કથા-સપ્તાહ : ગત - અનાગત - (એક એવો દેશ -૧)

‘ઑર્ડર, ઑર્ડર...’


women

અન્ય ભાગ વાંચો

1  |  2  |

- સમીત (પૂર્વેશ) શ્રોફ

ન્યાયમૂર્તિના આદેશે કોર્ટરૂમનો ગણગણાટ શાંત પડ્યો. કઠેડામાં ઊભા આરોપીએ બગાસું ખાધું. પછી ઉપકાર કરતો હોય એમ જજસાહેબને કહ્યું, ‘સૉરી.’

એ વાત જુદી કે તેના વદનમાં, વાણીમાં ક્યાંય માફી માગવાની વૃત્તિ પડઘાતી નહોતી! અને પડઘાય પણ શું કામ? આફ્ટરઑલ હી ઇઝ સલામત ખાન, સુપરસ્ટાર ઑફ ઇન્ડિયન મૂવીઝ!

હજી આઠ વરસ અગાઉ ૧૯૮૯માં રિલીઝ થયેલી તેની પ્રથમ ફિલ્મ ‘મૈંને મોહબ્બત કી’એ તહલકો મચાવી દીધો હતો. પાછલા થોડા સમયથી ગાવાનું અતિ મર્યાદિત કરનારાં સૂરસમ્રાજ્ઞી લતાજીનાં ફિલ્મમાં દસ ગીતો હતાં જેણે ફિલ્મની રેકૉર્ડબ્રેક સફળતાનો રાજપથ કંડારી આપ્યો. નાયિકા તો પછીની ફિલ્મો ફ્લૉપ થતાં ગુમનામીમાં ખોવાઈ ગઈ, પણ સલામતની ગાડી સડસડાટ ચાલી. તેના કરિશ્માનો ઇનકાર ન હોય, પણ પોતાની પહોંચે તેને ગુમાની બનાવી દીધો છે એ તો તેના બેજવાબદાર વર્તન પરથી જ ખબર પડે છે!

જજ અમૂલખરાયના હોઠ વંકાયા.

જનાબ ગયા મહિને ડાંગના વનપ્રદેશમાં શૂટિંગ અર્થે આવ્યા હતા. પૂરા અઠવાડિયાનો કાર્યક્રમ હતો. ખાન સાથે તેના ચમચા જેવાં ફિલ્મનાં સહાયક અભિનેતાઓ-અભિનેત્રીઓ સાપુતારાના હવામહેલમાં રોકાયાં હતાં.

‘મહેલમાં રાજાની જેમ રહેવાનું હોય...’ તરંગી મિજાજના સુપરસ્ટારે તુક્કો મૂકતાં શૂટ પછી રોજ રાતે હવામહેલમાં નાચગાનની મહેફિલ સજવા લાગી. દારૂબંધીવાળા પ્રદેશમાં શરાબની છોળો ઊડતી એ તો ઠીક, કોઈએ કહ્યું હશે કે ડાંગના જંગલમાં વાઘ-દીપડા સહિત

સાબર-હરણ જેવાં જનાવરો વિપુલ માત્રામાં છે એટલે જવાની આગલી રાતે ખાનને શિકારનો ચસકો ઊપડ્યો.

એટલું તો કબૂલવું પડે કે ૩૦-૩૨નો થયેલો ખાન ફિઝિકલ ફિટનેસમાં માને છે. સ્ક્રીન પર તે શર્ટલેસ બને ત્યારે છોકરીઓના fવાસ થંભી જાય એવી તેની અપીલ છે. નિશાનબાજીમાં નિષ્ણાત છે. ભાઈજાનનો હુકમ એટલે રાતના અંધારામાં ખુલ્લી જીપમાં જંગલ વિસ્તારમાં શિકારે જવાની વાત પર મહોર મરાઈ ગઈ. શિકાર ગેરકાયદે હોવાની જાણ સૌને હતી, પણ કાયદાનો ડર ક્યાંય નહોતો : કાયદો તો નાના, મામૂલી માણસો માટે; મોટા લોકોથી તો કાયદો પણ ડરતો હોય!

