28 April, 2026 09:40 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહયાન
સંયુક્ત આરબ અમીરા (UAE)એ પેટ્રોલિયમ નિકાસ કરનારા દેશોના સંગઠન OPEC અને તેના સંલગ્ન ઉત્પાદક જૂથોમાંથી બહાર નીકળી જવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. આ નિર્ણયને વૈશ્વિક તેલ બજાર માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ વિકાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. આ જાહેરાત એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે ઈરાન સાથેના સંઘર્ષને કારણે ઉર્જા ક્ષેત્રમાં અસ્થિરતા યથાવત છે અને અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થા દબાણ હેઠળ છે.
યુએઈ લાંબા સમયથી OPECનો મુખ્ય સભ્ય રહ્યું છે અને તે વધારાના ઉત્પાદન ક્ષમતા ધરાવતા દેશોમાંનો એક હતો. સાઉદી અરેબિયા સાથે મળીને, યુએઈએ સંગઠનની ક્ષમતાનો એક ભાગ બનાવ્યો હતો જેના દ્વારા વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા અને ભાવ પર પ્રભાવ પાડવામાં આવતો હતો. નિષ્ણાતો માને છે કે UAEનું ખસી જવાથી OPECનો પ્રભાવ નબળો પડી શકે છે. જોકે, તાત્કાલિક અસર મર્યાદિત હોઈ શકે છે, કારણ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ચાલી રહેલા તણાવ પહેલાથી જ પુરવઠાને અસર કરી રહ્યા છે. તેમ છતાં, લાંબા ગાળે, આ પગલું બજાર સંતુલન જાળવવાની સંસ્થાની ક્ષમતાને ઘટાડી શકે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, સંગઠનમાંથી ખસી ગયા પછી, UAE પાસે તેનું તેલ ઉત્પાદન વધારવા માટે વધુ સ્વતંત્રતા હશે. આનાથી વૈશ્વિક બજારમાં પુરવઠા-માગનું સંતુલન ખોરવાઈ શકે છે અને ભાવમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે. આ નિર્ણય સાઉદી અરેબિયાની ભૂમિકા અંગે પણ પ્રશ્નો ઉભા કરી શકે છે, જેણે ઐતિહાસિક રીતે OPEC માં બજાર સ્થિરતા જાળવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. ભવિષ્યમાં તેલ બજાર વધુ અસ્થિર બની શકે છે કારણ કે ઉત્પાદન સ્તર અંગે સંકલન સંભવિત રીતે ઘટશે.
યુએઈ 1967 માં અબુ ધાબીના અમીરાત તરીકે OPEC માં જોડાયું હતું અને 1971 માં સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બન્યા પછી પણ તેનું સભ્યપદ જાળવી રાખ્યું હતું. તાજેતરના વર્ષોમાં, યુએઈએ મધ્ય પૂર્વમાં વધુ સક્રિય રીતે સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ અપનાવી છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, આ નીતિ સાઉદી અરેબિયાથી અલગ થઈ ગઈ છે. બન્ને રાષ્ટ્રો વચ્ચે આર્થિક દુશ્મનાવટ વધુ તીવ્ર બની છે અને તેમના સંબંધોમાં તણાવ સ્પષ્ટ થઈ ગયો છે, કારણ કે સાઉદી અરેબિયાએ, મોહમ્મદ બિન સલમાનના નેતૃત્વ હેઠળ, વૈશ્વિક રોકાણ માટે તેની અર્થવ્યવસ્થા ખોલવાનું શરૂ કર્યું છે.
