"રાજ્યમાં પાણીના સ્ટૉક માટે યોજના બનાવો": જળ સંસાધન મંત્રી ગિરીશ મહાજનનો નિર્દેશ

ડેમમાં પાણીના ઘટતા સ્તર અને `અલ નીનો` (El Nino) ની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને, રાજ્ય સરકારે પાણી વ્યવસ્થાપન માટે એક માસ્ટર પ્લાન બહાર પાડ્યો છે. જળ સંસાધન મંત્રી ગિરીશ મહાજને ૩૧ ઑગસ્ટ, ૨૦૨૭ સુધીના પાણીના ભંડાર માટે વિગતવાર આયોજન કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર

આ વર્ષે ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન સપ્ટેમ્બર અને ઑક્ટોબરમાં અપૂરતા વરસાદને કારણે મહારાષ્ટ્રના અનેક વિસ્તારોમાં, જેમાં મરાઠવાડાનો પણ સમાવેશ થાય છે, પાણીની તીવ્ર અછત સર્જાઈ છે. ડેમમાં પાણીના ઘટતા સ્તર અને `અલ નીનો` (El Nino) ની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને, રાજ્ય સરકારે પાણી વ્યવસ્થાપન માટે એક માસ્ટર પ્લાન બહાર પાડ્યો છે. જળ સંસાધન મંત્રી ગિરીશ મહાજને ૩૧ ઑગસ્ટ, ૨૦૨૭ સુધીના પાણીના ભંડાર માટે વિગતવાર આયોજન કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

મરાઠવાડામાં દુષ્કાળ અને પાણીની પ્રાથમિકતા

`અલ નીનો`ની અસરને કારણે રાજ્યમાં વરસાદ ઘટ્યો છે અને તેની સૌથી વધુ અસર મરાઠવાડા પર પડી છે. મરાઠવાડામાં ખરીફ અને રવિ બન્ને પાક નિષ્ફળ જવાની આરે છે, જેના પરિણામે દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. જળ સંસાધન મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રાજ્યના ડેમ અને જળાશયોમાંથી પાણીનો પ્રાથમિક ઉપયોગ પીવા માટે કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, જળાશયોમાં ૧૦ ટકા પાણી `બફર સ્ટૉક` (અનામત જથ્થા) તરીકે રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.

પાણીના વપરાશમાં કાપ અને ફરજિયાત રિસાયક્લિંગ

સ્થાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા પાણીના વપરાશમાં ૧૦ ટકાનો ઘટાડો કરવાના આદેશો આપવામાં આવ્યા છે, જે ૧૬ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬થી અમલમાં આવશે. શહેરી વિસ્તારોમાં, ગંદા પાણી (સીવેજ) પર પ્રક્રિયા કરવી અને તેનો ઉપયોગ બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓ તથા ઉદ્યોગો માટે કરવો ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, રાજ્યના ઉદ્યોગો માટે હવે તેમના પાણીનો ૩૦ ટકા હિસ્સો રિસાયકલ કરવો (પુનઃઉપયોગમાં લેવો) આવશ્યક છે.

અનધિકૃત રીતે પાણી કનેક્શન સામે કાર્યવાહી

મહેસૂલ, પોલીસ અને જળ સંસાધન વિભાગો સંયુક્ત રીતે એવા લોકો સામે કાર્યવાહી કરશે જેઓ અધિકૃત મંજૂરી વિના પાણી મેળવી રહ્યા છે. જળ સંસાધન મંત્રી ગિરીશ મહાજને જણાવ્યું હતું કે, પીવા અને પશુધનની જરૂરિયાતો માટે પાણીની પ્રાથમિકતા નક્કી કર્યા પછી, બાકીનો પાણીનો જથ્થો તબક્કાવાર રીતે છોડવામાં આવશે.

મૉન્સૂનની વહેલી વિદાય બાદ મુંબઈનાં જળાશયોમાં ૯૫ ટકા પાણી ઉપલબ્ધ

મુંબઈને પાણી પૂરું પાડતાં ૭ જળાશયોમાં પાણીની સપાટીમાં ઘટાડો ચાલુ રહ્યો છે અને મૉન્સૂને પાંચ દિવસ વહેલી વિદાય લીધા બાદ પાણીનો સ્ટૉક ૯૫.૫૦ ટકા નોંધાયો છે. રવિવારે સવારે ૬ વાગ્યા સુધીમાં મુંબઈને પાણી પૂરું પાડતાં ૭ જળાશયોમાં કુલ ૧૪,૪૭,૩૬૩ મિલ્યન લીટર ઉપયોગી સ્ટૉક કૅપેસિટી સામે ૧૩,૮૨,૨૬૫ મિલ્યન લીટર પાણીનો સ્ટૉક છે એટલે કે મુંબઈને પાણી પૂરું પાડતાં ૭ તળાવોમાં કુલ ઉપયોગી સ્ટૉક કૅપેસિટીના ૯૫.૫૦ ટકા પાણીનો સ્ટૉક ઉપલબ્ધ છે. ૯૫.૫૦ ટકાનો આ આંકડો વર્ષ ૨૦૨૫ (૯૯.૧૦ ટકા) અને ૨૦૨૪ (૯૯.૪૨ ટકા)માં એ  જ દિવસે નોંધાયેલા આંકડાઓ કરતાં ઘણો ઓછો છે. વળી પાણીની સપાટીમાં આ ઘટાડો એવા સમયે થયો છે જ્યારે સામાન્ય તારીખ કરતાં પાંચ દિવસ વહેલા મુંબઈમાંથી નૈઋત્યના મૉન્સૂને વિદાય લીધી છે. મુંબઈ સિટીમાં સામાન્ય કરતાં ૭ ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો, જ્યારે મુંબઈના સબર્બ્સ વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં ૯ ટકા વધુ વરસાદ નોંધાયો હતો.