હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી ખુલશે? પરમાણુ હથિયારો મુદ્દે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે મોટી ડીલ

Iran-US Deal: ગુરુવારે, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અંગે મહત્વપૂર્ણ સારા સમાચાર આવ્યા. અહેવાલો અનુસાર, બંને દેશો વચ્ચે એક કરાર થયો છે. આ કરાર માટે હવે ફક્ત અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મંજૂરીની જરૂર છે.

પ્રતીકાત્મક તસવીર (સૌજન્ય: મિડ-ડે)

ગુરુવારે, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અંગે મહત્વપૂર્ણ સારા સમાચાર આવ્યા. અહેવાલો અનુસાર, બંને દેશો વચ્ચે એક કરાર થયો છે. આ કરાર માટે હવે ફક્ત અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પની મંજૂરીની જરૂર છે. આ પહેલા, અમેરિકી અને ઈરાની અધિકારીઓ 60 દિવસના સમજૂતી કરાર (MoU) લાગુ કરવા સંમત થયા છે. અમેરિકી અધિકારીઓએ આ વાતની પુષ્ટિ કરી છે. હવે, જો ટ્રમ્પ મંજૂરી આપે છે, તો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ચાલી રહેલા તણાવનો ટૂંક સમયમાં અંત આવી શકે છે.

એક્સિઓસના અહેવાલ મુજબ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવું એ કરારના મુખ્ય મુદ્દાઓમાંનો એક છે. આ ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સમાચાર હશે, કારણ કે આ મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ બંધ થવાથી ઉર્જા સંકટ વધ્યું છે. દરમિયાન, ક્રૂડ ઓઈલના આસમાને પહોંચેલા ભાવ ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવનું કારણ બની રહ્યા છે. હોર્મુઝ દ્વારા શિપિંગ ફરી શરૂ થવાથી ભારતના ઉર્જા ક્ષેત્ર પર દબાણ પણ ઓછું થશે. યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં, વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ વેપારનો 20 ટકા આ માર્ગ પરથી પસાર થતો હતો. જોકે, ઈરાન પર અમેરિકાના હુમલા બાદ, ઈરાને જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. આ પછી, અમેરિકાએ પણ નાકાબંધી લાદી હતી.

અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રસ્તાવિત એમઓયુ હેઠળ, જહાજોને કોઈપણ અવરોધ વિના હોર્મુઝમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. અમેરિકાએ જણાવ્યું છે કે આનો અર્થ એ પણ થશે કે કોઈ ટોલ ટેક્સ નહીં, જહાજો પર કોઈ વિક્ષેપ નહીં, અને ઈરાન 30 દિવસની અંદર બધી લેન્ડમાઈન દૂર કરશે. ઈરાની બંદરો પરની યુએસ નાકાબંધી પણ ધીમે ધીમે હટાવવામાં આવશે.

પરમાણુ શસ્ત્રો પર શું વાતચીત થઈ?

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ ડ્રાફ્ટમાં ઈરાન તરફથી પરમાણુ શસ્ત્રો ન વિકસાવવાની પ્રતિબદ્ધતા પણ શામેલ છે. એવું અહેવાલ છે કે બંને પક્ષો ડ્રાફ્ટ લાગુ થયા પછી 60 દિવસ સુધી આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરશે. વાટાઘાટોનો પ્રથમ તબક્કો મુખ્યત્વે ઈરાનના સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડારના ભવિષ્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. અમેરિકાએ પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવા, ઈરાનના જપ્ત કરાયેલા ભંડોળ પરત કરવા અને ઈરાનને માનવતાવાદી સહાય અને આવશ્યક ઉત્પાદનો પહોંચાડવાની યોજના વિકસાવવા માટે પણ સંમતિ આપી છે.

ટ્રમ્પ આ કરાર પર ક્યારે હસ્તાક્ષર કરશે?

અંતિમ સોદાના અહેવાલો વચ્ચે પણ, અનિશ્ચિતતા રહે છે. બુધવારે કેબિનેટની બેઠક દરમિયાન પત્રકારો સાથે વાત કરતા, રાષ્ટ્રપતિ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પ, રાજ્ય સચિવ માર્કો રુબિયો અને યુદ્ધ સચિવ પીટ હેગસેથે સંકેત આપ્યો હતો કે જો ઈરાન સાથે કોઈ કરાર ન થાય તો હુમલાઓ વધુ તીવ્ર બની શકે છે. ટ્રમ્પે પત્રકારોને એમ પણ કહ્યું હતું કે જો કોઈ કરાર ન થાય, તો તેમની ડાબી બાજુ બેઠેલો માણસ (હેગસેથ તરફ ઈશારો કરીને) તેમને ખતમ કરી દેશે. દરમિયાન, રુબિયોએ કહ્યું, "મને લાગે છે કે થોડી પ્રગતિ થઈ છે. હવે આગામી થોડા કલાકોમાં જોઈશું કે વધુ પ્રગતિ થઈ શકે છે કે નહીં." તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ટ્રમ્પ કરાર પર ક્યારે હસ્તાક્ષર કરશે તે કહેવું હાલમાં મુશ્કેલ છે.

ઈરાન પાસે સારી તક છે!

એક યુએસ અધિકારીએ પ્રસ્તાવિત કરારને ઈરાન માટે તેની અર્થવ્યવસ્થાને મુક્ત કરવાની તક તરીકે વર્ણવ્યો. "તેમની સિસ્ટમમાં એવા લોકો છે જે સમજે છે કે આ એક અલગ દિશામાં આગળ વધવાની તક છે," અધિકારીએ કહ્યું. તેમણે ઉમેર્યું, "અમે 60 દિવસની વાટાઘાટો દરમિયાન શોધીશું કે શું ખરેખર આવું છે." યુએસ અધિકારીઓએ એ પણ ભાર મૂક્યો છે કે આ સોદામાં પ્રતિબંધો અથવા આર્થિક છૂટછાટો સંબંધિત કોઈપણ છુપી શરતો શામેલ હશે નહીં. "ઈરાની પક્ષ જેટલું વધુ આપવા તૈયાર હશે, તેટલું જ તેમને વધુ મળશે," એક અધિકારીએ જણાવ્યું.