22 August, 2026 05:13 PM IST | Ladakh | Gujarati Mid-day Online Correspondent
સિંધુ જળ સંધિ (ફાઈલ તસવીર)
લદ્દાખે સાબિત કર્યું છે કે સિંધુ જળ સંધિ ભારત માટે કેમ હાનિકારક હતી. સિંધુ નદીમાં વહેતાં અને પાકિસ્તાનમાં વેડફાઇ જતાં હિમનદીના પાણીએ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને બદલી નાખ્યો છે. કૉંગ્રેસના સાંસદ શશી થરૂર પણ ખુશ છે.
છેલ્લા એક વર્ષથી, પાકિસ્તાન સિંધુ જળ સંધિ બંધ થવાનો શોક વ્યક્ત કરી રહ્યું છે. તે વિશ્વભરમાં ભારત સામે ગુસ્સો કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ભારતે વિશ્વને સાબિત કર્યું છે કે સિંધુ જળ સંધિથી પાકિસ્તાનને એકપક્ષીય રીતે કેવી રીતે ફાયદો થયો. 65 વર્ષથી, ભારતે પોતાની જમીન અને લોકોના ભોગે તેના કુદરતી સંસાધનો દુશ્મન દેશ માટે ખર્ચ્યા. ફક્ત એક વર્ષમાં, લદ્દાખ હવે તેના ખેતરોને સિંધુ નદીમાં વેડફાઇ જતી પાણીથી સિંચાઈ કરી રહ્યું છે.
પહેલાં લદ્દાખ પહોંચતા હિમનદીના પાણીમાંથી, આશરે 90 મિલિયન લિટર પાણી સિંધુ નદીમાં વહેતું અને દરરોજ પાકિસ્તાનમાં વહેતું. પાકિસ્તાન ક્યારેય સિંધુના પાણીનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ કરી શક્યું નથી અને તેને વેડફવા દીધું નથી. જોકે, સિંધુ જળ સંધિ તોડ્યા પછી, લદ્દાખ વહીવટીતંત્રે પોતાના પ્રયાસો દ્વારા આ પરિસ્થિતિ બદલી નાખી, અને હવે દરરોજ ફક્ત 5 મિલિયન લિટર ગ્લેશિયર પાણી સિંધુ નદીમાં વહે છે.
લદ્દાખના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર વિનય કુમાર સક્સેનાએ ઓગસ્ટ 2026 માં બે દિવસ માટે આ વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હતી. અમારા સિસ્ટર અખબાર ET ના અહેવાલ મુજબ, 16 ઓગસ્ટના રોજ તેમની મુલાકાતના બીજા દિવસ પછી, સક્સેનાએ કહ્યું કે ચૂચોટ ગામના લોકોની અપીલના આધારે, લદ્દાખ વહીવટીતંત્રે સ્ટોક ગ્લેશિયરમાંથી આશરે 20 મિલિયન લિટર પાણી સફળતાપૂર્વક તે સૂકા ગામની નહેરમાં વાળ્યું છે. તેમણે આને પાણીની કટોકટીને દૂર કરવા અને કૃષિ ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવા તરફ એક મોટું પગલું ગણાવ્યું.
કેરળના તિરુવનંતપુરમના કૉંગ્રેસના સાંસદ શશી થરૂર લદ્દાખમાં કૃષિ અને ખેડૂતો માટે કરવામાં આવેલા નોંધપાત્ર કાર્યની પ્રશંસા કરનારાઓમાં મોખરે છે. તેમણે રાજકારણથી ઉપર ઉઠીને લદ્દાખના ઉપરાજ્યપાલના ભૂતપૂર્વ પદની પ્રશંસા કરી છે, તેમની પ્રશંસા કરી છે.
લદ્દાખના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર ઉત્તમ છે. મારી (આગેવાની હેઠળની) સંસદીય સમિતિની તાજેતરની લદ્દાખ મુલાકાત દરમિયાન મને જાણવા મળ્યું કે પર્યાવરણીય પ્રગતિ અને ટકાઉપણાના સંદર્ભમાં તે દેશ માટે એક ઉદાહરણ બનવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
સિંધુના પાણી અને હિમનદીના પાણીએ લદ્દાખને કેવી રીતે બદલી નાખ્યું છે
શશિ થરૂરના નેતૃત્વ હેઠળની સંસદીય સમિતિએ તાજેતરમાં કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખની મુલાકાત લીધી હતી.
લદ્દાખે સ્ટોક નાળામાંથી બે ડાયવર્ઝન સફળતાપૂર્વક બનાવીને આ સફળતા હાંસલ કરી છે.
આનો ફાયદો એ છે કે સ્ટોક કાંગરી ગ્લેશિયરમાંથી 90 મિલિયન લિટર પાણી, જે સિંધુ નદીમાંથી પાકિસ્તાનના નીચલા ભાગો તરફ નકામા રીતે વહેતું હતું, તે હવે ઇગુ-ફે સિંચાઈ નહેરમાં વાળવામાં આવી રહ્યું છે.
આમાં કોઈ નોંધપાત્ર ખર્ચ થયો નથી, ફક્ત સરળ માટીકામ કરવામાં આવ્યું છે, અને લદ્દાખ વિશ્વમાં મોટા પરિવર્તનનું ઉદાહરણ બની ગયું છે.
આજની તારીખે, સ્ટોક નાળાના 36 ક્યુસેકમાંથી 25 ક્યુસેક પાણી નહેરમાં જઈ રહ્યું છે, જેના કારણે તેનો પુરવઠો 50 ક્યુસેકથી વધીને લગભગ 75 ક્યુસેક થયો છે.
જે પાણી પહેલા સિંધુ નદીમાં વહીને પાકિસ્તાન જતું હતું અને વેડફાઈ જતું હતું તે હવે ૧૨ ગામો માટે જીવનદાયી બની રહ્યું છે અને અહીંની ૧,૦૦૦ એકરથી વધુ ઉજ્જડ જમીન ટૂંક સમયમાં લીલીછમ બની જશે.
ધ્યાનમાં લો કે ૪૩ કિમી લાંબી નહેર જે સિંધુ જળ સંધિને કારણે દાયકાઓ સુધી સૂકી રહી હતી, તે હવે ગર્જના કરતા વહેતા પ્રવાહ સાથે વહે છે.
