બાંગ્લાદેશમાં નવી લડાઈ- તારિક રહમાને આર્મી ચીફના `શત્રૂ`ને બનાવ્યા વિદેશ મંત્રી

ખલીલુર રહેમાને ચૂંટણી લડી નથી અને સંસદના સભ્ય પણ નથી. તેમણે મુહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકારમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર તરીકે સેવા આપી હતી.

બાંગ્લાદેશ (ફાઈલ તસવીર)

મંગળવારે બાંગ્લાદેશમાં નવી સરકારની રચના થઈ. બાંગ્લાદેશી પીએમ તારિક રહેમાનના મંત્રીમંડળમાં ઘણા નવા ચહેરાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં ડૉ. ખલીલુર રહેમાનનો પણ સમાવેશ થાય છે. યુનુસ સરકારમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) ખલીલુર રહેમાન BNP સરકારમાં વિદેશ મંત્રી બન્યા છે. અમેરિકા તરફી ખલીલુર રહેમાનને આવા મહત્વપૂર્ણ પોર્ટફોલિયોમાં નિયુક્ત કરવાથી ઢાકાની વિદેશ નીતિમાં પરિવર્તન આવી શકે છે, પરંતુ દેશની આંતરિક રાજનીતિમાં પણ હલચલ મચી શકે છે. આ આર્મી ચીફ વકાર-ઉઝ-ઝમાન અને ખલીલુર રહેમાન વચ્ચેના તણાવને કારણે છે. નોર્થઈસ્ટન્યૂઝ અનુસાર, મુહમ્મદ યુનુસના વચગાળાના શાસન દરમિયાન NSA ખલીલુર રહેમાન ખૂબ પ્રભાવશાળી હતા. તેમને યુનુસ વહીવટમાં અમેરિકાના "પ્રતિનિધિ" તરીકે જોવામાં આવતા હતા. NSA તરીકે ખલીલે અનેક વિવાદોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, પરંતુ તેઓ નવી સરકારમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ પદોમાંથી એક મેળવવામાં સફળ રહ્યા છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ખલીલનું પદ ઢાકામાં અમેરિકન પ્રભાવ જાળવી રાખશે.

ખલીલની વિદેશ મંત્રી તરીકે નિમણૂક એક સોદાનો ભાગ છે!

તારિક રહેમાનના મંત્રીમંડળમાં ખલીલુર રહેમાનની અચાનક વિદેશ મંત્રી તરીકે નિમણૂક પડદા પાછળના "શંકાસ્પદ સોદા"નું પરિણામ હોય તેવું લાગે છે. યુએસ-બાંગ્લાદેશ વેપાર સોદા અને બોઇંગ વિમાન ખરીદીમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવનાર ખલીલ અચાનક ઉભરી આવ્યો, અને સંસદ સભ્ય ન હોવા છતાં, તેણે "ટેકનોક્રેટ" ક્વોટા હેઠળ મંત્રી પદ મેળવ્યું. ખલીલની વિદેશ મંત્રી તરીકે નિમણૂકથી ઢાકાના રાજકીય વર્તુળો અને બીએનપીમાં વ્યાપક ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ઢાકાના રાજકીય નિરીક્ષકો ખલીલની નિમણૂકથી માત્ર આશ્ચર્યચકિત નથી થયા પરંતુ એક નવા તણાવ તરફ પણ ઈશારો કરી રહ્યા છે. આ તણાવ ખલીલુર રહેમાન અને આર્મી ચીફ વકાર ઉઝ ઝમાન વચ્ચે છે.

ખલીલ-વકાર ઝઘડો

મુહમ્મદ યુનુસની વચગાળાની સરકાર દરમિયાન, ખલીલુર રહેમાન અને વકાર ઝમાન ઘણા મુદ્દાઓ પર ટકરાયા હતા. તેઓએ એકબીજાને નબળા પાડવાનો પણ પ્રયાસ કર્યો. ખલીલ દ્વારા મ્યાનમાર સાથે રાખાઇન માનવતાવાદી કોરિડોર બનાવવાના પ્રયાસો પછી, તેમનો ઝઘડો સૌપ્રથમ મે 2025 માં ફાટી નીકળ્યો હતો. જ્યારે ખલીલુર રહેમાને માનવતાવાદી કોરિડોરની હિમાયત કરી, ત્યારે જનરલ ઝમાને તેનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો. ઝમાને તેને "લોહિયાળ કોરિડોર" ગણાવ્યો અને જાહેર કર્યું કે આવા કોઈ કોરિડોર બનાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. જ્યારે ખલીલુર રહેમાન અમેરિકન ભાષા બોલતા દેખાયા, ત્યારે ઝમાને મક્કમ વલણ અપનાવ્યું. મામલો હજુ પણ વણઉકેલાયેલો છે.

ખલીલુર રહેમાનના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ

ખલીલુર રહેમાનના વકાર ઝમાન સાથેના સંબંધોમાં તણાવ એ હકીકત પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તેણે ખલીલને ઢાકા કેન્ટોનમેન્ટમાં પ્રવેશવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. ખલીલુર રહેમાને મોટો જુગાર રમતા લેફ્ટનન્ટ જનરલ કમરુલ હસનને ચીફ ઓફ જનરલ સ્ટાફના પદ પર ખસેડવાનો પ્રયાસ કરીને સેનામાં "બળવો" નું કાવતરું ઘડ્યું. ખલીલુર રહેમાનની યોજના સેનાના ઉચ્ચ સ્તરે પોતાના માણસોને મૂકીને જનરલ ઝમાનને નબળા પાડવાની હતી. જો કે, ઝમાને આ વાત ઓળખી લીધી અને ખલીલુર રહેમાનના પ્રિય અધિકારીઓનો માર્ગ રોકી દીધો. આ તણાવને કારણે, 31 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ લેફ્ટનન્ટ જનરલ શમીમના ગયા પછી CGS નું પદ ખાલી છે.

ખલીલ ઝમાનના તણાવમાં વધારો કરશે

ખલીલુર રહેમાન દ્વારા વિદેશ મંત્રીનું શક્તિશાળી પદ સંભાળવાથી સ્પષ્ટપણે સંકેત મળે છે કે તેઓ જનરલ ઝમાનના તણાવમાં વધારો કરતા રહેશે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ખલીલ સેનાના કામકાજ પર સીધો પ્રભાવ પાડી શકશે નહીં, પરંતુ તે જનરલ ઝમાનના પક્ષમાં કાંટો બની રહેશે. જનરલ ઝમાન જૂન 2027 માં નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે નિવૃત્તિ પહેલાં, ઝમાન સેનામાં તેના વફાદાર અધિકારીઓને મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરશે જેથી તે ખલીલુર રહેમાનના કોઈપણ નવા ખતરાનો સામનો કરી શકે, જે અમેરિકાના ઈશારે તેમની મુશ્કેલીઓ વધારી શકે છે.