09 February, 2026 05:34 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક તસવીર
મુંબઈ શહેરી પરિવહન પ્રોજેક્ટ (MUTP) ફેઝ III અને III-A હેઠળ મુંબઈને 238 `વંદે મેટ્રો` એર-કન્ડિશન્ડ લોકલ ટ્રેનો મળશે. મુંબઈ રેલવે વિકાસ મહામંડળ (MRVC) અનુસાર, કરાર મંજૂર થયા પછી અઢી વર્ષમાં પ્રથમ પ્રોટોટાઇપ ટ્રેનો પહોંચાડવાની અપેક્ષા છે.
આ ટ્રેનોના સફળ પરીક્ષણ બાદ, બધી ટ્રેનો ચારથી છ વર્ષમાં પહોંચાડવામાં આવશે. મુંબઈ રેલવે વિકાસ મહામંડળ (MRVC) એ 2,856 વંદે મેટ્રો કોચની ખરીદી અને જાળવણી માટે ટેન્ડર પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. દરેક ટ્રેનમાં 12 કોચ હશે. કાફલો શરૂઆતમાં 12 અને 15-કોચ ગોઠવણીમાં કાર્યરત થશે, ભવિષ્યમાં 18-કોચ ટ્રેનો માટે યોજના છે.
આ પહેલ મુંબઈની ઉપનગરીય રેલ પ્રણાલીમાં એક મોટું પરિવર્તન હશે. આ પ્રોજેક્ટ લાંબા ગાળાના ભાગીદારી મોડેલ પર આધારિત છે, જેમાં 35-વર્ષની વ્યાપક જાળવણી વ્યવસ્થા છે. તે સલામતી, વિશ્વસનીયતા અને મુસાફરોના આરામ પર ભાર મૂકે છે. આનાથી લાખો દૈનિક મુસાફરોને ફાયદો થશે.
આ ટૂંકા ગાળાના સુધારાને બદલે એક સર્વાંગી અભિગમ છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ઉપનગરીય મુસાફરીને સંપૂર્ણપણે આધુનિક બનાવવાનો છે. MRVC અનુસાર, આ નવી ટ્રેનો મુસાફરોની જગ્યા અને આરામને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. આ કોચમાં ભીડ ઘટાડશે અને ભીડ ઘટાડશે. છતમાં ઉપર અને કેબિનમાં નીચે સાધનો મૂકીને `સ્પેસ-મેક્સ` લેઆઉટ બનાવવામાં આવ્યો છે, જે વધુ ઊભા રહેવા અને બેસવાની જગ્યા પૂરી પાડે છે. અપંગો અને વ્હીલચેર વપરાશકર્તાઓ માટે એર્ગોનોમિક મોડ્યુલર ગાદીવાળી બેઠકો અને સમર્પિત વિસ્તારો પ્રદાન કરવામાં આવ્યા છે. પહોળી બારીઓ સ્ટેશનો અને આસપાસના વિસ્તારોનો સ્પષ્ટ દૃશ્ય પ્રદાન કરે છે, જે એકંદર મુસાફરી અનુભવને વધારે છે.
મુસાફરોના સ્વાસ્થ્ય અને આરામને સુનિશ્ચિત કરવા માટે સ્માર્ટ ક્લાયમેટ કંટ્રોલ સુવિધાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. ભીવપુરી અને વાણગાંવમાં બે નવા જાળવણી ડેપો બનાવવામાં આવશે. અદ્યતન HVAC સિસ્ટમમાં ઉચ્ચ-કાર્યક્ષમતા ફિલ્ટરેશન હશે અને વાયરસ અને બેક્ટેરિયા ઘટાડવામાં મદદ મળશે. મુંબઈ જેવા ખૂબ જ ભીડવાળા મુસાફરી વાતાવરણમાં આ એક મહત્વપૂર્ણ સુવિધા છે. રીઅલ-ટાઇમ મુસાફરોની સંખ્યાના આધારે તાજી હવા આપમેળે નિયંત્રિત થશે, જે કોચનું વાતાવરણ સ્વચ્છ અને વધુ આરામદાયક બનાવશે. આ ટ્રેનોની ડિઝાઇનમાં સલામતી એક મુખ્ય વિચારણા રહી છે. સ્ટેટિક અને ડાયનેમિક અવરોધ શોધ સિસ્ટમ્સ સાથે સ્વચાલિત સ્લાઇડિંગ દરવાજા સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે, જે ફૂટબોર્ડ મુસાફરી જેવી ખતરનાક પરિસ્થિતિઓને અટકાવે છે.
આખી ટ્રેન ધુમાડો અને આગ શોધ અને ચેતવણી સિસ્ટમ્સથી સજ્જ હશે. ઓનબોર્ડ સીસીટીવી કેમેરા, પેસેન્જર ઇમરજન્સી એલાર્મ અને ઇમરજન્સી ટોક-બેક સિસ્ટમ સલામતીને વધુ વધારશે. બાહ્ય કેમેરા અનડ્યુલેશન્સનું રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ પ્રદાન કરશે, જ્યારે ઉચ્ચ-વિઝિબિલિટી બાહ્ય LED ડિસ્પ્લે સ્પષ્ટ રીતે ગંતવ્ય સ્થાન, રેક લંબાઈ અને ઝડપી/ધીમી સ્થિતિ પ્રદર્શિત કરશે. મુંબઈની કઠોર હવામાન પરિસ્થિતિઓ પર પણ ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. ઉર્જા-કાર્યક્ષમ સિલિકોન કાર્બાઇડ ટ્રેક્શન ટેકનોલોજી ગરમી ઉત્પન્ન અને વીજ વપરાશ ઘટાડશે, જ્યારે પુનર્જીવિત બ્રેકિંગ ઓવરહેડ સિસ્ટમમાં ઊર્જા પાછી લાવશે. પાણી-પ્રતિરોધક માળખાં, પૂર-પ્રતિરોધક અંડરફ્રેમ ઘટકો, કાટ-રોધક વિરોધી ખારા કોટિંગ્સ અને અદ્યતન સાઉન્ડ-પ્રૂફિંગ ટેકનોલોજી દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ટકાઉપણું અને આરામ સુનિશ્ચિત કરશે. આ આગામી પેઢીની ટ્રેનો મુંબઈના ગીચ નેટવર્ક માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી રહી છે. 130 કિમી પ્રતિ કલાકની ટોચની ગતિ મીટિંગ શેડ્યૂલને સરળ બનાવશે.
અત્યાધુનિક ટ્રેક્શન ટેકનોલોજી ઉર્જા કાર્યક્ષમતામાં વધારો કરશે અને કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડશે. એર-સ્પ્રિંગ સેકન્ડરી સસ્પેન્શન ઊંચી ઝડપે પણ મુસાફરીને સરળ અને વધુ આરામદાયક બનાવશે. ડિજિટલ પેસેન્જર ઇકોસિસ્ટમમાં USB ચાર્જિંગ પોર્ટ, ઇન્ફોટેનમેન્ટ, વાઇ-ફાઇ, પેસેન્જર ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમ અને રીઅલ-ટાઇમ માર્ગદર્શન માટે ડાયનેમિક રૂટ મેપ્સનો સમાવેશ થશે.
