UPI પેમેન્ટ પર નહીં લાગે કોઈ ચાર્જ! દિવાળી સુધી NPCIએ આપી રાહત

UPI MDR charges deferred: NPCIએ અમુક ચોક્કસ UPI ચૂકવણીઓ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ ચાર્જ લાગુ કરવાનો નિર્ણય દિવાળીના તહેવારો પૂરા થાય ત્યાં સુધી મોકૂફ રાખ્યો; રિટેલરો અને વેપારીઓને કામચલાઉ રાહત મળી; નવા ચાર્જ લાગુ કરવાની તારીખ દિવાળી પછી જાહેર કરાશે

પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર

નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (National Payments Corporation of India - NPCI)એ મંગળવાર, ૧૩ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ના રોજ જાહેરાત કરી છે કે, અમુક ચોક્કસ યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (Unified Payments Interface - UPI) ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (Merchant Discount Rate - MDR) લાગુ કરવાનો નિર્ણય દિવાળી (Diwali 2026)ની તહેવારોની મોસમ પૂરી થયા બાદ સુધી મોકૂફ રાખવામાં આવ્યો છે. UPI અને સર્વિસિસ સ્ટીયરિંગ કમિટી દ્વારા મંજૂર કરાયેલા આ નિર્ણયથી ૧૫ ઓક્ટોબરથી શરૂ થનાર રુપિયા ૨,૦૦૦ થી વધુના પાત્ર બેંક ખાતામાંથી થતા પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) વ્યવહારો પરનો ૦.૪ ટકા લેવી (ચાર્જ) નો અમલ હાલ પૂરતો અટકી ગયો છે.

એક સત્તાવાર નિવેદનમાં પેમેન્ટ્સ અમ્બ્રેલા બોડીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તહેવારોની મોસમ પૂરી થયા તરત જ (UPI MDR charges deferred) સંશોધિત અમલીકરણની તારીખ અલગથી જાહેર કરવામાં આવશે. આ સ્થગિત કરવાનો હેતુ તહેવારોની રિટેલ ગતિશીલતાનું રક્ષણ કરવાનો અને પીક ફેસ્ટિવલ શોપિંગ દરમિયાન વેપારીઓ તથા પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઈડર્સને વધારાનો તૈયારીનો સમય પૂરો પાડવાનો છે.

તહેવારોની ભીડ પહેલા વેપારીઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓને મોટી રાહત

આ નિર્ણયથી દેશભરના રિટેલર્સ, કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ અને ટ્રેડ એસોસિએશનોને મોટી રાહત મળી છે, જેમણે ઉચ્ચ-વોલ્યુમ વાળી તહેવારી વેપાર સીઝન દરમિયાન વ્યવસાયિક શુલ્ક મોકૂફ રાખવા સત્તાવાળાઓને વિનંતી કરી હતી. ઓલ ઈન્ડિયા મોબાઈલ રિટેલર્સ એસોસિએશન અને ઓલ ઈન્ડિયા કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ ફેડરેશન સહિતના ઉદ્યોગ જૂથોએ સંભવિત પેમેન્ટ ફ્રિક્શન અને નાણાકીય તાણથી બચવા માટે વિલંબની ઔપચારિક માંગણી કરી હતી.

૧૫ સપ્ટેમ્બરના રોજ મૂળ રૂપે અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવેલા માળખા હેઠળ, NPCI એ રુપિયા ૨,૦૦૦ થી વધુના મોટા મર્ચન્ટ વ્યવહારો પર રુપિયા ૩૦૦ ની મર્યાદા (કેપ) સાથે ૦.૪ ટકા MDR ચાર્જ દાખલ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. પ્રમાણભૂત પર્સન-ટુ-પર્સન (P2P) મની ટ્રાન્સફર અને રુપિયા ૨,૦૦૦ સુધીના નિયમિત વ્યવહારો કોઈપણ શુલ્કમાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત રહેશે.

સેક્ટર-સ્પેશિફિક સ્લેબ કેપ્સ અને છૂટછાટના સુરક્ષા ઉપાયો યથાવત

પેમેન્ટ્સ ગવર્નિંગ બોડીએ પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે ૯૫ ટકાથી વધુ P2M વ્યવહારો પ્રભાવિત રહેશે નહીં, જેમાં માત્ર અંદાજે ૪ ટકા હાઇ-વેલ્યુ મર્ચન્ટ વ્યવહારો જ નવા માળખાના દાયરામાં આવશે. પર્સન-ટુ-પર્સન મર્ચન્ટ (P2PM) મોડેલ હેઠળ કામ કરતા નાના વેપારીઓ થ્રેશોલ્ડ છૂટછાટો હેઠળ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહેશે.

ચોક્કસ શ્રેણીઓ માટે ખાસ ફ્લેટ કેપ્સ પણ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે: ઇંધણ, યુટિલિટીઝ, વીમા, ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ, રેલવે અને કૃષિ ઇનપુટ્સમાં રુપિયા ૨,૦૦૦ થી વધુના વ્યવહારો પર રુપિયા ૫ નો ફ્લેટ MDR લાગશે, જ્યારે કેપિટલ માર્કેટ ટ્રાન્સફર પર રુપિયા ૩૦૦ ની મર્યાદા સાથે ૦.૦૨ ટકા લેવી લાગુ થશે. ખાસ કરીને, અસ્તિત્વમાં રહેલા નિયમનકારી માર્ગદર્શિકા મુજબ વેપારીઓ MDR લેવી ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલી શકશે નહીં.

રેવેન્યુ એલોકેશન અને ડિજિટલ માર્કેટમાં સકારાત્મકતા

NPCI એ પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે ફી માળખા દ્વારા ઉત્પન્ન થતી આવક ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકૃતિ નેટવર્કને મજબૂત કરવા, સાયબર પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ્સને વિસ્તૃત કરવા અને દેશભરમાં છેતરપિંડી નિવારણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને અપગ્રેડ કરવા તરફ જમા કરવામાં આવશે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (Resereve Bank of India) ના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા અગાઉ નોંધ્યું હતું કે હાઇ-વેલ્યુ વ્યવહારો પરની નાની ફી કુલ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમને અસર કરશે નહીં.

NPCI ની જાહેરાત પછી, ફિનટેક અને ડિજિટલ પેમેન્ટ શેરોમાં ઘરેલુ સ્ટોક એક્સચેન્જોમાં સકારાત્મક ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. બજારના નિરીક્ષકો અપેક્ષા રાખે છે કે NPCI આગામી અઠવાડિયામાં વિગતવાર ઓપરેશનલ માર્ગદર્શિકા અને દિવાળી પછીની રોલઆઉટ સમયરેખા પ્રકાશિત કરશે.