હતી અને ક્રૂ સીટ અને ઇમરજન્સી એક્ઝિટ હેન્ડલને નુકસાન થયું હતું.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે પાઇલટનો મનોરોગ પદાર્થો માટે ફ્લાઇટ પછીનો પરીક્ષણ "નકારાત્મક નથી", જ્યારે સહ-પાઇલટનો પરીક્ષણ "નકારાત્મક" હતો, જેનો અર્થ છે કે પદાર્થના ઉપયોગનો કોઈ સંકેત નહોતો. AAIB એ નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિર્દેશાલય (DGCA) ને મનોરોગ પદાર્થોના ઉપયોગને રોકવા માટે યોગ્ય પગલાં લેવાની પણ ભલામણ કરી હતી. AAIB એ જણાવ્યું હતું કે, "માનસિક પદાર્થોના ઉપયોગની પુષ્ટિ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે, અને AAIB DGCA ને પ્રાથમિકતાના ધોરણે યોગ્ય પગલાં લેવાની ભલામણ કરે છે."
ફુકેટથી દિલ્હી જતી ફ્લાઇટ AI 2379 એ VT-EXO રજીસ્ટ્રેશન નંબર ધરાવતા એરબસ A320-251N એરક્રાફ્ટ દ્વારા સંચાલિત હતી. વિમાને 4 ઓગસ્ટના રોજ ભારતીય સમય મુજબ સવારે 7:11 વાગ્યે ફુકેટ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઇમથકથી ઉડાન ભરી હતી. તેમાં ત્રણ શિશુઓ, છ કેબિન ક્રૂ સભ્યો અને બે પાઇલટ સહિત 137 મુસાફરો હતા. વિમાને ભારતીય સમય મુજબ સવારે 9.10 વાગ્યે કોલકાતા ફ્લાઇટ ઇન્ફોર્મેશન રિજનમાં પ્રવેશ કર્યો, જ્યાં એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) એ તેને 34,000 ફૂટથી 36,000 ફૂટ સુધી ચઢવા સૂચના આપી.
અહેવાલ મુજબ, સવારે 9:32:43 વાગ્યે, 36,000 ફૂટની ઊંચાઈએ ઉડતી વખતે, વિમાનની "લીલી" હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમનું દબાણ ઘટી ગયું. ચાર સેકન્ડ પછી, ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સિસ્ટમે "વાદળી" અને "પીળી" સિસ્ટમમાં દબાણ ઘટવાનું પણ સૂચવ્યું. લગભગ તરત જ, ઓટોમેટિક ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સિસ્ટમ (ઓટોપાયલટ) છૂટી ગઈ, અને સતત ચેતવણીનો અવાજ સંભળાયો. ત્રણ સેકન્ડ પછી, બે સેકન્ડનો ચેતવણી સિગ્નલ દર્શાવતો હતો કે વિમાન અટકી જવાનો છે (ઉડાન યોગ્યતા ગુમાવવી).
તે સમયે સહ-પાયલટ વિમાન ઉડાડી રહ્યો હતો અને શરૂઆતમાં પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારબાદ પાઇલટે નિયંત્રણ મેળવ્યું. આ સમય દરમિયાન, વિમાન તેની નિર્ધારિત ઊંચાઈએ પહોંચતા પહેલા લગભગ 372 ફૂટ ઉપર ચઢ્યું અને પછી લગભગ 292 ફૂટ નીચે ઉતર્યું. "વાદળી" હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમ થોડી સેકન્ડમાં ફરી કાર્યરત થઈ ગઈ, અને "પીળી" અને "લીલી" સિસ્ટમો પણ સામાન્ય થઈ ગઈ. ત્યારબાદ ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સિસ્ટમ્સ સામાન્ય રીતે કામ કરવા લાગી.
AAIB એ જણાવ્યું હતું કે ઘટના સમયે, વિમાન 36,000 ફૂટની ઊંચાઈએ ઉડી રહ્યું હતું, અને સીટ બેલ્ટ સિગ્નલ બંધ હતો. અચાનક હલવાથી મુસાફરો અને કેબિન ક્રૂને ઇજાઓ થઈ હતી. કેબિન સુપરવાઇઝરે મુસાફરો અને કોકપિટ ક્રૂને થયેલી ઇજાઓ વિશે પાઇલટ્સને માહિતી આપી. પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યા પછી, પાઇલટ્સે નજીકના એરપોર્ટ પર ઉતરાણ કરવાને બદલે દિલ્હી જવાનું નક્કી કર્યું. ત્યારબાદ ક્રૂએ દિલ્હી એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ પાસેથી તબીબી સહાયની વિનંતી કરી, જેના પગલે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી.
