02 January, 2026 04:19 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
આસિમ મુનિર (ફાઈલ તસવીર)
ચેનાબ નદી પર બંધ બાધવાની ભારતીય યોજનાથી પાકિસ્તાન ગભરાઈ ગયું છે. પાકિસ્તાનના (Pakistan) વિદેશ મંત્રાલયે સિંધુ જળ સંધિનો ઉલ્લેખ કરીને આ મુદ્દે એક નિવેદન બહાર પાડ્યું. પાકિસ્તાને કહ્યું કે ભારતને આ કરવાની પરવાનગી નથી. ભારતમાંથી નીકળતી નદીઓમાં પાણીની અછતને કારણે પાકિસ્તાનમાં કટોકટીની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. દરમિયાન, પાકિસ્તાને ફરી એકવાર સિંધુ જળ સંધિનો (Indus Waters Treaty) આગ્રહ રાખ્યો છે. ઇસ્લામાબાદે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ ભારતને પશ્ચિમી નદીઓમાંથી તેના મર્યાદિત હિસ્સાના પાણીનો દુરુપયોગ કરવાની મંજૂરી નથી. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા તાહિર હુસૈન અંદ્રાબીએ સાપ્તાહિક પ્રેસ બ્રીફિંગ દરમિયાન આ નિવેદન આપ્યું હતું. પાકિસ્તાની પ્રવક્તાએ કાશ્મીરમાં ચેનાબ નદી પર બની રહેલા દુલ્હસ્તી સ્ટેજ-II હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. આ 260 મેગાવોટ પ્રોજેક્ટને ભારત સરકારે મંજૂરી આપી છે.
પાકિસ્તાન પહેલાથી જ ભારતમાંથી નીકળતી નદીઓમાં પાણીની અછતનો સામનો કરી રહ્યું છે. ગયા વર્ષે 22 એપ્રિલે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાના બીજા દિવસે, ભારતે પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ અનેક મહત્વપૂર્ણ પગલાં લીધાં, જેમાં 1960 થી અમલમાં રહેલી સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થીથી સ્થાપિત IWT, 1960 થી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ નદી અને તેની ઉપનદીઓના વિતરણ અને ઉપયોગનું નિયમન કરી રહ્યું છે.
અંદ્રાબીએ કહ્યું, "અમે ચેનાબ નદી પર દુલ્હસ્તી સ્ટેજ-II હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ બનાવવાની ભારતની યોજનાઓ અંગેના અહેવાલો જોયા છે. સ્પષ્ટપણે, આ અહેવાલો ગંભીર ચિંતાઓ ઉભી કરે છે કારણ કે આ પ્રોજેક્ટ અંગે પાકિસ્તાન સાથે કોઈ પૂર્વ માહિતી શેર કરવામાં આવી ન હતી." તેણે એમ પણ કહ્યું કે પાકિસ્તાને ભારત પાસેથી તે જે પ્રોજેક્ટ હાથ ધરવાની યોજના ધરાવે છે તેના વિશે માહિતી માંગી હતી. તેમણે કહ્યું, "પાકિસ્તાની સિંધુ જળ કમિશનરે ભારતમાં તેમના સમકક્ષ પાસેથી ઉલ્લેખિત પ્રોજેક્ટ્સની પ્રકૃતિ, અવકાશ અને તકનીકી વિગતો અંગે સ્પષ્ટતા માંગી છે, અને એ પણ જાણવા માંગે છે કે શું આ એક નવો પ્રોજેક્ટ છે, અથવા હાલના પ્લાન્ટમાં ફેરફાર અથવા ઉમેરો છે."
પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ, ભારત પશ્ચિમી નદીઓ પર કોઈપણ જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ બનાવવા માટે તેના "મર્યાદિત હિસ્સા"નો એકપક્ષીય દુરુપયોગ કરી શકતું નથી. અંદ્રાબીએ પુનરોચ્ચાર કર્યો કે IWT એક બંધનકર્તા આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર છે. તેમણે કહ્યું કે પાકિસ્તાન ભારત સાથેના વિવાદોના શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ માટે પ્રતિબદ્ધ છે, પરંતુ તે "તેના મૂળભૂત જળ અધિકારો સાથે ક્યારેય સમાધાન કરશે નહીં."
