19 October, 2026 06:51 PM IST | Georgia | Bespoke Stories Studio
જ્યોર્જિયાની સ્પષ્ટતા
જ્યોર્જિયાનો છ વર્ષનો MD અભ્યાસક્રમ ભારતના FMGL Regulations, 2021 સાથે કેવી રીતે સુસંગત છે, તેની વિગતો ત્યાંની શૈક્ષણિક ગુણવત્તા સંસ્થાએ રજૂ કરી છે. તેમાં graduatesને મળતું registration અને medical practiceનો અધિકાર પણ સામેલ છે.
2021થી જ્યોર્જિયાની મેડિકલ યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રવેશ મેળવનાર આશરે 20,000 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં ડિગ્રી પછીના practice rights અંગે તાજેતરમાં ઊભા થયેલા પ્રશ્નોને કારણે ચિંતા ફેલાઈ છે. એક ફરિયાદ અંગે **National Medical Commission (NMC)**એ સપ્ટેમ્બરમાં આપેલો જવાબ, જ્યોર્જિયાની ડિગ્રી “અમાન્ય” હોવાના લખાણ સાથે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રસારિત થયો. ત્યારબાદ ચિંતિત વાલીઓ તરફથી પૂછપરછના ફોન આવવા લાગ્યા.
જ્યોર્જિયાના શિક્ષણ, વિજ્ઞાન અને યુવા મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત **National Center for Educational Quality Enhancement (NCEQE)**એ 14 ઑક્ટોબરે 17 મુદ્દાનું અપડેટેડ નિવેદન જાહેર કર્યું. દેશના તમામ મેડિકલ અભ્યાસક્રમોનું accreditation કરતી આ સંસ્થાએ તેમાં પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે.
18 નવેમ્બર 2021ના રોજ જાહેર કરાયેલા ભારતના Foreign Medical Graduate Licentiate (FMGL) Regulations, 2021 તે તારીખ પછી વિદેશી મેડિકલ કૉલેજોમાં પ્રવેશ લેનારા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને લાગુ પડે છે. Regulation 4 મુજબ ઓછામાં ઓછા 54 મહિનાનો અભ્યાસક્રમ, તે જ સંસ્થામાં 12 મહિનાની internship, English mediumમાં શિક્ષણ અને Schedule Iના વિષયો જરૂરી છે. Regulation 4(b) મુજબ graduateનું registration અભ્યાસ કરેલા દેશની regulatory body સાથે થયેલું હોવું જોઈએ. તેને તે દેશના નાગરિકોની સમકક્ષ (“at par”) medical practiceનો અધિકાર પણ મળેલો હોવો જોઈએ. ત્યારબાદ FMGE (અથવા લાગુ થયા પછી NExT), ભારતમાં દેખરેખ હેઠળ વધુ એક internship અને permanent registrationના તબક્કા આવે છે.
NCEQEના નિવેદન મુજબ MD અભ્યાસક્રમમાં “ઓછામાં ઓછા 360 ECTS credits” હોય છે અને તેનો સમયગાળો “છ શૈક્ષણિક વર્ષથી ઓછો હોઈ શકે નહીં”. “છઠ્ઠું વર્ષ સંપૂર્ણપણે ફરજિયાત internship (internatura) માટે નિર્ધારિત છે”; આ internship યુનિવર્સિટીના clinics અને teaching hospitalsમાં થાય છે. English-medium programmesમાં “clinical training સહિત ભણાવવાની અને શીખવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા અંગ્રેજીમાં થાય છે”. Schedule Iના વિષયો પણ “જ્યોર્જિયાના accredited one-cycle Medical Doctor programmesમાં સંપૂર્ણપણે સામેલ છે”.
ચર્ચાનો મુખ્ય મુદ્દો Regulation 4(b) રહ્યો છે.
નિવેદન અનુસાર, જ્યોર્જિયાના Law on Medical Practice હેઠળ MD graduatesને “નાગરિકત્વના ભેદ વિના Junior Doctor તરીકે નોકરી કરવાનો અધિકાર છે”.
વિનંતી કરવામાં આવે ત્યારે medical practiceનું નિયમન કરતી સરકારી સંસ્થા LEPL Regulation Agency for Medical and Pharmaceutical Activities દરેક graduateને written confirmation આપે છે. “આ સંસ્થાના સત્તાવાર certificateમાં દરેક graduateનો વ્યક્તિગત (unique) registration number અને practiceનો અધિકાર દર્શાવવામાં આવે છે,” એમ NCEQE જણાવે છે.
“At par”ના માપદંડના સંદર્ભમાં, જ્યોર્જિયન અને વિદેશી graduatesને “સમાન professional rights” છે. તેમને Junior Doctor (Junior Physician)ના પદ પર કામ કરવાનો અને તે મુજબ વેતન મેળવવાનો સમાન અધિકાર છે. જ્યોર્જિયાના કાયદામાં નાગરિકત્વના આધારે ભેદભાવ નથી.
