13 July, 2026 07:11 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર
મુંબઈ સહિત આખા મહારાષ્ટ્રમાં 14 જુલાઈના રોજ પાન નહીં મળે. કારણ કે મહારાષ્ટ્ર પાન ટ્રેડર્સ ફૅડરેશન દ્વારા રાજ્યવ્યાપી પાન દુકાનો બંધ રાખી અને મુંબઈના આઝાદ મેદાનમાં વિશાળ વિરોધ પ્રદર્શનની જાહેરાત કરી છે. ફૅડરેશનનો દાવો છે કે ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ 328 અને મહારાષ્ટ્ર કંટ્રોલ ઓફ ઓર્ગેનાઇઝ્ડ ક્રાઇમ ઍક્ટ (MCOCA) જેવી કડક કાનૂની જોગવાઈઓનો નાના પાન વેપારીઓ સામે દુરુપયોગ થઈ રહ્યો છે. ફૅડરેશનના જણાવ્યા મુજબ, આ આંદોલનનો ઉદ્દેશ લાખો નાના વેપારીઓ અને તેમના પરિવારોની આજીવિકાનું રક્ષણ કરવાનો છે. સંગઠને મહારાષ્ટ્રના તમામ જિલ્લાઓના પાન દુકાન માલિકોને તેમની દુકાનો બંધ રાખીને શાંતિપૂર્ણ અને લોકશાહી રીતે વિરોધમાં જોડાવા અપીલ કરી છે.
મહારાષ્ટ્ર પાન ટ્રેડર્સ ફૅડરેશનના રાજ્ય પ્રમુખ અને પ્રવક્તા અજિત સૂર્યવંશીએ જણાવ્યું હતું કે, "આ મામલો હાલમાં માનનીય સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા વિચારણા હેઠળ છે, અને અમને ન્યાયતંત્ર પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે. હજી સુધી કોઈ અંતિમ ચુકાદો આપવામાં આવ્યો નથી. જોકે, હાઈ કોર્ટે અગાઉ અવલોકન કર્યું છે કે આવા કેસોમાં કલમ 328 લાગુ કરી શકાતી નથી."
અજિત સૂર્યવંશીએ નિર્દેશ કર્યો હતો કે સંસદ દ્વારા ઘડવામાં આવેલા કાયદાઓ હેઠળ, પાન મસાલા એક માન્ય ખાદ્ય ઉત્પાદન છે જે કાયદેસર રીતે સમગ્ર દેશમાં ઉત્પાદિત અને વેચાય છે. તેમણે પૂછ્યું, "જો આ કાનૂની સ્થિતિ છે, તો એક મૂળભૂત પ્રશ્ન ઊભો થાય છે: મહારાષ્ટ્રમાં વેપારીઓ સાથે અલગ વર્તન કેમ કરવામાં આવે છે? કયા કાનૂની આધાર પર કલમ 328 (ઝેર અથવા હાનિકારક પદાર્થોના પ્રશાસન સાથે સંકળાયેલા કેસોની જોગવાઈ) આવા ઉત્પાદનોનો વ્યવહાર કરતા વેપારીઓ સામે લાગુ કરવામાં આવી રહી છે?" ફૅડરેશને એવો પણ આરોપ લગાવ્યો છે કે, કેટલાક કિસ્સાઓમાં, વેપારીઓ સામે MCOCA જેવા કડક કાયદા લાગુ કરવામાં આવી રહ્યા છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે સંગઠિત ગુના સામે લડવા માટે રચાયેલ કાયદાનો ઉપયોગ સામાન્ય દુકાનદારો સામે ન થવો જોઈએ. ફૅડરેશનના જણાવ્યા અનુસાર, આ મુદ્દો હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા પણ વિચારણા હેઠળ છે.
અજિત સૂર્યવંશીએ કહ્યું, "અમે કોઈ ખાસ છૂટ માગી રહ્યા નથી. અમારી એકમાત્ર માગ એ છે કે કાયદાનો ન્યાયી, સમાન અને સમાન રીતે અમલ કરવામાં આવે. જો કોઈ ઉત્પાદન સંસદના કાયદા હેઠળ માન્ય થાય છે અને સમગ્ર દેશમાં કાયદેસર રીતે વેચાય છે, તો મહારાષ્ટ્રમાં નાના વેપારીઓ પર ફોજદારી જોગવાઈઓ, જે તેમના માટે ક્યારેય હેતુપૂર્વક નહોતી, તે લાદવી જોઈએ નહીં. અમે માનનીય અદાલતોને અપીલ કરીએ છીએ કે લાખો નાના વેપારીઓ અને તેમના પરિવારોની આજીવિકાને ધ્યાનમાં રાખીને ન્યાય આપવામાં આવે." 14 જુલાઈના રોજ વિરોધ કૂચમાં વેપારીઓને એક થવા અને જોડાવા વિનંતી કરતા તેમણે કહ્યું, "આ આંદોલનના સમર્થનમાં મહારાષ્ટ્રની તમામ પાન દુકાનોને 14 જુલાઈએ બંધ રહેવા વિનંતી કરવામાં આવી છે. જોકે, કોઈ વેપારીની આજીવિકા તે દિવસની કમાણી પર નિર્ભર હોય અને તેઓ તેમની દુકાન ખોલવા માગતા હોય, તો અમને કોઈ વાંધો નથી. અમારા માટે, આજીવિકા પહેલા આવે છે, ત્યારબાદ અધિકારો માટે લડત આવે છે; આ આંદોલનનો હેતુ પણ તે જ આજીવિકાનું રક્ષણ કરવાનો છે." ફૅડરેશને જણાવ્યું કે આ આંદોલન ફક્ત સાત લાખથી વધુ પાન વિક્રેતાઓ વિશે નથી; તે આ વ્યવસાય પર નિર્ભર લાખો પરિવારોની આજીવિકા, ગૌરવ અને ભવિષ્ય સાથે પણ જોડાયેલું છે.
