11 April, 2026 12:49 PM IST | New York | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ફાઈલ તસવીર
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે ઈરાન દ્વારા અમેરિકન F-15 જેટને તોડી પાડવામાં આવી હતી. જો તે ચીની બનાવટનું હોય, તો તે બેઇજિંગની સીધી સંડોવણીનો પુરાવો હશે.
જ્યારે ચીન પોતાને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ માટે મધ્યસ્થી કરનાર શાંતિ નિર્માતા તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે, ત્યારે યુએસ ગુપ્તચર અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ચીન આગામી થોડા અઠવાડિયામાં ઈરાનને નવી ખભાથી ચલાવી શકાય તેવી એન્ટી-એરક્રાફ્ટ મિસાઇલ સિસ્ટમ (MANPADS) મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ગુપ્તચર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન આ સિસ્ટમોને તેમના મૂળને છુપાવવા માટે ત્રીજા દેશો દ્વારા મોકલવાની યોજના ધરાવે છે. આ સિસ્ટમો ઓછી ઉડતી યુએસ હેલિકોપ્ટર અને ફાઇટર જેટ માટે ઘાતક બની શકે છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે ગયા અઠવાડિયે ઈરાન દ્વારા અમેરિકન F-15 જેટને તોડી પાડવામાં આવી હતી. જો તે ચીની બનાવટનું હોય, તો તે બેઇજિંગની સીધી સંડોવણીનો પુરાવો હશે.
આ સમાચાર એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આવતા મહિને બેઇજિંગમાં રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે મળવાના છે. ચીને યુદ્ધવિરામમાં મધ્યસ્થી કરવામાં મદદ કરવાનો દાવો કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો હતો, પરંતુ તે ઈરાનને સશસ્ત્ર બનાવીને પોતાની લશ્કરી તાકાત ફરીથી સ્થાપિત કરવા માટે પણ યુદ્ધવિરામનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. આ ગુપ્તચર અહેવાલ આવતા મહિને ટ્રમ્પ-શી વાટાઘાટો પર નોંધપાત્ર દબાણ લાવશે તેવી અપેક્ષા છે. જો અમેરિકાને ચીની શસ્ત્રોના નક્કર પુરાવા મળે, તો યુદ્ધવિરામનો ભંગ થઈ શકે છે, પરંતુ અમેરિકા ચીન પર ગંભીર આર્થિક પ્રતિબંધો પણ લાદી શકે છે.
યુએસમાં ચીની દૂતાવાસે આ આરોપોને પાયાવિહોણા અને સનસનાટીભર્યા ગણાવ્યા છે. ચીન દલીલ કરે છે કે તે ફક્ત રક્ષણાત્મક પ્રણાલીઓનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યું છે, જે રશિયા દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી આક્રમક ગુપ્ત માહિતીથી અલગ છે. ચીન ઈરાનના તેલ પર ખૂબ નિર્ભર છે, તેથી તે તેહરાનને છોડી શકતું નથી. ત્રીજા દેશો દ્વારા શસ્ત્રો મોકલીને, ચીન યુદ્ધ પછી તટસ્થતાનો દાવો કરી શકશે, જ્યારે પડદા પાછળ તેણે ઈરાનની સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવી. ઈરાનની વિદેશી સહાય હવે વિભાજિત થઈ ગઈ હોય તેવું લાગે છે. રશિયા સક્રિય રીતે ગુપ્ત માહિતી શેર કરી રહ્યું છે જેથી ઈરાન અમેરિકન સંપત્તિઓને નિશાન બનાવી શકે. અને હવે, ચીન પણ તેમાં સામેલ થઈ ગયું છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, પાકિસ્તાનમાં આ બેઠકને ઈરાન કેટલી ગંભીરતાથી લઈ રહ્યું છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે તેણે આ કાર્ય માટે તેના 70 સૌથી સક્ષમ અધિકારીઓની એક મોટી ટીમ મોકલી છે. જોકે, ઈરાને ટેબલ પર બેસતા પહેલા જ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. તેણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે અમેરિકા સાથે વાસ્તવિક વાટાઘાટો ત્યારે જ શરૂ થશે જ્યારે વોશિંગ્ટન તેની અગાઉની શરતો સ્વીકારશે.
