16 September, 2026 11:35 AM IST | Delhi | Gujarati Mid-day Correspondent
પ્રતીકાત્મક તસવીર
ભારતે આર્ટિફિશ્યલ સન એટલે કે કૃત્રિમ સૂર્ય બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું ભર્યું છે અને ગુજરાતસ્થિત ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફૉર પ્લાઝમા રિસર્ચમાં SST-1 (સ્ટેડી સ્ટેટ સુપરકન્ડક્ટિંગ) ટોકામાક પર ગાયરોટ્રોન નામનું એક શક્તિશાળી નવું ઉપકરણ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. આનો ઉદ્દેશ વાસ્તવિક તારાઓને શક્તિ આપતી પરમાણુ ફ્યુઝનની નકલ કરવાનો છે, જે પ્રકાશ પરમાણુ ન્યુક્લીને ભારે તાપમાન અને દબાણ હેઠળ ભેગા થવા માટે મજબૂર કરે છે.
ભારતીય ફ્યુઝન પ્રયોગોએ પહેલેથી જ ૨૦ કરોડ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ પ્લાઝમા તાપમાન પ્રાપ્ત કરી લીધું છે. ગાયરોટ્રોન હાઈ ફ્રીક્વન્સી માઇક્રોવેવનો ઉપયોગ કરીને પ્લાઝમાને ગરમ કરે છે.
આ નવું ગાયરોટ્રોન હાઈ ફ્રીક્વન્સી માઇક્રોવેવનો ઉપયોગ કરીને પ્લાઝમાને ગરમ કરે છે, જે રીઍક્ટરની અંદર વસ્તુઓને ગરમ અને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે. તારાઓ ગુરુત્વાકર્ષણ સાથે જે કરે છે એવું કરવા માટે આપણને પૃથ્વી પર ચુંબકની જરૂર છે. આપણે હજી વીજળી બનાવી રહ્યા નથી ત્યારે આ અપગ્રેડ સ્વચ્છ, ટકાઉ ઊર્જા અને ભવિષ્યમાં અશ્મિભૂત ઈંધણ પર કાપ મૂકવા તરફ એક મોટું પગલું છે.
