‘ઇન્ડિયા આઉટ’ કહેનાર આ દેશ હવે માગી રહ્યું છે ભારતની મદદ, લોન ચુકવણી માટે…

માલદીવ હાલમાં મોહમ્મદ મુઇઝુના નેતૃત્વ હેઠળની સરકાર દ્વારા સંચાલિત છે, જેમણે સપ્ટેમ્બર 2023ની ચૂંટણીમાં ‘ઇન્ડિયા આઉટ’ ઝુંબેશ સાથે વિજય મેળવ્યો હતો. પદ સંભાળ્યા પછી, તેમણે માલદીવમાં તહેનાત ભારતીય લશ્કરી કર્મચારીઓને દેશ છોડી દેવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

માલદીવ અને ભારતના વડા પ્રધાન

માલદીવ સરકારે ભારતને ત્રીજી વખત 400 મિલિયન ડૉલરના ચલણ સ્વૅપ કરારનો કાર્યકાળ લંબાવવા વિનંતી કરી છે. જોકે ભારતે હજી સુધી આ વિનંતી અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન કે જવાબ જાહેર કર્યો નથી. કરારની શરતોને ધ્યાનમાં રાખીને, આ સમયગાળો ફરી એકવાર લંબાવવો એ ભારત માટે એક પડકારજનક સંભાવના માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે માલદીવમાં ભારતનું સૌથી મોટું બાકી રોકાણ છે. માલદીવ સરકારે સપ્ટેમ્બર 2026 પહેલા 50 મિલિયન ડૉલરના બે ટ્રેઝરી બિલ ચૂકવવા પણ જરૂરી છે. વર્તમાન આર્થિક વાતાવરણને જોતાં, આ જવાબદારીઓની સમયસર ચુકવણી અંગે અનિશ્ચિતતા યથાવત છે.

ભારત-માલદીવ સંબંધો અને રાજકીય સંદર્ભ

માલદીવ હાલમાં મોહમ્મદ મુઇઝુના નેતૃત્વ હેઠળની સરકાર દ્વારા સંચાલિત છે, જેમણે સપ્ટેમ્બર 2023ની ચૂંટણીમાં ‘ઇન્ડિયા આઉટ’ ઝુંબેશ સાથે વિજય મેળવ્યો હતો. પદ સંભાળ્યા પછી, તેમણે માલદીવમાં તહેનાત ભારતીય લશ્કરી કર્મચારીઓને દેશ છોડી દેવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. વધુમાં, ભારત દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા હૅલિકોપ્ટર, વિમાન અને નૌકાદળના જહાજો પરત કરવાની ઓફર કરવામાં આવી હતી. ત્યાં તહેનાત ભારતીય લશ્કરી કર્મચારીઓને નાગરિક મિશન માટે તહેનાત કરવામાં આવ્યા હતા. મુઇઝુએ તેમની પહેલી વિદેશ મુલાકાત માટે ભારત કરતાં ચીનને પ્રાથમિકતા આપી, જે દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં પરિવર્તનનો સંકેત આપે છે.

માલદીવ આર્થિક કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યું છે

માલદીવ હાલમાં ગંભીર આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. ઘટતા વિદેશી ફોરેન એક્સ્ચેન્જ રિઝર્વને કારણે દેશનું ચુકવણી સંતુલન દબાણ હેઠળ છે. છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં, માલદીવે ભારત પાસેથી માળખાકીય સુવિધાઓના પ્રોજેક્ટ્સ માટે ભારે ઉધાર લીધું છે, જેમાંથી ઘણાની ચુકવણી સમયસર મોડી થઈ ગઈ છે. 2024 ની શરૂઆતમાં, ચાલુ આર્થિક કટોકટી વચ્ચે, માલદીવે 100 મિલિયન ડૉલરના ટ્રેઝરી બિલની પરિપક્વતા પર લંબાવવાની વિનંતી કરી હતી, જે વિનંતીને ભારતે પછીથી સ્વીકારી લીધી હતી.

નાણાકીય કરારો અને ભવિષ્ય

અહેવાલો અનુસાર, ઑક્ટોબર 2024 માં ભારતની તેમની મુલાકાત દરમિયાન, મોહમ્મદ મુઇઝુએ દેશ સાથે બે મુખ્ય નાણાકીય કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આમાં 400 મિલિયન ડૉલરની ચલણ સ્વેપ સુવિધા અને ભારતીય રૂપિયામાં રૂ. 3,000 કરોડની બીજી સ્વૅપ લાઇનનો સમાવેશ થાય છે. આ કરારો હેઠળ, માલદીવને કુલ 700 મિલિયન ડૉલરની નાણાકીય સહાય મળી હતી. ભારતે 400 મિલિયન ડૉલરની સ્વૅપ સુવિધાનો કાર્યકાળ બે વાર લંબાવ્યો છે. ત્રીજા વિસ્તરણ માટેની વિનંતી અંગેનો નિર્ણય હાલમાં બાકી છે. આગામી સમયમાં આ બાબતે ભારતનું વલણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે, કારણ કે તે બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક અને રાજદ્વારી સંબંધોને અસર કરી શકે છે.