પૈસા નથી તો ફાઇટર જૅટ પણ નહીં મળે! ચીને પાકિસ્તાનને આપ્યો ઝટકો

કરારની શરતો હેઠળ, પાકિસ્તાનને અત્યાર સુધીમાં 20 J-10CE વિમાનો મળ્યા છે. પ્રારંભિક બૅચની ડિલિવરી ચીની બૅન્કો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસેથી મેળવેલી લોન દ્વારા કરવામાં આવી હતી. જોકે, પાકિસ્તાન બાકીના 16 વિમાનો માટે જરૂરી ચુકવણી કરવામાં અસમર્થ રહ્યું છે.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફ

ચીન અને પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી વ્યૂહાત્મક અને સંરક્ષણ સંબંધો ધરાવે છે. ચીનના શસ્ત્રો અને સંરક્ષણ પ્રણાલીએ પાકિસ્તાનની લશ્કરી તાકાતને મજબૂત બનાવવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. જોકે, પાકિસ્તાનને હવે ચીન સાથેના મોટા સંરક્ષણ સોદામાં આંચકો લાગ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહેલું પાકિસ્તા ચૂકવણી કરવામાં નિષ્ફળ જવાને કારણે ચીને બાકીના J-10CE ફાઇટર જૅટની ડિલિવરી અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત કરી દીધી છે. મળતી માહિતી અનુસાર, પાકિસ્તાને કુલ ૩૬ J-10CE ફાઇટર જૅટ ખરીદવા માટે ચીન સાથે કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ વિમાનોનો હેતુ ભારતીય વાયુસેનાના રાફેલ ફાઇટર જૅટના થયેલા પડકારનો સામનો કરવાના ચોક્કસ ઉદ્દેશ્ય સાથે પાકિસ્તાન વાયુસેના (PAF) માં સામેલ કરવાનો હતો. ચીન J-10CE ને આધુનિક 4.5-જનરેશનના ફાઇટર ઍરક્રાફ્ટ તરીકે માર્કેટ કરે છે અને તેને સતત રાફેલના સમાન હોવાનું જણાવે છે; જોકે, નિષ્ણાતો બન્ને વિમાનોની ટૅકનિકલ ક્ષમતાઓ અને કામગીરીમાં સ્પષ્ટ તફાવતનો સ્વીકાર કર્યો છે.

અત્યાર સુધીમાં 20 જૅટ વિમાનો મળ્યા અને 16 વિમાનોની ડિલિવરી અટકાઈ

કરારની શરતો હેઠળ, પાકિસ્તાનને અત્યાર સુધીમાં 20 J-10CE વિમાનો મળ્યા છે. પ્રારંભિક બૅચની ડિલિવરી ચીની બૅન્કો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસેથી મેળવેલી લોન દ્વારા કરવામાં આવી હતી. જોકે, પાકિસ્તાન બાકીના 16 વિમાનો માટે જરૂરી ચુકવણી કરવામાં અસમર્થ રહ્યું છે. અહેવાલો મુજબ પાકિસ્તાનના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર સતત દબાણ હેઠળ છે. વધતા જતા બાહ્ય દેવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) દ્વારા લાદવામાં આવેલી શરતોને કારણે દેશની નાણાકીય સ્થિરતા અનિશ્ચિત રહે છે. પરિણામે, પાકિસ્તાન સમયસર ચુકવણી કરવામાં અસમર્થ રહ્યું, જેના કારણે ચીને બાકીના વિમાનોની ડિલિવરી ન કરવાનો નિર્ણય લીધો.

વાયુસેનાની કામગીરીની યોજનાઓ પર સંભવિત અસર

ચીનના આ પગલાથી પાકિસ્તાન વાયુસેનાની કામગીરીની યોજનાઓ પર અસર પડી શકે છે. J-10CE સ્ક્વોડ્રનને સંપૂર્ણ કામગીરીની ક્ષમતા પર ચલાવવાની યોજનાઓ ચાલી રહી હતી; જોકે, બાકીના વિમાનોની ડિલિવરી સ્થગિત કરવાથી આ પ્રક્રિયામાં નોંધપાત્ર વિક્ષેપ પડી શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે દક્ષિણ એશિયામાં હવાઈ શક્તિ અંગે સ્પર્ધા સતત તીવ્ર બની રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, લડાયક વિમાનોની ડિલિવરીમાં વિલંબ પાકિસ્તાનની લશ્કરી યોજનાઓ માટે પડકાર ઉભો કરી શકે છે.

J-35 સ્ટીલ્થ ઍરક્રાફ્ટ મેળવવાની યોજનાઓ પર પ્રશ્નો

પાકિસ્તાન ચીન પાસેથી પાંચમી જનરેશનના J-35 સ્ટીલ્થ ફાઇટર જૅટ મેળવવાની શક્યતા અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. જોકે, વર્તમાન પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભવિષ્યના ઉચ્ચ-ખર્ચવાળા સંરક્ષણ સંપાદન અંગે પણ પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. J-10CE વિમાનમાં AESA રડાર, આધુનિક એવિઓનિક્સ અને લાંબા અંતરના PL-15 ઍર-ટુ-ઍર મિસાઇલો વહન કરવાની ક્ષમતા છે. તે ચીનના અદ્યતન 4.5-જનરેશનના ફાઇટર ઍરક્રાફ્ટમાંનું એક માનવામાં આવે છે.