પ્રોગ્રામ ઘડાઈ ગયો. ફટાફટ જીપ, હથિયારની વ્યવસ્થા થઈ ગઈ. સલામત, નવોદિત નાયિકા માસૂમા ઉપરાંત ફિલ્મની સેકન્ડ લીડ જય-સુહાના લોકલ ગાઇડને લઈને રાતે આઠ વાગ્યે જંગલમાં પ્રવેશ્યાં.

‘આમ તો આ વાઇલ્ડ-લાઇફ સેન્ક્ચ્યુઅરી ઝોન છે. આમ આદમીની પ્રવેશબંધી છે. વળી અહીંનો જુવાન ફૉરેસ્ટ ઑફિસર લાખનસિંહ મરદબચ્ચો છે, રિશ્વત લેતો નથી. વરસ અગાઉ તેની નિમણૂક થઈ પછી સાગના દાણચોરોનીયે રાડ પડાવી દીધી છે.’ ગાઇડ મંગરૂ હિન્દીમાં કહેતો રહ્યો. ડાંગમાં ઊછરેલો તે જંગલનો ભોમિયો હતો. થોડાક રૂપિયામાં શિકારીઓને ગેરકાયદે વનમાં દોરવામાં તેને છોછ નહોતો, ‘ડાબી કેડીએ જીપ વાળો... આગળ એક તળાવ છે ત્યાં હરણાં જરૂર હોવાનાં.’

ગાઇડે જોકે ઉમેરવાનું ટાળ્યું કે પાણી પીવા દીપડો પણ આવી શકે!

પણ જીપમાં બેઠેલાઓનાં નસીબ જોર કરતાં હશે કદાચ એટલે હરણ જ દેખાયાં. ખરેખર તો એમનું ઝુંડ તળાવ કિનારે ભેગું થયું હતું.

‘વાઉ!’ માસૂમા ઉત્તેજનાથી ચીખી, ‘શૂટ સલામત!’

‘યસ ભાઈજાન!’ પાછલી સીટ પરથી જય-સુહાનાએ પાનો ચડાવ્યો,

‘ગોળીબારના છ રાઉન્ડમાં છ હરણની લાશ ઢળવી જોઈએ!’

અને રિવૉલ્વરના નાળચાને ચૂમીને સલામત ભાઈજાને નિશાન તાક્યું.

ધડામ. પહેલા ધડાકાએ જંગલનું શાંત વાતાવરણ કંપાવી દીધું. એક હરણ ઢળી પડ્યું. બાકીના ટોળામાં ભાગદોડ મચી.

પછી તો આગળ હરણોનું ટોળું ને પાછળ સિનેસ્ટારની જીપ. ડાબા હાથે સ્ટિયરિંગ સંભાળીને સલામત ચાલુ જીપે ગોળીબાર કરતો રહ્યો...

તેનાં ત્રણે નિશાન કામિયાબ રહ્યાં, પણ ચોથા ટાર્ગેટ પહેલાં જીપને એકદમ બ્રેક મારવી પડી. તેમની જીપ અને હરણાંની વચ્ચે ફૉરેસ્ટ ઑફિસરની જીપ અચાનક આડી આવીના ઊભી રહી ગઈ.

‘લા...ખનસિંહ...’ મંગરૂ બોલી ઊઠ્યો. પછી જે બન્યું એ ઐતિહાસિક હતું.

ત્રીસેક વરસનો, સલામતનેય કૉમ્પ્લેક્સ જન્માવે એવો સોહામણો ઑફિસર જીપમાંથી કૂદ્યો, ચિત્તાની ઝડપે સલામત નજીક આવીને તેના હાથમાં રહેલી ગનની પરવા કર્યા વિના લાફો વીંઝ્યો. જીપમાં બેઠેલું કોઈ આ ઘડી માટે તૈયાર નહોતું.

