તમારું બિલ્ડિંગ રીડેવલપમેન્ટમાં સોંપતાં પહેલાં થોભો અને સોચો

આપણે બિલ્ડરને છેતરવા માગતાય નથી અને છેતરી શકવાનાય નથી, કિન્તુ બિલ્ડર આપણને છેતરી ન જાય એટલા અલર્ટ રહીએ

 

 

building-redevelopment


(રોહિત શાહ)

 

જૂના ફ્લૅટમાં રહેતા લોકોને પોતાની સોસાયટી રીડેવલપમેન્ટમાં જવાની છે એવા સમાચાર મળતાં જ તેઓ હરખપદૂડા થઈ ઊઠે છે. હવે પોતાને નવા ફ્લૅટ મળશે એનાં ખ્વાબ જોવામાં એ લોકો હકીકતની સામે જોવાનું ભૂલી જાય છે અને એ નાનકડી (કે વિરાટ?) ભૂલ તેમને પછીથી ભારે પડી જાય છે.

 

એક વાત યાદ રાખવી જોઈએ કે રીડેવલપમેન્ટનો કરાર કરનાર બિલ્ડર પોતે કદીય છેતરાવાનો નથી. તેની પાસે અનુભવ પણ છે અને કાયદા-કાનૂનની જાણકારી પણ છે. છેતરાવાનું તો માત્ર અને માત્ર ભોળા ગ્રાહકોને જ હોય છે.

 

આવી હાલત થાય

 

એક એવી સોસાયટી હતી કે જેમાં એ, બી, સી, ડી એમ કુલ ચાર વિંગનાં અપાર્ટમેન્ટ હતાં. દરેક અપાર્ટમેન્ટમાં ગ્રાઉન્ડ, ફસ્ર્ટ અને સેકન્ડ ફ્લોર હતા. લિફ્ટની જરૂર નહોતી. પાર્કિંગ અને ક્લબ હાઉસ સહિતની ભરપૂર સગવડ હતી. મંથલી મેન્ટેનન્સ પણ માંડ બસો રૂપિયા જેટલું હતું. એ સોસાયટી રીડેવલપમેન્ટ માટે બિલ્ડરને સોંપવામાં આવી. સ્વાભાવિક રીતે જ બિલ્ડરે ત્યાં બહુમાળી ઇમારત બનાવવાની હતી. જ્યાં બે માળની ઇમારત હતી ત્યાં છ માળની ઇમારત બની. જે સોસાયટીમાં કુલ સાઠ સભ્યો હતા એમાં હવે સાતસો સભ્યો થઈ ગયા. મોકળાશ ગઈ અને ભીડ વધી. ઇમારત પિલર પર ખડી કરેલી હોવાથી ભૂકંપ વખતે દહેશત વધી. પાર્કિંગની સઘળી જગ્યા બિલ્ડરે એક વધુ વિંગ માટે વાપરી નાખી હતી.

 

સૌથી મોટી ટ્રૅજેડી તો એ થઈ કે જૂના ફ્લૅટનો એરિયા કાર્પેટ પ્રમાણે હતો. જે સભ્ય પાસે એક હજાર ચોરસફીટ (લગભગ ૧૨૦ વાર)નો ફ્લૅટ હતો તે સભ્યને સુપર બિલ્ટ-અપ મુજબ હવે છસો-સાતસો સ્ક્વેરફીટ (૭૦થી ૭૫ વાર)નો ફ્લૅટ મળ્યો. ત્રીસથી ચાળીસ ટકા જેટલો એરિયા સુપર બિલ્ટ-અપના નામે કપાઈ ગયો.

 

ફ્લૅટ તો નવો મળ્યો, પણ હવે સૌની આંખ ઊઘડી કે અરે, આ તો આપણે દીવો લઈને કૂવામાં પડ્યા! લિફ્ટ અને પાણીના બોરનો ખર્ચ વધ્યો. મંથલી મેઇન્ટેનન્સ હવે બે હજાર રૂપિયા થઈ ગયું. આ ખોટ જેવીતેવી નહોતી. સૌએ વિચાર્યું કે આના કરતાં તો જૂના ફ્લૅટના તમામ રહીશોએ ભેગા મળીને માત્ર રિનોવેશન કરાવ્યું હોત તો સારું હતું. નવો ફ્લૅટ મળ્યો, પણ એ નાનો મળ્યો અને મંથલી મેઇન્ટેનન્સ તોતિંગ થઈ ગયું! લેકિન અબ પછતાએ હોત ક્યા જબ ચિડિયા ચુગ ગઈ ખેત!

