રશિયા-તાલિબાન વચ્ચે થઈ ડીલ: પાકિસ્તાન સાથે તણાવ વચ્ચે અફઘાનિસ્તાનને મળશે હથિયારો

રશિયાના ખાસ દૂત ઝમીર કાબુલોવના જણાવ્યા અનુસાર, મોસ્કો હાલમાં તાલિબાનને કોઈપણ નવા શસ્ત્રો પૂરા પાડશે નહીં; જોકે, તે હાલમાં અફઘાનિસ્તાન પાસે રહેલા શસ્ત્રોના સમારકામ અને ખાસ કરીને સોવિયેત યુગના શસ્ત્રોની જાળવણીમાં મદદ પૂરી પાડશે.

રશિયા-તાલિબાન વચ્ચે થઈ ડીલ

અફઘાનિસ્તાન અને રશિયા વચ્ચે તાજેતરમાં એક લશ્કરી કરાર થયો છે અને હવે આ સહયોગ કરાર અંગે નવી વિગતો બહાર આવી છે. રશિયાના ખાસ દૂત ઝમીર કાબુલોવના જણાવ્યા અનુસાર, મોસ્કો હાલમાં તાલિબાનને કોઈપણ નવા શસ્ત્રો પૂરા પાડશે નહીં; જોકે, તે હાલમાં અફઘાનિસ્તાન પાસે રહેલા શસ્ત્રોના સમારકામ અને ખાસ કરીને સોવિયેત યુગના શસ્ત્રોની જાળવણીમાં મદદ પૂરી પાડશે. બન્ને દેશો વચ્ચેનો આ કરાર 30 મેના રોજ રશિયાની રાજધાની મોસ્કોમાં અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યો હતો.

કરારના મુખ્ય મુદ્દાઓ

અફઘાનિસ્તાન માટે રશિયાના ખાસ દૂત ઝમીર કાબુલોવે જણાવ્યું હતું કે તાત્કાલિક પ્રાથમિકતા જૂના શસ્ત્રોને કાર્યરત સ્થિતિમાં પુનઃસ્થાપિત કરવાની છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી, "જ્યારે તાલિબાનને ભવિષ્યમાં નવા શસ્ત્રો મળી શકે છે, ત્યારે અમે ફક્ત તેમને તેમના હાલના જૂના શસ્ત્રોને નવા ઉપયોગ માટે તૈયાર કરવામાં મદદ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીશું." કાબુલોવના મતે, આ સહયોગ અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાનની લશ્કરી ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવા માટે સેવા આપી શકે છે. તાજેતરના સંદર્ભને ધ્યાનમાં રાખીને આ કરાર ખાસ કરીને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, જ્યાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની સરહદ પર સશસ્ત્ર અથડામણો અને હુમલાઓની અનેક ઘટનાઓ જોવા મળી છે.

સોવિયેત યુગથી લઈને આજ સુધી

1979 થી 1989 સુધી અફઘાનિસ્તાન અને સોવિયેત યુનિયન વચ્ચે સંઘર્ષ ચાલુ રહ્યો. 1979 માં સોવિયેત હસ્તક્ષેપ બાદ દુશ્મનાવટ શરૂ થઈ અને 1989 માં સોવિયેત દળોએ અફઘાનિસ્તાનમાંથી પાછી ખેંચી લીધી ત્યારે તેનું સમાપન થયું. ત્યારબાદ, તત્કાલીન અફઘાન સરકાર દ્વારા કબજામાં રહેલા રશિયન બનાવટના શસ્ત્રોનો નોંધપાત્ર ભાગ આખરે તાલિબાનના નિયંત્રણમાં આવી ગયો. 2001 માં, અમેરિકાએ તાલિબાન સામે લશ્કરી ઝુંબેશ શરૂ કરી. આ સમયગાળા દરમિયાન, અફઘાનિસ્તાનમાં મોટી માત્રામાં લશ્કરી સાધનો તહેનાત કરવામાં આવ્યા. 2021 માં અમેરિકન દળોની પીછેહઠ બાદ, આ શસ્ત્રો અને લશ્કરી સંપત્તિનો એક ભાગ ફરી એકવાર તાલિબાનના નિયંત્રણમાં આવી ગયો.

તાલિબાન પાસે કયા શસ્ત્રો છે?

ઝમીર કાબુલોવના મતે, અફઘાનિસ્તાન પાસે હાલમાં T-55 અને T-62 ટૅન્ક છે. આ ઉપરાંત, ઇન્વેન્ટરીમાં BMP-1 અને BMP-2 બખ્તરબંધ વાહનો, Mi-17 અને Mi-24 હૅલિકોપ્ટર, તેમજ મોટી સંખ્યામાં PKM મશીનગનનો સમાવેશ થાય છે. તાલિબાન પાસે સોવિયેત યુગના તોપખાના, ખભાથી ચલાવાતી મિસાઇલો અને જૂની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ પણ છે. જોકે, જાળવણી અને સમારકામના અભાવે, આમાંના ઘણા શસ્ત્રો સંપૂર્ણપણે કાર્યરત સ્થિતિમાં નથી. રશિયા હવે આ પ્રણાલીઓને કાર્યકારી ક્રમમાં પુનઃસ્થાપિત કરવામાં મદદ કરશે.

સંરક્ષણ ક્ષમતાઓ વધારવા પર ભાર

રશિયાની મુલાકાતથી પાછા ફર્યા બાદ કાબુલમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા, તાલિબાનના સંરક્ષણ પ્રધાને જણાવ્યું હતું કે સંગઠન તેની સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી, "અમારું લક્ષ્ય એવી સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાનું છે કે કોઈ પણ દેશ અફઘાનિસ્તાન પર હુમલો કરવાની હિંમત ન કરે."  રશિયા અને તાલિબાન વચ્ચેનો આ સહયોગ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને સરહદ સંબંધિત પડકારો સતત ચર્ચાનો વિષય રહ્યા છે અને અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે પણ તણાવ વધ્યો છે, જેની અસર પણ આ કરાર કરવામાં આવ્યો હોઈ શકે છે.