Article 14 મુજબ, “દર્દીના જીવને જોખમ હોય અથવા તેને emergency medical careની જરૂર હોય ત્યારે Junior Doctor independent medical practice કરી શકે છે.” Junior Doctorsની “દર્દીઓ પ્રત્યેની મૂળભૂત ફરજો અન્ય ડૉક્ટરો જેવી જ હોય છે”. તેમની ભૂમિકા “માત્ર નિરીક્ષણ કે સહાય પૂરતી મર્યાદિત નથી; પોતાના વ્યાવસાયિક જ્ઞાનના વ્યાપમાં અને કાયદાની મર્યાદામાં Junior Doctors ક્લિનિકલ કામગીરી કરે છે”.
સપ્ટેમ્બરના જવાબમાં NMCએ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે Junior Doctorનો દરજ્જો “જરૂરી સ્તરે practice કરવાની કાયદેસર પરવાનગી આપે છે કે નહીં”. જ્યોર્જિયન અધિકારીઓ સમજાવે છે કે નવા graduateએ દેખરેખ હેઠળ કે સ્વતંત્ર રીતે અને કેટલા સમય સુધી practice કરવી, તે જ્યાં ડૉક્ટર કામ કરે છે તે દેશનો કાયદો નક્કી કરે છે. ડિગ્રી, registration કે licence પોતે આ scope of practice નક્કી કરતાં નથી. એક દેશમાં મળેલા registrationથી ત્યાંનો scope of practice બીજા દેશમાં આપમેળે લાગુ પડતો નથી.
ભારત MBBS graduates માટે આ જ સિદ્ધાંત લાગુ કરે છે. યુનાઇટેડ કિંગડમમાં નવા graduatesને દેખરેખ હેઠળના એક વર્ષના foundation training માટે provisional registration મળે છે. અમેરિકામાં residency પહેલાં independent practiceની મંજૂરી નથી. જ્યોર્જિયામાં ડિગ્રી પછી Junior Doctor તરીકે registration અને practiceનો અધિકાર મળે છે. Certificate of specialist practice postgraduate તબક્કા પછી મળે છે. ભારતીય અને જ્યોર્જિયન graduatesને સમાન શરતો લાગુ પડે છે. મૂળ medical qualification એક જ રહે છે; નિયમો સંબંધિત દેશ નક્કી કરે છે.
અધિકારીઓ વધુમાં પુષ્ટિ કરે છે કે જ્યોર્જિયાની MD ડિગ્રી MBBSની સમકક્ષ સંપૂર્ણ primary medical qualification છે. MBBS અથવા સમકક્ષ ડિગ્રી માટે દરેક દેશની standard licensing pathway પૂર્ણ કરીને જ્યોર્જિયાના MD graduates પણ independent practice માટે પાત્ર બને છે. તેમાં ભારતમાં FMGE/NExT અને internship; અમેરિકામાં ECFMG certification અને USMLE; યુનાઇટેડ કિંગડમમાં PLAB અને GMC registration; Medical Council of Canadaની પરીક્ષાઓ; Australian Medical Councilની pathway; જર્મનીમાં Approbation; UAE, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, ઓમાન અને બહેરીનની આરોગ્ય સત્તાઓ પાસેથી licensing; તથા નેપાળ, બાંગ્લાદેશ અને શ્રીલંકાની national registration examinationsનો સમાવેશ થાય છે.
જ્યોર્જિયાનો કાયદો Junior Doctor તરીકેની સેવાને licensed medical careerના માન્ય તબક્કા તરીકે સ્વીકારે છે. Law on Medical Practiceના Article 100 મુજબ, નિષ્ણાતોની અછત ધરાવતી નિર્ધારિત specialtiesના Junior Doctorsને residency programme જેટલા સમયની સેવા પૂર્ણ કર્યા પછી State certification examination આપવાની મંજૂરી છે. આરોગ્ય મંત્રાલયે જુલાઈ 2025ના આદેશ દ્વારા 19 specialties માટે આ માર્ગ અમલમાં મૂક્યો.
તમામ સંબંધિત દસ્તાવેજો ભારતીય અધિકારીઓ સમક્ષ રજૂ થઈ રહ્યા હોવાનું જ્યોર્જિયન અધિકારીઓ જણાવે છે.
NCEQEને World Federation for Medical Education (WFME) તરફથી 18 નવેમ્બર 2018થી દસ વર્ષ માટે માન્યતા મળેલી છે. જ્યોર્જિયાનું Medicine Benchmark WFMEનાં 2020નાં standards સાથે સુસંગત છે. છેલ્લે 1 એપ્રિલ 2026ના રોજ તેને અપડેટ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ નિવેદનથી ભારતીય પરિવારોને FMGL compliance, registration અને graduatesના professional rights અંગે જ્યોર્જિયાના વલણની સત્તાવાર લેખિત સ્પષ્ટતા મળી છે.
NCEQEનું નિવેદન “https://eqe.ge/en/page/static/971/samedicino-ganatlebis-khariskhis-uzrunvelyofa-saqartveloshi” પર ઉપલબ્ધ છે.
