07 April, 2026 08:11 PM IST | Kerala | Gujarati Mid-day Online Correspondent
સુપ્રીમ કોર્ટ (ફાઈલ તસવીર)
સબરીમાલા કેસની સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્નાએ એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું. તેમણે કહ્યું કે કોઈ મહિલાને ત્રણ દિવસ સુધી અસ્પૃશ્ય ગણી શકાય નહીં અને પછી ચોથા દિવસે અસ્પૃશ્ય ગણી શકાય નહીં.
મંગળવારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સબરીમાલા કેસ સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર સુનાવણી દરમિયાન, જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્નાએ એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું, જેમાં કહેવામાં આવ્યું કે કોઈ મહિલાને ત્રણ દિવસ સુધી અસ્પૃશ્ય ગણી શકાય નહીં અને પછી ચોથા દિવસે અસ્પૃશ્ય ગણી શકાય નહીં. કેન્દ્ર તરફથી રજૂ થતા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કહ્યું કે તેમણે 2018ના સબરીમાલા ચુકાદામાં 10 થી 50 વર્ષની મહિલાઓને મંદિરમાં પ્રવેશવાથી રોકવા પર સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
જસ્ટિસ નાગરત્નએ કહ્યું, "મને ખબર નથી કે સબરીમાલાના સંદર્ભમાં કલમ 17 પર કેવી રીતે ચર્ચા થઈ શકે. એક મહિલા તરીકે બોલતા, ત્રણ દિવસ સુધી અસ્પૃશ્યતા હોઈ શકે નહીં અને ચોથા દિવસે કોઈ અસ્પૃશ્યતા ન હોઈ શકે." આ ટિપ્પણી મહેતાના નિવેદનના જવાબમાં આવી છે, "ભારત પશ્ચિમ જેટલું પિતૃસત્તાક અથવા લિંગ-તટસ્થ નથી."
સબરીમાલા કેસમાં, જસ્ટિસ ડી.વી.ઇ. ચંદ્રચુડે જણાવ્યું હતું કે કેરળના સબરીમાલા મંદિરમાં મહિલાઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ, પછી ભલે તે ઉંમરના કારણે હોય કે માસિક ધર્મના કારણે, "અસ્પૃશ્યતા" સમાન છે, તેમને વશ કરવા, પિતૃસત્તાને પ્રોત્સાહન આપવા અને તેમના ગૌરવને ઓછું કરવા સમાન છે.
મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે કેરળમાં સબરીમાલા મંદિરમાં મહિલાઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ માસિક ધર્મ સાથે સંબંધિત નથી, પરંતુ તે ફક્ત ચોક્કસ વયની મહિલાઓ પર આધારિત છે. તેમણે કહ્યું, "આપણે આ સ્પષ્ટ કરીએ. સબરીમાલા કેસ ફક્ત ચોક્કસ વયની મહિલાઓની ચિંતા કરે છે. આ અંગે કોઈ મૂંઝવણ ન હોવી જોઈએ. દેશ અને દુનિયાભરના ભગવાન અયપ્પા મંદિરો તમામ ઉંમરની મહિલાઓ માટે ખુલ્લા છે. આ એકમાત્ર મંદિર છે જ્યાં પ્રતિબંધ છે. આ પોતે જ એક અનોખો કિસ્સો છે."
ઉલ્લેખનીય છે કે, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને પૂછ્યું છે કે શું સેનામાં પસંદગી પામ્યા બાદ તાલીમ દરમ્યાન ઘાયલ અથવા દિવ્યાંગ બનેલા લશ્કરી કૅડેટ્સને ભૂતપૂર્વ સૈનિકોનો દરજ્જો આપી શકાય અને સરકારી નોકરીઓમાં તેને અનામતનો લાભ આપી શકાય? સુપ્રીમ કોર્ટે આ યુવા કૅડેટ્સ સામે ઊભી થતી રોજગારની જરૂરિયાતો અને પડકારો પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. કોર્ટે સરકારને આ મુદ્દાઓ પર વિગતવાર જવાબ આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ તાલીમ દરમ્યાન ઈજાઓ અથવા દિવ્યાંગતાને કારણે કૅડેટ્સને આવતી મુશ્કેલીઓ સાથે સંબંધિત આ મામલાની સુઓ મોટો સુનાવણી કરી રહી છે.
સુનાવણી દરમ્યાન જસ્ટિસ બી. વી. નાગરત્ના અને ઉજ્જલ ભુયાનની બેન્ચે નોંધ્યું હતું કે ‘મોટા ભાગના લશ્કરી કૅડેટ્સ ૩૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે અને તેમને રોજગારની સખત જરૂર છે. શું તબીબી કારણસર બાકાત રાખવામાં આવેલા કૅડેટ્સ સરકારી અને અર્ધ-પ્રતિષ્ઠિત હોદ્દાઓમાં અનામતનો લાભ મેળવી શકે?’ આ મુદ્દે કેન્દ્ર સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા ઍડિશનલ સૉલિસિટર જનરલ એન. વેન્કટરામને ખાતરી આપી હતી કે આ બાબતે વ્યાપક ઉત્તર આપવામાં આવશે.