‘હેય! તું જાણે પણ છે આ સલામત ખાન છે.’ જય બરાડ્યો,

‘ફિલ્મ-ઇન્ડસ્ટ્રીનો કિંગ’.

‘અત્યારે આ કેવળ મુજરિમ છે અને તમે તેના સહયોગીઓ...’ ગજવામાંથી રૂમાલ કાઢીને તેણે સિફતથી ભાઈજાનના હાથમાંની રિવૉલ્વર કબજે કરી. પછી પાછળ બેઠેલા મંગરૂને નિહાળી લીધો, ‘તારા દહાડા ભરાઈ ગયા મંગરૂ.’

એ જ વખતે ઑફિસરની પલટન આવી પહોંચી, ‘સાહેબ, ત્રણ હરણ મરાયાં છે.’

‘હં...’ લાખનસિંહે સલામત ભાઈજાનનો કાંઠલો ખેંચ્યો, ‘કમઆઉટ, તમારા સૌની ધરપકડ થાય છે.’

હેં!

સુપરસ્ટારે આખી રાત હવાલાતમાં ગાળવી પડી. એ દરમ્યાન મોટાં-મોટાં માથાંના ફોન લાખનસિંહ પર આવ્યા, પણ માને એ બીજા!

છેવટે મામલો મારી કોર્ટમાં પહોંચ્યો... આધેડ વયના જજસાહેબે વાગોળ્યું. લાખનસિંહે નોંધાવેલી જ્ત્ય્ જ એટલી સુદૃઢ હતી કે તમામ સ્ટાર્સને પંદર દિવસના રિમાન્ડ પર લેવાનો મેં હુકમ દેતાં લાખનસિંહ ખીલી ઊઠ્યો.

સલામતના નિષ્ણાત વકીલોની ફોજ નિરાશ થઈ. સલામતે પોતાના સ્ટાફને ખખડાવ્યો હતો - જજ કો પૈસે નહીં દિએ ક્યા!

કાનોકાન સાંભળેલા શબ્દોએ સલામતનું સંસ્કારપોત ઉઘડી ગયું... વધુ આઘાત એ વાતનો લાગે કે ઍક્ટર કરતાં કાયદાની ટીકા કરનારા વધુ હોય...

‘ભાઈજાન માઇનૉરિટી મેમ્બર છે એટલે તેમને હેરાન કરાય છે. સ્ટારની લોકપ્રિયતાથી જલનારા જ આવું કરી શકે. અને ભાઈનો ગુનો શું છે? ત્રણ હરણમાં આટલો હોબાળો! તેમના પર ઇન્ડસ્ટ્રીના કેટલા રૂપિયા લાગ્યા છે એ તો જુઓ... ’

નૅચરલી, સલામતની PR ટીમ કમર કસીને લાગી હશે... તેમનો મીડિયા પર, મીડિયાનો લોકો પર કેવો પ્રભાવ કે સારા-નરસાનો ભેદ પારખવાની વૃત્તિ જ નષ્ટ કરી નાખે? ક્યાં આ શહેરીજનો ને ક્યાં અમારા સાસણગીરના અંતરિયાળ પ્રદેશનો કબીલો... અમૂલખ કબીલાના સ્મરણે ઝળહળી ઊઠ્યા. પછી કોર્ટરૂમમાં નજર દોડાવી.

- આજે ફરી જમાનતના મુદ્દે કોર્ટમાં મેળાવડો જામ્યો છે. સલામત સહિત અન્ય સ્ટાર્સની ફૅમિલી મોજૂદ છે. આમાંનું કોઈ પોતાના જણને સાચી સમજ નહીં દેતું હોય કે તેં જે કર્યું એ ખોટું કર્યું, હાથ જોડીને એની ક્ષમા તો માગ! પરંતુ તેમને પણ કદાચ સંતાનો દ્વારા અ૫ાતા એશઆરામની આદત થઈ પડી હશે... બનાવટી ચમકદમક માણસને ભીતરથી કેટલો ખોખલો કરી નાખતી હોય છે!

