US-Iran War: ટ્રમ્પે તેહરાનની ૭ દિવસની શાંતિ યોજના ફગાવી, નવેમ્બરની ચૂંટણી બાદ ફરી હુમલાના સંકેત

US-Iran War: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા અને પરમાણુ વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવા માટે ઈરાન દ્વારા રજૂ કરાયેલા સાત દિવસના યુદ્ધવિરામના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો; નવેમ્બરની મધ્યસત્ર ચૂંટણી પછી વોશિંગ્ટન ઈરાન સામે લશ્કરી બોમ્બમારા ફરી શરૂ કરશે?

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ફાઇલ તસવીર

યુએસ (US) પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump)એ ઈરાન (Iran) દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલ સાત દિવસના યુદ્ધવિરામ (સીઝફાયર)ના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે. પોતાના વરિષ્ઠ સલાહકારો સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યા છે કે નવેમ્બરમાં યોજાનારી અમેરિકી મધ્યસત્ર (મિડટર્મ) ચૂંટણીઓ પછી ઈરાની લક્ષ્યો પર અમેરિકી સૈન્ય એરસ્ટ્રાઈક ફરી શરૂ થઈ શકે છે. આ ઘટનાક્રમ ન્યૂયોર્ક (New York)માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (United Nations General Assembly) દરમિયાન ચાલતા રાજદ્વારી પ્રયાસો વચ્ચે સામે આવ્યો છે, જ્યાં તેહરાને આર્થિક પ્રતિબંધોમાં રાહત અને દરિયાઈ નાકેબંધી હટાવવાના બદલામાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ફરી ખોલવા અને પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ અટકાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.

ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખોલવા અને વાટાઘાટો પુનઃશરૂ કરવા ૭ દિવસની ફ્રેમવર્ક યોજના રજૂ કરી

કતાર (Qatar)ની મધ્યસ્થતામાં યોજાયેલી પરોક્ષ વાટાઘાટો બાદ ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી (Abbas Araghchi) દ્વારા ન્યૂયોર્કમાં આ રાજદ્વારી પહેલની ઔપચારિક રૂપરેખા રજૂ કરવામાં આવી હતી. તેહરાન (Tehran)ના પ્રસ્તાવિત સાત દિવસના રોડમેપ હેઠળ, ઈરાને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી સામાન્ય દરિયાઈ વાહનવ્યવહાર બહાલ કરવા અને પોતાના અણુ કાર્યક્રમ અંગે વ્યાપક વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવાનું વચન આપ્યું હતું.

તેના બદલામાં, ઈરાને માગ કરી હતી કે વોશિંગ્ટન (Washington) ઈરાની બંદરોની દરિયાઈ નાકેબંધી હટાવે, ફ્રીઝ કરાયેલી આશરે ૧૨ બિલિયન ડોલરની સંપત્તિ મુક્ત કરે, ઈરાની કૂડ ઓઈલની નિકાસ પરના પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટ આપે અને લેબનાન સહિતના મોરચે વ્યાપક પ્રાદેશિક યુદ્ધવિરામ લાગુ કરે. અરાઘચીએ નોંધ્યું હતું કે પ્રસ્તાવિત શરતો અગાઉ જૂન મહિનામાં બંને દેશો વચ્ચે થયેલા એમઓયુ (MoU)ના માળખા અનુસાર જ છે.

હુમલાના એંધાણ વચ્ચે ટ્રમ્પે તેહરાનની શાંતિ વાટાઘાટો અંગે શંકા વ્યક્ત કરી

સતત ચાલી રહેલી મધ્યસ્થતા છતાં, પ્રમુખ ટ્રમ્પે અમેરિકી માગણીઓ માનવાની તેહરાનની ઈચ્છા પર ઊંડી શંકા વ્યક્ત કરી હતી, જેના કારણે તેમણે પ્રસ્તાવિત શાંતિ યોજનાનો અસ્વીકાર કર્યો હતો. આંતરિક સમીક્ષાઓથી વાકેફ યુએસ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે વહીવટીતંત્ર ઈરાની પ્રતિનિધિઓ સાથે પરોક્ષ સંપર્કમાં હોવા છતાં, પ્રમુખ ટ્રમ્પ આગામી સંસદીય ચૂંટણીઓ પછી નવા લશ્કરી હુમલાઓને સૌથી સંભવિત પરિણામ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

આ અસ્વીકાર અગાઉ યુએન જનરલ એસેમ્બલીમાં પ્રમુખ ટ્રમ્પના સંબોધન પછી આવ્યો છે, જેમાં તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો સંતોષકારક લાંબા ગાળાની સમજૂતી નહીં થાય તો સખત લશ્કરી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. જોકે, યુએસ સંરક્ષણ અધિકારીઓએ સંકેત આપ્યો છે કે વોશિંગ્ટન હાલમાં અન્ય સંભવિત વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતો માટે પોતાના વિશેષ દારૂગોળાને સાચવી રાખવાના ભાગરૂપે સંયમ વર્તી રહ્યું છે.

વધતા તણાવથી પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા પર જોખમ

વૈશ્વિક તેલ પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પરનો ગતિરોધ પશ્ચિમ એશિયામાં સુરક્ષા ચિંતાઓ અને આર્થિક દબાણ સતત વધારી રહ્યો છે. ફોક્સ ન્યૂઝ સાથેની તાજેતરની મુલાકાતમાં, ઈરાન (Iran)ના પ્રમુખ મસૂદ પેઝેશકિયાન (Masoud Pezeshkian)એ અગાઉના રાજદ્વારી પ્રયાસો નિષ્ફળ જવા માટે અમેરિકી આક્રમકતાને જવાબદાર ઠેરવી હતી અને દાવો કર્યો હતો કે વોશિંગ્ટને સાર્થક સંવાદના સ્થાને લશ્કરી બોમ્બમારો અને નાકેબંધીનો માર્ગ પસંદ કર્યો છે.

અમેરિકા દ્વારા દરિયાઈ નાકેબંધી ચાલુ રાખવા અને અસ્થાયી યુદ્ધવિરામ ફગાવી દેવાને કારણે, તત્કાલિક રાજદ્વારી ઉકેલની શક્યતાઓ ખૂબ ઓછી દેખાઈ રહી છે, જેનાથી યુએસ મધ્યસત્ર ચૂંટણી ચક્ર પૂર્ણ થયા પછી સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બનવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.