પાસપોર્ટ બનાવવો થશે મોંઘો! નવા કે રિન્યૂ મુસાફરી દસ્તાવેજ બનાવવા માટેની ફિ વધી

નવા નિયમો હેઠળ, `સામાન્ય` કૅટેગરી હેઠળ નવા 36 પાનાંવાળા પાસપોર્ટ માટેની અરજી ફી રૂ. 1,500 થી વધારીને રૂ. 2,500 કરવામાં આવી છે. દરમિયાન, આ કૅટેગરીમાં `તત્કાલ` સેવા માટેની ફી રૂ. 3,500 થી વધારીને રૂ. 5,000 કરવામાં આવી છે.

પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર

કેન્દ્ર સરકારે પાસપોર્ટ નિયમો, 1980 માં સુધારો કર્યો છે, જેના પરિણામે પાસપોર્ટ ફી વધારવામાં આવી છે. વધારેલી ફી પહેલી જુલાઈ, 2026 થી અમલમાં આવશે. 20 જૂનના રોજ વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલ એક સૂચના અનુસાર, `સામાન્ય` અને `તત્કાલ` બન્ને કૅટેગરીમાં નવા પાસપોર્ટ રિન્યૂ કરવા માટેની ફીમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

36 પાનાં અને 60 પાનાંવાળા પાસપોર્ટ માટે નવી ફી

નવા નિયમો હેઠળ, `સામાન્ય` કૅટેગરી હેઠળ નવા 36 પાનાંવાળા પાસપોર્ટ માટેની અરજી ફી રૂ. 1,500 થી વધારીને રૂ. 2,500 કરવામાં આવી છે. દરમિયાન, આ કૅટેગરીમાં `તત્કાલ` સેવા માટેની ફી રૂ. 3,500 થી વધારીને રૂ. 5,000 કરવામાં આવી છે. તેવી જ રીતે, `સામાન્ય` કૅટેગરી હેઠળ 60 પાનાના પાસપોર્ટ માટેની અરજી ફી રૂ. 2,000 થી વધારીને રૂ. 3,500 કરવામાં આવી છે. આ કૅટેગરીમાં `તત્કાલ` સેવા માટેની નવી ફી રૂ. 6,000 હશે, જ્યારે અગાઉનો ચાર્જ રૂ. 4,000 હતો.

પાસપોર્ટ સેવાઓનું વિસ્તરણ થશે

14 માં પાસપોર્ટ સેવા દિવસ નિમિત્તે, વિદેશ મંત્રાલયના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર પાસપોર્ટ સેવાઓને વધુ સુલભ બનાવવા માટે સતત કામ કરી રહી છે. છેલ્લા દાયકામાં દેશનું પાસપોર્ટ નેટવર્ક છ ગણું વિસ્તર્યું છે, અને હવે 500 થી વધુ કાર્યરત પાસપોર્ટ કેન્દ્રો છે. અધિકારીએ નોંધ્યું હતું કે 2025 દરમિયાન 1.5 કરોડ પાસપોર્ટ સંબંધિત સેવાઓ પૂરી પાડવામાં આવી હતી, જેમાં ફક્ત પાસપોર્ટની સંખ્યા 1.39 કરોડ હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પોલીસ વૅરિફિકેશનને બાદ કરતાં, પાસપોર્ટ જાહેર કરવામાં સરેરાશ છ કાર્યકારી દિવસો લાગે છે, અને અરજદારો દ્વારા પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્રો અને પોસ્ટ ઑફિસ પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્રોમાં વિતાવેલો સરેરાશ સમય 45 મિનિટથી ઓછો છે. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો કે હાલમાં દેશભરમાં 545 પાસપોર્ટ કેન્દ્રો છે, જે એક દાયકા પહેલા ફક્ત 77 હતા. ગયા વર્ષે દસ પોસ્ટ ઓફિસ પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્રો ખોલવામાં આવ્યા હતા, અને આ વર્ષે બીજા 10 નવા કેન્દ્રો ખોલવામાં આવશે. એક અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં 27 દેશો ભારતીયોને વિઝા-મુક્ત પ્રવેશ આપે છે, જ્યારે 47 દેશો વિઝા-ઓન-અરાઇવલ સુવિધાઓ પ્રદાન કરે છે અને 66 દેશો ઇ-વિઝા સેવાઓ આપે છે.

પાસપોર્ટ અને નાગરિકતા પર સરકારી સ્પષ્ટતા

વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે પાસપોર્ટ સેવા કાર્યક્રમની પ્રશંસા કરતા તેને કાર્યક્ષમ, પારદર્શક અને નાગરિક-કેન્દ્રિત ગણાવ્યો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેની સફળતા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘લઘુત્તમ સરકાર, મહત્તમ શાસન’ના વિઝનનું પરિણામ છે.  આ દરમિયાન, પાસપોર્ટ અને નાગરિકતા અંગે પણ ચર્ચા થઈ. વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે પાસપોર્ટ મુખ્યત્વે એક મુસાફરી દસ્તાવેજ છે, નાગરિકતાનું પ્રમાણપત્ર નથી. સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ કોઈ નવો નિર્ણય નથી અને છેલ્લા 12 વર્ષમાં આ સંદર્ભમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા નથી. પાસપોર્ટ અધિનિયમ, 1967 અને 2013 ના બૉમ્બે હાઈ કોર્ટના ચુકાદાને ટાંકીને, સરકારે નોંધ્યું હતું કે, કાયદા હેઠળ, જો જરૂર પડે તો વિદેશી નાગરિકને પાસપોર્ટ જાહેર કરી શકાય છે. અધિકારીઓએ એમ પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે ભારતીય પાસપોર્ટ મેળવવાનો વિકલ્પ સાત દાયકાથી ભારતમાં રહેતા નિર્વાસિત તિબેટીઓ માટે ઉપલબ્ધ છે. ભૂતપૂર્વ વિદેશ સચિવ નિરુપમા રાવના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે વિદેશમાં પાસપોર્ટ ધારકને સામાન્ય રીતે સંબંધિત દેશનો નાગરિક ગણવામાં આવે છે, ત્યારે નાગરિકતા અધિનિયમ, 1955 - અને માત્ર પાસપોર્ટ જ નહીં - નાગરિકતા વિવાદો સંબંધિત બાબતોનું સંચાલન કરે છે.