ખેર, આજે મુકાયેલી દલીલોમાં એટલું તો સ્પષ્ટ છે કે લાખનસિંહની ધાકથી ગાઇડ મંગરૂએ પહેલી જ રાતે તાજનો સાક્ષી બની બયાનમાં વટાણા વેરી નાખ્યા છે... લાખનસિંહે ઝડપેલી રિવૉલ્વર પર સલામતનાં નિશાન પણ છે - આગળ જતાં આ બધું ગુનેગારોને ભારે જ પડવાનું! તાત્પૂરતો તો સિનેસ્ટાર્સને તાબામાં રાખવાનો મુદ્દો રહેતો નથી.

‘જામીન મંજૂર.’

સાંભળીને બહાર કોર્ટના પ્રાંગણમાં સલામતના ભક્તો જાણે તે નિર્દોષ છૂટ્યો હોય એમ ઢોલનગારાં પીટતા હતા, મીડિયા એના કવરેજમાં વ્યસ્ત હતું. ત્યારે અમૂલખરાય લાખનસિંહને અભિનંદન આપીને કહી રહ્યા છે, ‘તમારા જેવા ઑફિસરને મળવાનું થાય ત્યારે નીતિરીતિમાં ડગુમગુ થતી શ્રદ્ધા કાયમ રહે છે... સાંજનો શું પ્રોગ્રામ છે? આજનું ડિનર અમારે ત્યાં રાખો. મારી વાઇફ મેઘના તમને મળીને ખુશ થશે.’

‘જી!’ લાખન પહેલાં ખચકાયો, પછી મલક્યો, ‘ઠીક છે. મારી પત્ની દામિનીને પણ આપને મળવું ગમશે.’

અને એ જ વખતે ડાંગમાં સાગનાં લાકડાંનો મોટો કારોબાર ધરાવતો પાંત્રીસેક વરસનો સફેદપોશ વેપારી નિહારચંદ તેના ખાંધિયાના કાનમાં ફૂંક મારે છે, ‘સિનેસ્ટારના કેસને કારણે આપણા માટે તક ખુલ્લી થાય છે... સમજાય છેને!’

ભીમસિંહે મૂછોને તાવ દીધો. પોતાનો ખંધો દાણચોર માલિક એક તીરે બે નિશાન સાધવા માગે છે એ તેને તો બરાબર સમજાતું હતું!

આ મામલો અહીં નહીં અટકે... આવનારા દિવસોમાં ઘણુંબધું બનવાનું!

€ € €

શુક્રની એ જ સાંજે સાસણગીરના જંગલમાં...

‘ગુરુમાને ઔષધિ આપી, દુખાવામાં રાહત છે.’ નિવાસમાંથી બહાર આવી છાણના લીંપણવાળા ઓટલે બેસતી દાયણ જીવી બબડી, ‘પણ હું નથી માનતી તેમની પ્રસૂતિ સુખરૂપ પાર પડે. હજી તો તેમને છઠ્ઠો (મહિનો) બેઠો. એક તો મોટી ઉંમરે તેમને અઘ૨ણી રહી... જોકે આચાર્યજી દેવીને રીઝવવા ગયા છે એટલે જરૂર સૌ સારાં વાનાં થવાનાં.’

વીસમી સદીના છેલ્લા દસકાના ઉત્તરાર્ધમાં આ વાક્યોની નવાઈ લાગતી હોય તો જાણી લો કે એની ભાષા સંસ્કૃત હતી!

સાસણગીરના જંગલમાં આજે પણ અંતરિયાળ એવો વિસ્તાર છે જ્યાં સભ્ય સમાજના મનુષ્ય માટે પહોંચવું દુષ્કર છે. અંતેવાસીઓનો નેસડો કહો કે કબીલો છે. જ્યાં સિંહ-સિંહણ પણ ભૂલાં પડતાં ખચકાય એવા ભુલભુલામણીવાળા વનવિસ્તારમાં વીસથી પચીસ ઝૂંપડાંમાં રહેતી પ્રજા આજે પણ બહારની દુનિયાથી અલિપ્ત છે!

