30 April, 2026 08:51 PM IST | Islamabad | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને શેહબાઝ શરીફ
પાકિસ્તાને ઈરાન સાથે વેપાર ટકાવી રાખવા માટે ઘણા નવા ઓવરલેન્ડ ટ્રાન્ઝિટ રૂટ ખોલવાનો નિર્ણય લીધો છે, આ પગલું આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેની ભૂમિકા અંગે પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, પાકિસ્તાને તાજેતરમાં ઈરાન માટે છ જમીન આધારિત વેપાર માર્ગોને મંજૂરી આપી છે. દરિયાઈ વેપારમાં વિક્ષેપો વચ્ચે આ પગલું વૈકલ્પિક માર્ગ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. આ નવા માર્ગો દ્વારા, ઈરાન ચીન અને રશિયા જેવા મુખ્ય વેપાર ભાગીદારો સાથે તેની વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખી શકે છે. આ સંભવિત રીતે દરિયાઈ માર્ગો પર પાકિસ્તાનની નિર્ભરતા ઘટાડી શકે છે.
પાકિસ્તાનના મધ્યસ્થી પ્રયાસો દ્વારા લગભગ 40 દિવસ સુધી ચાલેલા સંઘર્ષ પછી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી. યુદ્ધવિરામ પછી, બન્ને રાષ્ટ્રો વચ્ચે વાટાઘાટોનો પહેલો રાઉન્ડ પણ પાકિસ્તાનમાં યોજાયો હતો, જોકે તેમાં કોઈ નક્કર ઉકેલ આવ્યો નહીં. હવે, સત્તાવાર વાટાઘાટોના બીજા રાઉન્ડની શક્યતા અપેક્ષિત છે. દરમિયાન, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને તણાવ શરૂ છે. સંઘર્ષ દરમિયાન, ઈરાને આ મહત્ત્વપૂર્ણ જળમાર્ગને અવરોધિત કર્યો હતો; તેના જવાબમાં, અમેરિકાએ આ પ્રદેશમાં તેની લશ્કરી હાજરી અને અમલીકરણ પગલાં વધુ તીવ્ર બનાવ્યા. આ પરિસ્થિતિએ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠાને અસર કરી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ચિંતાઓ વધારી છે.
યુએસ નીતિ નિષ્ણાતોએ પાકિસ્તાનના આ નિર્ણય પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. વિશ્લેષક ડેરેક જે. ગ્રોસમેને જણાવ્યું હતું કે આવા પગલાં ઈરાન પર આર્થિક દબાણ લાવવાની યુએસના પ્લાનને નબળો પાડી શકે છે. તેમનું માનવું છે કે વૈકલ્પિક વેપાર માર્ગો ખોલવાથી ઈરાન આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોની અસર ઘટાડી શકે છે. યુએસ નીતિનો ઉદ્દેશ્ય ઈરાનને વૈશ્વિક વેપાર નેટવર્કથી અલગ કરવાનો છે, જેનાથી રાજદ્વારી ઉકેલ માટે માર્ગ મોકળો કરવા દબાણ કરવામાં આવશે.
પાકિસ્તાનના તાજેતરના પગલાથી નિષ્પક્ષ મધ્યસ્થી તરીકે તેની વિશ્વસનીયતા અંગે પણ પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. ભારતમાં ઈઝરાયલના રાજદૂત રુવેન અઝારે અગાઉ પાકિસ્તાનની તટસ્થતા અંગે શંકા વ્યક્ત કરી હતી. દરમિયાન, ઈરાની સાંસદ ઈબ્રાહિમ રેઝાઈએ પાકિસ્તાન સાથેના મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધોને સ્વીકારતા સંકેત આપ્યો હતો કે તે સંપૂર્ણપણે નિષ્પક્ષ રહી શકતું નથી. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ઈરાન જવા માટે હજારો કન્ટેનર હાલમાં પાકિસ્તાની બંદરો પર અટવાયેલા છે; હવે આ નવા જમીન માર્ગો દ્વારા પરિવહન કરી શકાય છે. આનાથી ઈરાનને આર્થિક રાહત મળવાની અપેક્ષા છે. પાકિસ્તાન હવે ઈરાન સાથે તેના આર્થિક સંબંધો જાળવવાના પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે અને સાથે સાથે તેની આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વસનીયતા પણ જાળવી રાખી છે. આવનારા સમયમાં, વૈશ્વિક સમુદાય પાકિસ્તાનના આ પગલાની યુએસ-ઈરાન સંબંધો અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા પર કેટલી અસર પડે છે તેના પર નજીકથી નજર રાખશે.
