12 August, 2026 01:36 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
મહારાષ્ટ્રના પરિવહન મંત્રી પ્રતાપ સરનાઈક
મહારાષ્ટ્ર (Maharashtra)માં ઓટો-રિક્ષા, પરંપરાગત ટેક્સી અને એપ-આધારિત કેબ ચલાવતા તમામ કોમર્શિયલ પેસેન્જર વાહનોના ચાલકો માટે મરાઠી ભાષાનું વ્યાવહારિક જ્ઞાન હોવું હવે ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. બુધવાર, ૧૨ ઓગસ્ટે મહારાષ્ટ્રના પરિવહન મંત્રી પ્રતાપ સરનાઈક (Pratap Sarnaik) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલું આ નવું નિર્દેશ મહારાષ્ટ્ર મોટર વાહન (સુધારા) નિયમો, ૨૦૨૬ (Maharashtra Motor Vehicles (Amendment) Rules, 2026) હેઠળ સત્તાવાર રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. રાજ્ય સરકારે ચેતવણી આપી છે કે જે ડ્રાઇવરો મરાઠીમાં વાતચીત કરવાની ક્ષમતા સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ જશે તેમને ૩ મહિના માટે કોમર્શિયલી વાહન ચલાવવાની મંજૂરી (લાયસન્સ) સસ્પેન્ડ કરવામાં આવશે, જ્યારે વારંવાર નિયમ ભંગ કરનારાઓના પરમિટ કાયમી ધોરણે રદ થઈ શકે છે.
રાજ્યના પરિવહન વિભાગે કોમર્શિયલ વાહન વ્યવહાર માટે ભાષાના માપદંડોને કડક રીતે લાગુ કરવા માટે મહારાષ્ટ્ર મોટર વાહન નિયમો, ૧૯૮૯ હેઠળના નિયમનકારી માળખામાં સુધારો કર્યો છે. સુધારેલા નિયમ ૪ હેઠળ, કોમર્શિયલ ડ્રાઇવિંગ ઓથોરાઇઝેશન મેળવવા માટે મરાઠીનું વ્યાવહારિક જ્ઞાન (Marathi mandatory for commercial drivers Maharashtra) હોવું હવે એક આવશ્યક શરત છે.
આ ઉપરાંત, નિયમ ૨૨, નિયમ ૭૮ અને નિયમ ૮૫ હેઠળની અપડેટ કરાયેલી જોગવાઈઓ આ ભાષાકીય શરતને એપ-આધારિત કેબ ચલાવતા પરમિટ ધારકો અને ડ્રાઇવરો સુધી પણ લંબાવે છે. મંત્રી પ્રતાપ સરનાઈકે જણાવ્યું હતું કે આ સુધારા કાનૂની અસ્પષ્ટતાઓને દૂર કરે છે અને સ્પષ્ટ દિશા-નિર્દેશો સ્થાપિત કરે છે, જેથી ડ્રાઇવરો મુસાફરો સાથે અસરકારક રીતે સંવાદ સાધી શકે, જાહેર સુરક્ષાની ચિંતાઓ દૂર કરી શકે અને સ્થાનિક રસ્તાઓ પર સરળતાથી વાહન ચલાવી શકે.
મહારાષ્ટ્ર દિવસ, ૧ મેના રોજ શરૂ થયેલા ૧૦૫ દિવસના ગ્રેસ પિરિયડ બાદ આ નિયમનો અમલ કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેથી મરાઠી ન બોલતા ચાલકોને મરાઠી ભાષા શીખવાનો પૂરતો સમય મળી રહે. ડ્રાઇવરોને મદદ કરવા માટે સરકારે મરાઠી ભાષા વિભાગ અને સાહિત્યિક સંસ્થાઓના સહયોગથી `હિંદુહૃદયસમ્રાટ બાળાસાહેબ ઠાકરે મરાઠી ટીચિંગ કેમ્પેઇન` શરૂ કર્યું હતું.
આ ઝુંબેશ હેઠળ સમગ્ર રાજ્યમાં ૧,૧૦૦ થી વધુ ખાનગી શિક્ષકોને રોકવામાં આવ્યા હતા, જેમણે ૧ લાખથી વધુ કોમર્શિયલ ડ્રાઇવરોને પાયાની મરાઠી ભાષાની તાલીમ આપી હતી. મંત્રી સરનાઈકે નોંધ્યું હતું કે ભાષાનો આ કોર્સ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરનારા ડ્રાઇવરોને પ્રમાણપત્ર આપવા માટે ૧૭ ઓગસ્ટે ઠાણે ખાતે રાજ્ય સ્તરીય સમાપન સમારંભ યોજાશે.
સરકારની તાલીમ પહેલ છતાં, અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર કોર્સ પૂર્ણ કર્યાનું પ્રમાણપત્ર હોવાથી ડ્રાઇવરો તપાસમાંથી બચી શકશે નહીં. ૧૬ ઓગસ્ટથી પ્રાદેશિક પરિવહન કચેરી (RTO) ના ઇન્સ્પેક્ટરો ચેકપોસ્ટ અને ટ્રાન્ઝિટ પોઇન્ટ્સ પર કોમર્શિયલ ડ્રાઇવરો સાથે મૌખિક વાતચીત કરીને સ્થળ પર જ મૂલ્યાંકન કરશે.
આ મૂલ્યાંકન દરમિયાન ડ્રાઇવરોએ મરાઠીમાં પૂછવામાં આવેલા મૂળભૂત પ્રશ્નોના જવાબ આપવાના રહેશે. સ્થાનિક ભાષામાં વાત કરવાનો ઇનકાર કરનાર અથવા નિષ્ફળ જનાર ડ્રાઇવરો સામે સુધારેલા મોટર વાહન નિયમો હેઠળ લાયસન્સ સસ્પેન્શન અને પરમિટ રદ કરવા સહિતની તાત્કાલિક વહીવટી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આ નિયમના સાંસ્કૃતિક અને વહીવટી મહત્વ પર ભાર મૂકતા મંત્રી સરનાઈકે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં વ્યવસાય કરતા ચાલકોએ સ્થાનિક ભાષા સાથે જોડાણ કેળવવું જોઈએ. તેમણે મરાઠી વાતચીતને એક એવા માધ્યમ તરીકે વર્ણવી હતી જે મુસાફરો સાથેના સંબંધોને વધુ બહેતર બનાવે છે.
પરિવહન મંત્રીએ મુસાફરોને પણ વિનંતી કરી હતી કે તેઓ સ્થાનિક કેબ અને ઓટો ડ્રાઇવરો સાથે મરાઠીમાં વાતચીત કરે, જેથી મહારાષ્ટ્રના જાહેર વાહન વ્યવહારમાં દૈનિક ધોરણે મરાઠી ભાષાના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન મળે.