€ € €

‘આવો... આવો.’

આ તરફ ડાંગ ખાતે આહવાના સરકારી નિવાસસ્થાનમાં મહેમાનોને આવકારતાં અમૂલખરાય-મેઘનાબહેન ઝળહળી ઊઠ્યાં.

વર્દીમાં કડપવાળો જણાતો લાખનસિંહ પૅન્ટ-શર્ટના સાદા પોશાકમાં સોહામણો જણાયો. લાલ-લીલી બાંધણીમાં તેની સાથે ઊભેલી તેની પત્ની દામિની ગૌરવવંતી લાગી. તેનું ઊપસેલું પેટ જોતાં સહેજે અનુમાન થઈ જાય કે તે છ માસની ગર્ભવતી છે!

‘આપણે વરંડામાં બેસીએ.’ અમૂલખભાઈએ તેમને દોર્યા.

સહેજ ટેકરી પર આવેલો જજનો બંગલો આમ તો એકાંતમાં પડે. તોય આસપાસની વનરાજી અને પાછળ વહેતા ઝરણાના ખળખળ અવાજને કારણે કેવું રળિયામણું વાતાવરણ સર્જા‍યું છે! વળી બધું સુઘડ. મધ્યમાં સ્થિત ટેબલની સામસામે નેતરની બબ્બે ખુરસીઓ ગોઠવાઈ હતી. મહેમાનોને બેસાડીને અમુલખરાયે બેઠક લીધ્ાી, ‘મેઘના ગાયનેક છે. અહીંની સરકારી હૉસ્પિટલમાં ઇન્ચાર્જ છે...’

ત્યાં મેઘનાબહેન પાણીના ગ્લાસની ટ્રે લઈને આવ્યાં.

‘મારી પત્નીના હાથમાં જશરેખા છે.’ અમૂલખરાય ટહુક્યા, ‘આજ સુધી એક પણ પ્રસૂતિ તેના હાથે ફેઇલ નથી થઈ.’

‘એ વાત જુદી કે અમારા ઘરે પારણું ન બંધાયું.’

ના, મેઘનાબહેનના સ્વ૨માં દુ:ખ કે ઉદાસી નહોતાં. અમૂલખ પણ ઝંખવાણા નહીં. બેઉ સાવ સ્વાભાવિક, સ્વસ્થ રહ્યાં એ સ્થિતપ્રજ્ઞતા કેટલી સાધનાએ આવતી હશે! લાખન-દામિની પ્રભાવિત થયાં.

‘બાકી અમે તો પરણ્યાં ત્યારે જાણતાં જ હતાં કે અમારે બાળક નહીં થાય.’

‘મતલબ, આવું જાણવા છતાં તમે એકબીજાને પરણ્યાં?’ દામિની પૂછી બેઠી, ‘લવ-મૅરેજ?’

‘એકબીજાના આદર્શોને ચાહવું પ્રણય હોય તો હા, લવ-મૅરેજ...’ મેઘનાબહેન મુસ્કુરાયાં. પછી પતિને કહ્યું, ‘અમૂલ, તમે લાખન-દામિનીને આપણા માટેની ભવિષ્યવાણીનો કિસ્સો કહો. હું ચા-નાસ્તો લઈને આવી - અહં, તું બેસ દામિની...’ મેઘનાબહેન અંદર ગયાં.

‘લાખન, દામિની; તમે જ્યોતિષમાં માનો છો? ના? તો પછી એવી વ્યક્તિમાં તો કેમ માનો જે તમારો ચહેરો જોઈને ભવિષ્ય કહી આપે?’

‘આવા કહેવાતા પંડિતો હોય છે સર, પણ અમારે માનવું મુશ્કેલ છે.’

