02 March, 2026 09:15 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતિકાત્મક તસવીર (સૌજન્ય મિડ-ડે )
રાજ્ય લઘુમતી આયોગના અધ્યક્ષ પ્યારે ખાને ભય વ્યક્ત કર્યો હતો કે રમઝાન દરમિયાન ઉમરાહની ધાર્મિક વિધિ માટે સાઉદી અરેબિયા ગયેલા મહારાષ્ટ્રના 50,000 થી એક લાખ જેટલા મુસ્લિમો યુદ્ધને લીધે ફસાઈ ગયા છે. રાજ્ય લઘુમતી આયોગે આ સંદર્ભે તાત્કાલિક કાર્યવાહી શરૂ કરી છે અને દરેકને સુરક્ષિત રીતે પાછા લાવવા માટે ઝુંબેશ શરૂ કરી છે. આ વર્ષે રાજ્યના લગભગ 500 ટુર ઑપરેટરોએ ઉમરાહની ધાર્મિક વિધિ માટે હજયાત્રીઓને મોકલ્યા છે, જેમાંથી 100 થી વધુ ઑપરેટરો એકલા મુંબઈથી સક્રિય હતા, તેવું જાણવા મળ્યું છે. રમઝાન મહિનાને ધ્યાનમાં રાખીને, એવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે મહારાષ્ટ્રના મુસ્લિમો જેઓ `ઉમરાહ`ની ધાર્મિક વિધિ માટે મક્કા-મદીના ગયા હતા તેમની સંખ્યા 50,000 થી એક લાખની વચ્ચે હોઈ શકે છે. રાજ્ય લઘુમતી આયોગના અધ્યક્ષ પ્યારે ખાને જણાવ્યું હતું કે આ વર્ષે રાજ્યના 500 થી વધુ ટુર ઑપરેટરો દ્વારા ઉમરાહ માટે મુસ્લિમ લોકો સાઉદી અરેબિયા ગયા છે. તેથી, શક્ય છે કે મહારાષ્ટ્રના 50,000 થી વધુ મુસ્લિમો હાલમાં સાઉદી અરેબિયામાં હાજર છે.
હજ માટે જતા યાત્રાળુઓ સરકાર પાસે સત્તાવાર રીતે નોંધાયેલા હોય છે, પરંતુ ઉમરાહ માટે જતા યાત્રાળુઓનું કોઈ કેન્દ્રીયકૃત નોંધણી નથી. મોટાભાગના યાત્રાળુઓ ખાનગી ટૂર અને ટ્રાવેલ ઑપરેટરો દ્વારા મુસાફરી કરે છે. આ કારણે, કમિશને સ્પષ્ટતા કરી કે ચોક્કસ સંખ્યા જણાવવી મુશ્કેલ છે.
હાલની યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિની પૃષ્ઠભૂમિમાં, સાઉદી અરેબિયામાં ફસાયેલા મહારાષ્ટ્રના મુસ્લિમ ભાઈઓની સંખ્યા સ્પષ્ટ કરવા માટે તમામ ટૂર ઑપરેટરોનો સંપર્ક કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. સોમવાર સુધીમાં ચોક્કસ સંખ્યા સ્પષ્ટ થઈ જશે, એમ પ્યારે ખાને જણાવ્યું હતું. કમિશન આ સંદર્ભમાં રાજ્ય સરકારના સંપર્કમાં છે અને આશા વ્યક્ત કરી છે કે દરેકને સુરક્ષિત રીતે પાછા લાવવા માટે જરૂરી મદદ પૂરી પાડવામાં આવશે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આ બાબતે મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસનો પણ સંપર્ક કરવામાં આવશે.
ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના મુસ્લિમ પરિવારો મોટી સંખ્યામાં ઉમરાહ માટે યાત્રા કરે છે. એવી પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિને કારણે સાઉદી અરેબિયામાં તેમનો રોકાણ લંબાવી શકાય છે, જેના કારણે નાણાકીય મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ભારતીય દૂતાવાસ આ સંદર્ભમાં પ્રયાસો કરી રહ્યું છે, અને કમિશને નોંધ્યું છે કે વધુ સંકલનની જરૂર છે. મહારાષ્ટ્રના લગભગ દરેક ગામ, શહેર અને જિલ્લામાંથી મુસ્લિમો ઉમરાહ માટે જાય છે. તેથી, એ સ્પષ્ટ છે કે આ બાબત રાજ્યભરના હજારો પરિવારોની ચિંતા કરે છે.