 

વહીવટદારો જ છેતરે

 

કેટલીક સોસાયટીના વહીવટદારો સ્વચ્છ વહીવટ કરે છે. કરકસર કરીને સોસાયટીનો ફાયદો વિચારે છે. દર વર્ષે હિસાબો રેગ્યુલર બતાવે છે. પરંતુ કેટલીક સોસાયટીના વહીવટદારો ભ્રષ્ટ હોય છે. દાદાગીરી કરે છે, કોઈને કશો હિસાબ બતાવતા નથી. સભ્યો પાસેથી મળેલી મેઇન્ટેનન્સની રોકડ રકમ બૅન્કમાં જમા કરાવવાને બદલે પોતાની પાસે રાખે છે. મનફાવે એ રીતે એનો વહીવટ કર્યે રાખે છે. સોસાયટીના રહીશો એવા વહીવટદારો સામે મૌન રહીને સતત નુકસાન વેઠતા રહે છે. મુંબઈમાં એક સોસાયટીના વહીવટદારે બિલ્ડર પાસેથી લાખો રૂપિયાની લાંચ લઈને તેને બિલ્ડિંગનું રીડેવલપમેન્ટનું કામ સોંપ્યું હતું. પાછળથી ભાંડો ફૂટuો ત્યારે ખબર પડી કે વહીવટદારે તમામ રહીશોના ભરોસાનું કચુંબર કરીને પોતાનું ઘર ભરી લીધું હતું.

 

ચૂનો લાગી શકે

 

એક સોસાયટીમાં સાવ જુદી જ ઘટના બની હતી. એના વહીવટદાર ચોખ્ખા હતા. જે બિલ્ડર સાથે રીડેવલપમેન્ટનો કરાર કર્યો હતો તેની પાસે દસ્તાવેજરૂપે સ્પષ્ટ કરાર કર્યો હતો. તમામ રહીશોને આશા હતી કે ટૂંક સમયમાં પોતે નવા ઘરમાં રહેવા જશે, પરંતુ ખેલ એવો ખેલાઈ ગયો કે જે બિલ્ડરને રીડેવલપમેન્ટનું કામ સોંપ્યું હતું તેણે ચારેક મહિના પછી કોઈ બીજા બિલ્ડર સાથે સોદો કરીને બારોબર તેને બધું સોંપી દીધું હતું. સોસાયટીના રહીશોનો કરાર જૂના બિલ્ડર સાથે થયેલો હતો અને આ નવો બિલ્ડર હવે એ રહીશોને ગાંઠતો નહોતો. રહીશોના અધિકારો પર એ તરાપ મારી બેઠો હતો. રહીશો કંઈ કહે તો એક જવાબ સાંભળવા મળતો કે મારે તમારી સાથે ક્યાં કશોય કરાર થયો છે? મેં તો મારી શરતો સાથે આ કૉન્ટ્રૅક્ટ લીધો છે. રહીશો ભરાઈ પડ્યા. કદાચ કોર્ટમાં કાનૂની કાર્યવાહી કરે તો તેમની ફેવરમાં જજમેન્ટ મળે પણ ખરું, પરંતુ એવી ઉપાધિમાં પડવું તો ખરુંને! છેવટે રહીશોએ પોતાના નુકસાન સાથે સમાધાન કરવું પડ્યું. હકીકત એ હતી કે જૂનો બિલ્ડર અને નવો બિલ્ડર અંદરખાનેથી એકબીજાના પાર્ટનર જ હતા. ગ્રાહકોને ચૂનો લગાડવા માટેની આ બધી તેમની વ્યૂહરચનાઓ હતી.

