Union Budget 2025: સરકારી બૅન્કનું થઈ શકે છે મર્જર, યુનિયન બજેટમાં કરી જાહેરાત

Union Budget 2026: કેન્દ્રીય બજેટ 2026 રજૂ કરતી વખતે, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બેંકિંગ ક્ષેત્રની વ્યાપક સમીક્ષાની જાહેરાત કરી, જેનાથી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના મર્જર અંગે ચર્ચાઓ શરૂ થઈ. આ જાહેરાતની અસર શેરબજારમાં સ્પષ્ટપણે દેખાઈ.

નિર્મલા સીતારમણ (મિડ-ડે)

કેન્દ્રીય બજેટ 2026 રજૂ કરતી વખતે, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બેંકિંગ ક્ષેત્રની વ્યાપક સમીક્ષાની જાહેરાત કરી, જેનાથી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના મર્જર અંગે ચર્ચાઓ શરૂ થઈ. આ જાહેરાતની અસર શેરબજારમાં સ્પષ્ટપણે દેખાઈ. નિફ્ટી પીએસયુ બેંક ઇન્ડેક્સ 4.4 ટકા  ઘટ્યો, જ્યારે બેન્ચમાર્ક નિફ્ટી 50 માં લગભગ 1.4 ટકા  ઘટાડો થયો. નોંધપાત્ર રીતે, રવિવારે યોજાયેલા ખાસ ટ્રેડિંગ સત્રમાં, SBI, બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, કેનેરા બેંક અને બેંક ઓફ બરોડા જેવી મુખ્ય જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના શેર 2 ટકા  થી 7 ટકા  ઘટ્યા. આશિકા સ્ટોક બ્રોકિંગના BFSI વિશ્લેષક આશુતોષ મિશ્રાના મતે, બેંકો વધુ લોન લેતી વખતે સરકારને વધુ પૈસા ચૂકવવા પડે છે, અને SLR દબાણ સામાન્ય રીતે PSU બેંકો પર વધુ પડે છે. આ જ કારણ છે કે બજાર હાલમાં જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો પ્રત્યે થોડું સાવચેત લાગે છે.

શું જાહેરાત કરવામાં આવી?

નાણામંત્રીએ તેમના બજેટ ભાષણમાં જાહેરાત કરી હતી કે સરકાર "વિકસિત ભારત" ના ધ્યેયને ધ્યાનમાં રાખીને બેંકિંગ ક્ષેત્ર માટે બેંકિંગ પર ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિની સ્થાપના કરશે. આ સમિતિ સમગ્ર બેંકિંગ પ્રણાલીની કામગીરીની સમીક્ષા કરશે અને ભવિષ્યમાં જ્યારે દેશનું અર્થતંત્ર મોટું અને વધુ ટેકનોલોજી-આધારિત બનશે ત્યારે બેંકો પોતાને કેવી રીતે સુધારી શકે છે તેની તપાસ કરશે. તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ સમીક્ષાનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર નફાકારકતા જ નહીં, પરંતુ નાણાકીય સ્થિરતા, નાણાકીય સમાવેશ અને ગ્રાહક સુરક્ષા પણ હશે.

નાણામંત્રીએ અનેક પ્રસંગોએ સંકેત આપ્યા છે. અગાઉ, નાણામંત્રીએ સરકારની વિશ્વ કક્ષાની મોટી ભારતીય બેંક બનાવવાની ઇચ્છાનો સંકેત આપ્યો હતો. નવેમ્બરમાં મુંબઈમાં SBI બેંકિંગ અને અર્થશાસ્ત્ર પરિષદમાં, તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકાર RBI અને બેંકિંગ ક્ષેત્રની બેંકો સાથે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના એકીકરણ અંગે ચર્ચા કરી રહી છે. ડિસેમ્બરમાં એક અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે નાણાકીય વર્ષ 2027 સુધીમાં જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોની સંખ્યા 12 થી ઘટાડીને ચાર કરી શકાય છે. જોકે, સરકારે પાછળથી સ્પષ્ટતા કરી હતી કે મર્જરનો કોઈ નિર્ણય તાત્કાલિક લેવામાં આવ્યો નથી.

દરમિયાન, બજેટમાં, સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે રૂ. 17.2 લાખ કરોડનું બજાર ઉધાર લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યું છે, જે વર્તમાન વર્ષ કરતા લગભગ 16 ટકા  વધુ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે વધેલા ઉધાર બેંકો પર, ખાસ કરીને જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો પર બોજ લાવી શકે છે. આશિકા સ્ટોક બ્રોકિંગના BFSI વિશ્લેષક આશુતોષ મિશ્રાના મતે, બેંકો વધુ લોન લેતી વખતે સરકારને વધુ પૈસા ચૂકવવા પડે છે, અને SLR દબાણ સામાન્ય રીતે PSU બેંકો પર વધુ પડે છે. આ જ કારણ છે કે બજાર હાલમાં જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો પ્રત્યે થોડું સાવચેત લાગે છે.