27 March, 2026 08:52 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
S-400 (તસવીર: સોશિયલ મીડિયા)
અમેરિકા-ઈરાન અને રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષોને લીધે વૈશ્વિક તણાવ અને થઈ રહેલી અસરો વચ્ચે, ભારતે તેની સંરક્ષણ ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવા માટે કેટલાક મોટા પગલાં લીધાં છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદ (DAC) ની બેઠક દરમિયાન આશરે રૂ. 2.38 લાખ કરોડના અંદાજિત ખર્ચ સાથે વિવિધ સંરક્ષણ દરખાસ્તોને `જરૂરિયાતની સ્વીકૃતિ` (AoN) મંજૂર કરવામાં આવી હતી. સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ દરખાસ્તોમાં ભારતીય સેના માટે S-400 ઍર ડિફેન્સ ટ્રૅક્ડ સિસ્ટમ, આર્મર-પિયર્સિંગ ટૅન્ક દારૂગોળો, હાઈ-કૅપેસિટી રેડિયો રિલે, ધનુષ ગન સિસ્ટમ અને રનવે-ઇન્ડિપેન્ડન્ટ એરિયલ સર્વિલન્સ સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે.
ભારતીય વાયુસેના માટે પણ અનેક મુખ્ય દરખાસ્તોને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આમાં મીડિયમ ટ્રાન્સપોર્ટ ઍરક્રાફ્ટ, S-400 જે (જમીન પરથી હવામાં ઉડતા ટાર્ગેટ પર મિસાઇલ ફાયર કરતું એક ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે), રિમોટ કન્ટ્રોલ સ્ટ્રાઈક ઍરક્રાફ્ટ અને Su-30 ઍરો-ઍન્જિન પાર્ટનું સમારકામ વગેરે સામેલ છે. હાલના AN-32 અને IL-76 ટ્રાન્સપોર્ટ કાફલાને બદલીને મીડિયમ પરિવહન વિમાનનો સમાવેશ થતાં સેનાની વ્યૂહાત્મક, વ્યૂહાત્મક અને કાર્યકારી ઍરલિફ્ટ ક્ષમતાઓમાં સુધારો થશે.
સંરક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે S-400 સિસ્ટમ વિરોધીઓ દ્વારા લાંબા અંતરથી કરવામાં આવેલા હવાઈ હુમલાઓનો સામનો કરવામાં સક્ષમ હશે, ખાસ કરીને મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થાપનોને નિશાન બનાવતા હુમલાઓનો સામનો કરવા માટે. રીમોટ પાયલોટેડ સ્ટ્રાઈક ઍરક્રાફ્ટ આક્રમક કાર્યવાહી અને સંકલિત હવાઈ મિશનમાં ઉપયોગી સાબિત થશે. આ વિમાન ગુપ્ત માહિતી ભેગી કરવા, દેખરેખ રાખવા અને ટાર્ગેટની ઓળખ કરવા જેવા કાર્યો કરવા માટે પણ સક્ષમ હશે. Su-30 ઍરો-ઍન્જિન અને તેના પાર્ટસનું સમારકામ અને નવીનીકરણ વિમાનની લાઈફને લંબાવશે અને વાયુસેનાની કાર્યકારી તૈયારીને મજબૂત બનાવશે.
બેઠક દરમિયાન, ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ માટે હૅવી ઍર કુશન વાહનોની ખરીદીને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આનો ઉપયોગ પેટ્રોલિંગ, દેખરેખ, શોધ અને બચાવ કામગીરી, જહાજોને સહાય પૂરી પાડવા અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટ આપવા માટે કરવામાં આવશે.
સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, DAC એ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં અત્યાર સુધીમાં 55 દરખાસ્તો માટે સ્વીકૃતિની આવશ્યકતા (AoN) મંજૂર કરી છે, જેનો કુલ અંદાજિત ખર્ચ રૂ. 6.73 લાખ કરોડ છે. વધુમાં, ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન કુલ રૂ. 2.28 લાખ કરોડના મૂલ્યના 503 દરખાસ્તો માટે મૂડી સંપાદન કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. આ નિર્ણયોને ભારતની સુરક્ષા તૈયારીઓને મજબૂત બનાવવા અને વિકસતા વૈશ્વિક સુરક્ષા પરિદૃશ્યને અનુરૂપ ક્ષમતાઓ વધારવાના પગલાં તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે.