 

વણજોઈતી માથાકૂટ

 

રીડેવલપમેન્ટને કારણે બિલ્ડરને જેટલો નફો થાય છે એની સામે જૂના રહીશોને ખાસી ખોટ ખાવી પડે છે. કહેવા પૂરતું બિલ્ડિંગ નવું મળે છે, પરંતુ ઘણી વખત હવા-ઉજાસ અને અન્ય કેટલીક બાબતો ખોવી પડે છે. નવું બિલ્ડિંગ બને એટલે બિલ્ડર શરૂઆતમાં એકાદ-બે વર્ષ વહીવટ કરીને એમાંથીય તગડી કમાણી કરતો રહે છે. ક્યારેક મેન્ટેનન્સના નામે ગ્રાહકો પાસેથી એકસામટી મોટી રકમ અગાઉથી જ લઈ લેવાય છે. એવી લાખો-કરોડોની રકમ બિલ્ડર પાસે જમા રહે છે. બિલ્ડર એ રકમમાંથી બીજી જગ્યાએ નવા બિલ્ડિંગનો કારોબાર શરૂ કરે છે. આમ ટોપી ફરતી રહે છે અને ગ્રાહકો પરેશાન થઈ જાય છે.

 

રીડેવલપમેન્ટ શરૂ થાય ત્યારે જૂના રહીશોને એક-દોઢ વર્ષ બીજે ભાડાના મકાનમાં રહેવા જવું પડે છે. બિલ્ડર ભાડાની નક્કી કરેલી રકમ તો આપે છે, પણ જો ગ્રાહકે પોતાની વિશેષ સગવડોવાળું રહેઠાણ લીધું હોય તો વધારાનો ખર્ચ તેણે વેઠવો પડે છે એટલું જ નહીં, જૂના મકાનમાંથી ભાડાના ઘરમાં જવાનો અને ભાડાના ઘરમાંથી નવા ઘરમાં પાછા આવવાનો ખર્ચ તથા હેરાનગતિ ગ્રાહકે વેઠવાનાં રહે છે. આ ઉપરાંત અનેક પ્રશ્નો અને સમસ્યાઓ પેદા થાય છે. એટલે ખરેખર તો તમારું મકાન જો રીડેવલપમેન્ટમાં આપવાનું હોય તો એ પહેલાં અગાઉ જે સોસાયટીમાં રીડેવલપમેન્ટ થઈ ચૂક્યું હોય તેના રહીશોને મળીને તેમના અનુભવો જાણવા જોઈએ અને તેમનું ગાઇડન્સ લેવું જોઈએ. બધા બિલ્ડર ચોર નથી હોતા, પણ બધા બિલ્ડરોને સજ્જન સમજીને આપણે શા માટે વણજોઈતી માથાકૂટમાં પડવું?

 

તકેદારી રાખીએ

 

આપણે જે બિલ્ડિંગમાં વસીએ છીએ એ બિલ્ડિંગને જો હવે રીડેવલપમેન્ટ માટે સોંપવાનું હોય તો આપણને નુકસાન ન થાય એવી દરેક બાબતની ચર્ચા કરીને એનો સ્પષ્ટ કરાર બિલ્ડર સાથે કરવો જોઈએ. વળી એક વખત થયેલો કરાર બિલ્ડિંગના તમામ રહીશોને જાણ કર્યા વગર રદ ન કરી શકાય અને અડધેથી બીજા કોઈ બિલ્ડરને કારોબાર ન સોંપી શકાય એ મુજબનું સ્પષ્ટ લખાણ કરવું જોઈએ. જૂના અનુભવી લોકોની તથા વકીલની સલાહ લેવી જોઈએ. વકીલ બિલ્ડરનો ન હોય એનું ખાસ ધ્યાન રાખવું. આપણે કોઈને છેતરવા નથી માગતા, કિન્તુ આપણને કોઈ છેતરી ન જાય એની તકેદારી તો રાખવાની જ છેને?

Comments (0)Add Comment

Write comment
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger

security code
Write the displayed characters


busy
This website uses cookie or similar technologies, to enhance your browsing experience and provide personalised recommendations. By continuing to use our website, you agree to our Privacy Policy and Cookie Policy. OK