25 August, 2026 07:18 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
રાજનાથ સિંહ (તસવીર સૌજન્ય મિડ-ડે)
સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) દ્વારા વિકસિત તમામ પરંપરાગત મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ માટેની ટેકનોલોજી ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગોને ટ્રાન્સફર કરવાની મંજૂરી આપી છે, જેનાથી દેશની અંદર તેમનું ઉત્પાદન શક્ય બનશે. કેન્દ્ર સરકારે ભારતને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે DRDO (સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન) દ્વારા વિકસિત તમામ પરંપરાગત મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ માટેની ટેકનોલોજી ભારતીય ઉદ્યોગોને ટ્રાન્સફર કરવાની મંજૂરી આપી છે. આનાથી લાયક ભારતીય કંપનીઓ દેશમાં આ મિસાઇલ સિસ્ટમ્સનું ઉત્પાદન કરી શકશે. આ પગલાથી ભારતીય સશસ્ત્ર દળોની લડાઇ તૈયારીને ફાયદો થશે અને જરૂરી મિસાઇલોનો સમયસર પુરવઠો સુનિશ્ચિત થશે.
સંરક્ષણ મંત્રાલયનો આ નિર્ણય ભારતના મિસાઇલ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં સંશોધનથી ઉત્પાદન સુધીની સફરને વેગ આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. આ પહેલ ભારતીય કંપનીઓને નિયમનકારી ધોરણોનું પાલન કરતી અદ્યતન મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ વિકસાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. સ્થાનિક ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવીને, સરકાર માત્ર આત્મનિર્ભરતાને પ્રોત્સાહન આપી રહી નથી પરંતુ દેશના સંરક્ષણ ક્ષેત્રને સમૃદ્ધ બનાવી રહી છે અને ઉત્પાદન ક્ષમતામાં સુધારો કરી રહી છે.
સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે DRDO દ્વારા વિકસિત તમામ પરંપરાગત મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ માટેની ટેકનોલોજી ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગને ટ્રાન્સફર કરવાની મંજૂરી આપી છે, જેનાથી દેશની અંદર તેમનું ઉત્પાદન શક્ય બનશે. સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આ સ્વનિર્ભરતાનો અર્થ ફક્ત સ્થાનિક ઉપયોગ અને સંશોધન માટે શસ્ત્રો વિકસાવવાનો જ નહીં, પરંતુ દેશની અંદર તેમના ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇનનો વિકાસ પણ થાય છે. મિસાઇલ ટેકનોલોજીના ટ્રાન્સફરથી સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવામાં, વિદેશી નિર્ભરતા ઘટાડવામાં અને ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગને મજબૂત બનાવવામાં મદદ મળશે તેવી અપેક્ષા છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતીય ઉદ્યોગો DRDO દ્વારા વિકસિત ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને મોટા પાયે મિસાઇલોનું ઉત્પાદન કરી શકશે.
હકીકતમાં, અત્યાર સુધી, DRDO એ અદ્યતન મિસાઇલ સિસ્ટમ્સના વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. નવી વ્યવસ્થા હેઠળ, DRDO દ્વારા વિકસિત ટેકનોલોજી ભારતીય ઉદ્યોગોને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે જે નિર્ધારિત લાયકાતો, પ્રમાણપત્ર અને નિયમનકારી આવશ્યકતાઓને પૂર્ણ કરે છે. આ મિસાઇલ સિસ્ટમ્સને તેમના વિકાસ અને પરીક્ષણ પછી ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવશે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, DRDO ટેકનોલોજી વિકસાવશે, અને ભારતીય ઉદ્યોગ તે ટેકનોલોજીને મોટા પાયે ઉત્પાદનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.
આ નિર્ણયના સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસાઓમાંનો એક એ છે કે ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગમાં નાની અને મધ્યમ કદની કંપનીઓની ભાગીદારી વધારવી. મિસાઇલ ઉત્પાદન માટે સમગ્ર સપ્લાય ચેઇન માટે વિવિધ પ્રકારના ઉપકરણો, ઘટકો, ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ્સ, સામગ્રી અને અન્ય તકનીકી ઘટકોની જરૂર પડે છે. આ ભારતીય સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) માટે પણ નવી તકો ઊભી કરશે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય સંરક્ષણ ઉત્પાદન માટે એક મજબૂત સ્થાનિક ઔદ્યોગિક આધાર બનાવવાનો છે, જેમાં મોટી કંપનીઓ, તેમજ MSMEs અને અન્ય તકનીકી ભાગીદારો બંને મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
આ પગલું એવા સમયે મહત્વપૂર્ણ છે જ્યારે ભારત સતત તેના સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં વધારો કરવા અને દેશને અદ્યતન લશ્કરી પ્રણાલીઓના ઉત્પાદન માટે વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આ નિર્ણય DRDO ની ભૂમિકાને પણ વધુ સ્પષ્ટ કરે છે. સંગઠન અત્યાધુનિક સંરક્ષણ તકનીકોના સંશોધન અને વિકાસ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકશે, જ્યારે ઉદ્યોગ દ્વારા ઉત્પાદન સ્તરે સાબિત તકનીકોનો લાભ ઉઠાવશે. આ નવી તકનીક વિકસાવવા અને તેને સૈન્ય માટે ઉપલબ્ધ કરાવવા વચ્ચેનો સમય ઘટાડવામાં પણ મદદ કરી શકે છે.