વિમાન દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર સવારે 11:00 વાગ્યે IST પર રનવે 11L પર સુરક્ષિત રીતે ઉતર્યું અને 11:07 વાગ્યે તેના નિયુક્ત પાર્કિંગ વિસ્તારમાં પહોંચ્યું. એરપોર્ટ મેડિકલ ટીમોએ 20 મુસાફરો અને ચાર કેબિન ક્રૂ સભ્યો સહિત 24 લોકોની સારવાર કરી. નાની ઇજાઓ ધરાવતા 20 લોકોને સારવાર બાદ રજા આપવામાં આવી, જ્યારે ચાર ગંભીર રીતે ઘાયલોને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા. વિમાનને નુકસાન મુખ્યત્વે તેના આંતરિક ભાગ સુધી મર્યાદિત હતું.
તપાસ વિમાનના ભૂતકાળના જાળવણી રેકોર્ડની પણ તપાસ કરી રહી છે. ફૂકેટથી ઉડાન ભરતા પહેલા જાળવણી કર્મચારીઓએ વિમાનનું નિરીક્ષણ કર્યું અને તેમને ન્યૂનતમ સાધનોની સૂચિ (MEL) સંબંધિત અગાઉ દસ્તાવેજીકૃત સમસ્યા સિવાય કોઈ નવી ખામી મળી નહીં. એરબસ A320માં ત્રણ સ્વતંત્ર હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમ્સ છે, જેને "લીલો," "વાદળી," અને "પીળો" નામ આપવામાં આવ્યું છે, જે ફ્લાઇટ કંટ્રોલ અને અન્ય મુખ્ય એરક્રાફ્ટ સિસ્ટમ્સને જરૂરી પ્રવાહી દબાણ પૂરું પાડે છે. AAIB એ જણાવ્યું હતું કે સંબંધિત હાઇડ્રોલિક ઘટકોને વિમાનમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે અને વધુ તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યા છે.
કોકપીટ વોઇસ રેકોર્ડર અને ફ્લાઇટ ડેટા રેકોર્ડર બંને પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યા છે, અને તેમના ડેટાનું વધુ વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. પ્રારંભિક અહેવાલમાં બંને પાઇલટ્સની ફ્લાઇટ પછીની તબીબી તપાસના પરિણામોની પણ અલગથી વિગતો આપવામાં આવી છે. દિલ્હી પહોંચ્યા પછી, બંને પાઇલટ્સે આલ્કોહોલ પરીક્ષણ કરાવ્યું, અને પરિણામો સંતોષકારક હતા. તેમનું મનોરોગ પદાર્થો માટે પણ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું. સહ-પાઇલટનો નમૂનો નકારાત્મક પાછો આવ્યો, જ્યારે પ્રાથમિક પાઇલટનો પ્રારંભિક નમૂનો "નકારાત્મક નથી" હતો. ત્યારબાદ લોહીનો નમૂનો પુષ્ટિ માટે પ્રયોગશાળામાં મોકલવામાં આવ્યો, અને પરિણામ પણ "નકારાત્મક નથી" હતું.
AAIB ના પ્રારંભિક અહેવાલમાં શોધાયેલ પદાર્થ અથવા તેની વિમાનના સંચાલન પર કોઈ અસર પડી છે કે કેમ તે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી. અહેવાલ મુજબ, ૩૪ વર્ષીય પ્રાથમિક પાઇલટ પાસે માન્ય એરલાઇન ટ્રાન્સપોર્ટ પાઇલટ લાઇસન્સ છે અને તેની પાસે આશરે ૫,૦૫૫ કલાકનો ઉડાનનો અનુભવ છે, જે બધા એરબસ A320 પર હતા. ૩૨ વર્ષીય સહ-પાઇલટ પાસે કોમર્શિયલ પાઇલટ લાઇસન્સ છે અને તેની પાસે આશરે ૧,૩૯૪ કલાકનો ઉડાનનો અનુભવ છે. ઉડાન પહેલાં બંને પાઇલટે લગભગ ૨૨ કલાક આરામ કર્યો હતો.
એર ઇન્ડિયાએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે તે તપાસમાં સંપૂર્ણ સહકાર આપી રહી છે અને કામગીરી, જાળવણી અને તકનીકી પાસાઓ સંબંધિત તમામ સંબંધિત રેકોર્ડ પૂરા પાડી રહી છે. "અમારા પાઇલટ્સ લાગુ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અનુસાર સખત તાલીમમાંથી પસાર થાય છે અને નિયમિત કુશળતા પરીક્ષણો, તબીબી તપાસ અને અન્ય નિયમનકારી મૂલ્યાંકનોને આધિન છે," એર ઇન્ડિયાએ જણાવ્યું હતું. ઘટના પછી એર ઇન્ડિયાએ સ્વેચ્છાએ તેના તમામ પાઇલટ્સનું ડ્રગ પરીક્ષણ શરૂ કર્યું છે. (ભાષા ઇનપુટ્સ સાથે)
