ભારતના રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં REITને હજી ગતિ નથી મળી, પણ એનાં બેઝિક્સ જાણવા રસપ્રદ રહેશે

રિયલ એસ્ટેટ ઇન્ડસ્ટ્રીએ વધાવી લીધેલા મુખ્ય સરકારી નિર્ણયોમાંથી એક રિયલ એસ્ટેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ (REITs)ને આપવામાં આવેલી મંજૂરીનો નિર્ણય છે. નાના ઇન્વેસ્ટરો રિયલ એસ્ટેટમાં મૂડીરોકાણ કરે એ માટે અનેક દેશોમાં આવાં ટ્રસ્ટ્સ ચાલે છે.

reit



ભારતમાં તો બેથી ત્રણ લાખ રૂપિયા રિયલ એસ્ટેટમાં રોકવા ઇચ્છતા લોકો માટે REIT એ શક્ય બનાવે છે. મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડ્સની માફક REIT અનેક રોકાણકારો પાસેથી રૂપિયા એકઠા કરે છે અને યોગ્ય પ્રૉપર્ટીઝમાં ઇન્વેસ્ટ કરે છે. મોટા ભાગના પૈસા દેશના કમર્શિયલ રિયલ એસ્ટેટમાં રોકવામાં આવે છે. સેબીની ગાઇડલાઇન્સ પ્રમાણે સૌથી પહેલાં REITને રજિસ્ટર કરાવીને શરૂઆતમાં IPO દ્વારા ફન્ડ્સ ઊભાં કરવામાં આવે છે. પ્રાઇડ ગ્રુપના મૅનેજિંગ ડિરેક્ટર અરવિંદ જૈને જણાવ્યા પ્રમાણે ‘રિયલ એસ્ટેટમાં ઇન્વેસ્ટ કરવાની આ વિશિષ્ટ પદ્ધતિ છે. એના દ્વારા શૅર અને બૉન્ડ્સમાં રોકાણમાં મળતા લાભો કરતાં પણ વધારે લાભો મળે છે. એમાં શૅરબજારમાં થાય એવા ફેરફારો થતા નથી અને ઇન્વેસ્ટરોને સૌથી વધારે પ્રમાણમાં સલામતીનો અનુભવ થાય છે. એમાં કેપિટલ ગેઇન્સ પણ મળે છે અને આવકનો અવિરત સ્રોત બની રહે છે.’

કેવી રીતે કામ કરે છે?


REIT રેસિડેન્શિયલ પ્રોજેક્ટ્સ, મૉલ્સ, હોટેલ્સ, કમર્શિયલ ઑફિસ બિલ્ડિંગ્સ અને વેરહાઉસિસ જેવી રિયલ એસ્ટેટની માલિકી ધરાવે છે અને એવા પ્રોજેક્ટ્સનું સંચાલન પણ કરે છે. આ બાબતમાં અરવિંદ જૈને વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ‘કંપની રિયલ એસ્ટેટ ખરીદે, ડેવલપ કરે, મૅનેજ કરે અને વેચે છે. એનો ઉદ્દેશ ઇન્વેસ્ટરોને તેમના પૈસા પ્રૉપર્ટીઝના પ્રોફેશનલી મૅનેજ્ડ ર્પોટફોલિયોમાં ઇન્વેસ્ટ કરવા માટે આમંત્રણ આપવાનો છે. શૅરબજારની માફક ઇન્વેસ્ટરો પ્રાઇમરી અને સેકન્ડરી માર્કેટ્સમાંથી REITs ખરીદી શકે છે. જો કોઈ IPOમાં નાણાં રોકવા માગતા હોય તો ઓછામાં ઓછી રકમ બે લાખ રૂપિયા છે. એમાં વળતર ખૂબ સારું મળવાની શક્યતા સામે કેટલાંક મહત્વનાં પરિબળો ધ્યાનમાં રાખવા જેવાં છે. ભારતમાં REITs મુખ્યત્વે કમર્શિયલ હૉસ્પિટૅલિટી, રીટેલ, ઇન્ડસ્ટ્રિયલ અને મિક્સ્ડ યુઝ રિયલ્ટી ડેવલપમેન્ટની પ્રૉપર્ટીઝ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. જોકે REITs ઇન્વેસ્ટરો માટે ઇન્સ્ટન્ટ વેલ્થ બિલ્ડિંગ માટેનું સાધન બને એવી ધારણા રાખવી અસ્થાને ગણાય.’

ટ્રાન્સપરન્સી


આ વ્યવસ્થાનું મુખ્ય લક્ષણ એ છે કે REITsને સેબી રેગ્યુલેટ કરશે. મોટા ભાગનું ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પઝેશન માટે તૈયાર પ્રૉપર્ટીઝમાં એટલે કે આવક તરત ઊભી કરે એવી પ્રૉપર્ટીઝમાં કરવાનું રહેશે. REITsના સ્પૉન્સર, ટ્રસ્ટી અથવા મૅનેજર અસોસિયેટ હોવા ન જોઈએ. વળી સ્પૉન્સર્સે શરૂઆતનાં ત્રણ વર્ષમાં ૨૫ ટકા યુનિટ્સ હોલ્ડ કરવા જરૂરી છે.

સારાં-નરસાં પાસાં


સામાન્ય રીતે જે નાના ઇન્વેસ્ટરો અત્યાર સુધી રિયલ એસ્ટેટમાં ઇન્વેસ્ટ કરવાનું સ્વપ્ન જોઈ શકતા નહોતા એ લોકો રિયલ એસ્ટેટમાંથી નાણાં કમાઈ શકશે. જેમ મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડ્સમાં ઇન્વેસ્ટ કરતી વેળા શૅરબજારનું જ્ઞાન હોવું જરૂરી માનવામાં આવે છે એવી રીતે REITsમાં આગળ વધવા કે કમાણી કરવા માટે શૅરબજારનું જ્ઞાન જરૂરી નથી માનવામાં આવતું. નાના ઇન્વેસ્ટરો જેમ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ્સમાંથી જે કમાણી મેળવે છે એના કરતાં વધારે આવક REITsમાંથી મેળવી શકે છે. ઘણી વખત ઇન્વેસ્ટરો કરવેરામાં માફી પણ મેળવી શકે છે. REITs દ્વારા બે પ્રકારની આવક થાય છે. એક તો REIT યુનિટના વેચાણ દ્વારા કૅપિટલ ગેઇન્સ અને બીજું, ઇન્કમ પર ડિવિડન્ડના રૂપમાં આવક થાય છે.

Comments (0)Add Comment

Write comment
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger

security code
Write the displayed characters


busy