મહારાષ્ટ્ર: ‘લાડકી બહિણ યોજના’ના પૈસા નથી આવતા? તો આ કારણ હોઈ શકે છે જવાબદાર

ચકાસણી બાદ નામ દૂર કરવાનું મુખ્ય કારણ ફરજિયાત ઈ-કેવાયસી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળતા હતી. જોકે સરકારે લાભાર્થીઓને આ જરૂરિયાત પૂર્ણ કરવા માટે લગભગ આઠ મહિનાનો સમય આપ્યો હતો, પરંતુ મોટી સંખ્યામાં વ્યક્તિઓ આમ કરવામાં નિષ્ફળ ગયા.

મહારાષ્ટ્ર સરકારે યોજના શરૂ કરી હતી

મહારાષ્ટ્ર સરકારે રાજ્યવ્યાપી ચકાસણી ઝુંબેશ બાદ `મુખ્યમંત્રી માજી લાડકી બહિણ યોજના`માંથી 92 લાખથી વધુ લાભાર્થીઓના નામ દૂર કર્યા છે. આ પ્રક્રિયાના પરિણામે, લાભાર્થીઓની સંખ્યા આશરે 2.43 કરોડની ટોચથી ઘટીને 1.5 કરોડથી થોડી વધુ થઈ ગઈ છે, જે લગભગ 38 ટકાનો ઘટાડો છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ રાજ્યની સૌથી મોટી લાભાર્થી ચકાસણી ઝુંબેશમાંની એક છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત પાત્ર મહિલાઓ સુધી નાણાકીય સહાય પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

ઈ-કેવાયસી પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળતાને કારણે મોટાભાગના નામ રદ

ચકાસણી બાદ નામ દૂર કરવાનું મુખ્ય કારણ ફરજિયાત ઈ-કેવાયસી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળતા હતી. જોકે સરકારે લાભાર્થીઓને આ જરૂરિયાત પૂર્ણ કરવા માટે લગભગ આઠ મહિનાનો સમય આપ્યો હતો, પરંતુ મોટી સંખ્યામાં વ્યક્તિઓ આમ કરવામાં નિષ્ફળ ગયા. સરકારી ડેટા મુજબ અધૂરા ઈ-કેવાયસીને કારણે 62 લાખ લાભાર્થીઓને દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં, 16 લાખ મહિલાઓની વાર્ષિક કૌટુંબિક આવક રૂ. 2.5 લાખથી વધુ હોવાનું જાણવા મળ્યું. 4.42 લાખ સરકારી કર્મચારીઓ અથવા તેમના પરિવારના સભ્યો હતા, જ્યારે 3.6 લાખ લાભાર્થીઓ પહેલાથી જ `સંજય ગાંધી નિરાધાર યોજના` હેઠળ લાભ મેળવી રહ્યા હતા. વધુમાં, 2.5 લાખ કેસોમાં એક જ પરિવારના બે કરતાં વધુ લાભાર્થીઓ સામેલ હતા, 1.8 લાખ લાભાર્થીઓએ 65 વર્ષની મહત્તમ વય મર્યાદા વટાવી દીધી હતી, અને જિલ્લા સ્તરીય ચકાસણી દરમિયાન 1.7 લાખ નામોને અયોગ્ય ગણવામાં આવ્યા હતા. ચકાસણીમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે આશરે 29,000 પુરુષો અને લગભગ 8,000 સરકારી કર્મચારીઓ યોજના માટે અયોગ્ય હોવા છતાં લાભ મેળવી રહ્યા હતા.

અયોગ્ય લાભાર્થીઓને 14,000 કરોડ રૂપિયાનું વિતરણ

સરકારી અંદાજ સૂચવે છે કે ચુકવણી બંધ થાય તે પહેલાં આ લાભાર્થીઓ, જેમને પાછળથી અયોગ્ય ગણવામાં આવ્યા હતા તેમની પાછળ આશરે 14,000 કરોડ રૂપિયાની નાણાકીય સહાય પહેલાથી જ વિતરિત કરવામાં આવી હતી. સરેરાશ, આ લાભાર્થીઓને લગભગ 10 મહિના સુધી યોજનાના લાભ મળ્યા, જોકે સમયગાળો વ્યક્તિગત કેસોમાં બદલાય છે.

યોજનાની મુખ્ય શરતો શું છે?

`મુખ્યમંત્રી માજી લાડકી બહિણ યોજના` હેઠળ, પાત્ર મહિલાઓને દર મહિને રૂ. 1,500 ની નાણાકીય સહાય મળે છે. આ યોજના 21 થી 65 વર્ષની વયની એવી મહિલાઓને લાભ આપે છે જેમની વાર્ષિક કૌટુંબિક આવક રૂ. 2.5 લાખથી ઓછી છે. તેની શરૂઆતથી, આ યોજના પર રૂ. 60,000 કરોડથી વધુ ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. 2024ની મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા શરૂ કરાયેલી આ યોજના માટે સરકારે 2025-26 નાણાકીય વર્ષ માટે બજેટ ફાળવણી રૂ. 36,000 કરોડથી ઘટાડીને રૂ. 26,500 કરોડ કરી છે. ચૂંટણી પહેલા માસિક સહાય રકમ રૂ. 1,500 થી વધારીને રૂ. 2,100 કરવાનું વચન આપવામાં આવ્યું હોવા છતાં, તે હજી સુધી અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું નથી.