‘હં...’ જજસાહેબ મુસ્કુરાયા. ‘તું સાત વરસથી ફૉરેસ્ટ ઑફિસર તરીકે કામ કરે છે, દામિની ભણેલી-ગણેલી છે. એવું તો નહીં જ માનો કે આજની તારીખે આપણા ગુજરાતનો કોઈ ખૂણો વણખૂંદ્યો હોય... જ્યાં રેડિયો-ટીવી તો ઠીક, છાપું કે સાઇકલ ન પહોંચ્યાં હોય, જ્યાં ગુજરાતી યા હિન્દીને બદલે સંસ્કૃત ભાષા બોલાતી હોય...’

‘ઇમ્પૉસિબલ...’ લાખનસિંહે મક્કમતાથી કહ્યું. ‘આવું તો વાર્તા-કહાણીમાં આવે તોય બાલિશ લાગે.’

અમૂલખરાય ગંભીર બન્યા, ‘હું કહીશ કે ૧૯૯૭ની આજની તારીખે પણ આવી એક સંસ્કૃતિ શ્વસી રહી છે અને તમારે એ માનવું પડશે કેમ કે...’ સહેજ હાંફી ગયા અમૂલખભાઈ, ‘કેમ કે હું એ સંસ્કૃતિની પેદાશ છું! સાસણગીરના જંગલ વિશે તમે સાંભળ્યું હશે...’

‘એ તો ટૂરિસ્ટ-પ્લેસ છે. એશિયાટિક લાયન જોવા દુનિયાભરના સહેલાણીઓ ત્યાં ઊમટે છે.’

‘અને છતાં એ જ જંગલનો અંતરિયાળ અમુક હિસ્સો એવો છે જ્યાં કોઈ ટપાલ નથી પહોંચી, દેશની વસ્તીગણતરીમાં કદી એમની નોંધ નથી લેવાઈ, જ્યાં તિરંગાને કોઈ જાણતું નથી. અરે, આપણી બોલીને કોઈ પહેચાનતું નથી... આજે પણ તેમની પોતાની સંસ્કૃતિ છે. શણનાં વસ્ત્રો, ફૂલોનાં આભૂષણો તેમની ઓળખ છે. અહીં સૌ સમાન છે. પૈસાને તેઓ ઓળખતા નથી. પશુપાલન અને ખેતી પર તેમનો વહેવાર નભે છે. ઝૂંપડા જેવા કાચા મકાનમાં ધમધમતા તાપમાં ઠંડક વર્તાય એવું તેમનું આર્કિટેક્ચર કૌશલ્ય છે. વરસાદના પાણીનો એવો આબાદ સંગ્રહ કરે છે કે વરસભર પાણીની તંગી નથી વર્તાતી... દેશી ઓસડિયાંનું તેમનું જ્ઞાન અગાધ છે. વળગાડ, ભૂવાની થોડીઘણી અંધશ્રદ્ધા ખરી; પણ બલિનું દૂષણ રહ્યું નથી. એકલા હાથે સિંહને પછાડી શકે એવા નરબંકાઓની એ ધરતી છે.’

અદ્ભુત! કલ્પનામાં રોમાંચક લાગતું જંગલ વાસ્તવમાં હોય તો-તો!

‘અમારે ત્યાં જવું છે.’ દામિની બોલી પડી.

‘ત્યાં લઈ જવાનું મારા વશમાં નથી... પણ ત્યાંથી એક વ્યક્તિ અત્યારે અહી આવી રહી છે ખરી.’ અમૂલખભાઈએ કાંડાઘડિયાળ નિહાળી, ‘કલાકેકમાં પહોંચવી જોઈએ. આ એ જ વ્યક્તિ છે જેમણે મેઘનાનો

ચહેરો વાંચીને ભવિષ્ય ભાખ્યું હતું કે તે કદી મા નહીં બની શકે! પણ એ પહેલાં હું અમારી ગતગાથા કહી દઉં...

ધ્યાનથી સાંભળો.’

(ક્રમશ:)

Comments (0)Add Comment

Write comment
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger

security code
Write the displayed characters


busy
This website uses cookie or similar technologies, to enhance your browsing experience and provide personalised recommendations. By continuing to use our website, you agree to our Privacy Policy and Cookie Policy. OK