વિશ્વસ્તરે પણ શિક્ષણક્ષેત્રમાં મુશ્કેલીઓ ખૂબ વધી ગઈ છે

કોઈ પણ દેશ માટે શિક્ષણ એના બુનિયાદી માળખાનો સૌથી મજબૂત પિલર હોય છે અને એ એટલી જ માત્રામાં દેશના આર્થિક વિકાસ માટે પણ જવાબદાર હોય છે. આ બધા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓથી પશ્ચિમના શિક્ષણતંત્રમાં પાયાના ફેરફાર આવ્યા છે અને એણે એ રીતે પ્રગતિ કરી છે. એણે એ રીતે પોતાને વધુ ફ્લેક્સિબલ બનાવ્યું છે અને એની શિક્ષણપદ્ધતિ પણ વધુ સગવડદાયી પુરવાર થઈ છે.



અરિંદમ ચૌધરી


અમેરિકા આ બાબતે ખૂબ વિશ્વસનીય ઉદાહરણ ધરાવે છે. અમેરિકાએ એના વિકાસનાં પ્રારંભિક વષોર્માં જે કામ કર્યું એ કાબિલે દાદ હતું. એણે પોતાની ભૂમિ પર વિશ્વકક્ષાની શિક્ષણ સંસ્થાઓનો પ્રારંભ કર્યો હતો. આજે પણ સમગ્ર વિશ્વની બેસ્ટ ગણાતી ટૅલન્ટને અમેરિકા વધુ આકર્ષે છે, કેમ કે એની પાસે સુપિરિયર સિસ્ટમ છે અને એને કારણે એ સમગ્ર વિશ્વમાં રોજગારીની ભરપૂર તકોનું સર્જન કરે છે. એ જ રીતે પશ્ચિમ યુરોપમાં પણ શિક્ષણનો માર્ગ સરળ અને દર્શનીય છે. જોકે જે રીતે વિશ્વની ટૅલન્ટને આકર્ષવામાં આવી રહી છે એ રીતે જોતાં અમેરિકા પણ હાલમાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. હાલમાં એ મંદીના દોરમાંથી પસાર થઈ રહેલો દેશ છે અને એની પાસે શિક્ષણ અને કેળવણી માટે ફન્ડની ખાસ કોઈ જોગવાઈ નથી. ૨૦૦૯માં અમેરિકાનું વર્ષ બેન્ચ માર્ક વર્ષ ગણાય છે. યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ એજ્યુકેશન દેશની શિક્ષણ સંસ્થાઓને ૧૫૫.૪ અબજ ડૉલરનું ફન્ડ આપે છે. ૨૦૧૩માં આ ફન્ડ ૬૫.૭ અબજ ડૉલર રાખવામાં આવ્યું હતું. મલતબ કે એમાં ૯૦ અબજ ડૉલરનો કાપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. સેન્ટર ઑન બજેટ ઍન્ડ પૉલિસી પ્રાયોરિટીઝના લેટેસ્ટ અહેવાલ પ્રમાણે દર વર્ષે પ્રતિ વિદ્યાર્થી અમેરિકામાં જે ફન્ડ આપે છે તેણે પણ ૨૦૧૩માં અમેરિકાનાં ૨૬ રાજ્યોમાં પ્રતિ વિદ્યાર્થી જે ફન્ડ આપે છે એ ઓછું કરી રહ્યા છે. જ્યારે ૩૫ રાજ્યો આજે પણ પહેલાં જે રીતે તેઓ રોકાણ કરતા હતા એના કરતાં ઓછી કક્ષાએ ફન્ડ આપી રહ્યા છે અને આ પણ મંદીને કારણે બની રહ્યું છે. રર્પિોટમાં એવો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે એને કારણે હજારો લોકોએ તેમની નોકરી ગુમાવી છે. તેઓ પાછલાં વષોર્માં એજ્યુકેશન સેક્ટરમાંથી નીકળી રહ્યા છે.

ઇટલી, ગ્રીસ, લક્ઝમબર્ગ, સ્પેન, સ્કૉટલૅન્ડ, પોટુર્ગલ, પોલૅન્ડ, ઇસ્ટોનિયા, બેલ્જિયમ, ઑસ્ટિÿયા, સ્વીડન અને માલ્ટાએ પણ છેલ્લાં કેટલાંક વરસોથી એના શિક્ષણના રોકાણમાં ધરખમ ઘટાડો કર્યો છે. યુરોપના મોટા ભાગના દેશો દેવાંના બોજ તળે દબાયેલા છે અને એમની પાસે કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નથી. તેમણે દેવાં પર મોટું વ્યાજ ભરવું પડે છે એમાંથી બચવા માટે તેમણે શિક્ષણના ફન્ડ પર કાપ મૂકીને આ ફન્ડને તેમની લોનો ભરવા માટે વાપરવાની શરૂઆત કરી છે.

જોકે સરકારના આ પગલાથી લોકો દેખીતી રીતે નારાજ થયા છે અને આ દેશોમાં જે વંચિત સમુદાય છે તેઓમાં વિશેષ નારાજગી પ્રવર્તી રહી છે અને એને કારણે તો સ્થિતિ ઊલટાની ભયંકર બની રહી છે. બજેટમાં જે રીતે કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે એ જોતાં લાગે છે કે શિક્ષણમાં પણ ધરમૂળથી ફેરફારો આવી રહ્યા છે. બીજી તરફ ભીતિ એવી પણ છે કે સરકાર સમાંતર શિક્ષણમાં ફન્ડ આપી શકતી નથી એને કારણે ધાર્મિક શિક્ષણમાં લોકો વધારે રસ લઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને સમાજના શિક્ષણથી વંચિત સમુદાયમાં આ બની રહ્યું છે. ધાર્મિક શિક્ષણમાં કોઈને કશો વાંધો હોઈ શકે નહીં, પણ એમાં જ્યારે રાજકીય દાવપેચ શીખવાય ત્યારે સૌથી મોટી હોનારત સર્જાતી હોય છે. આ પ્રકારનું કૅન્સર સમાજ અને દેશને હાનિ પહોંચાડે છે. ઘણા વિકાસશીલ દેશોમાં હવે આ કૅન્સર પાંગરી રહ્યું છે. સુદાન અને અફઘાનિસ્તાનમાં તો કટ્ટરપંથી ઇસ્લામવાદીઓ ધર્મનું શિક્ષણ આપી રહ્યા છે.

દુનિયાને બન્ને બાજુએથી માર પડી રહ્યો છે. એક તરફ વિકાસશીલ દેશો શિક્ષણ માટે ફન્ડ ઓછું કરી રહ્યા છે તો બીજી તરફ કટ્ટરવાદી તત્વો શિક્ષણના નામે આ ક્ષેત્રમાં ઘૂસી રહ્યાં છે. એને કારણે સૌથી વધુ તકલીફ યુવાનોને પડી રહી છે. વિશ્વમાં ચાલી રહેલી મંદીને કારણે શિક્ષણતંત્ર ઉપર ભયંકર અસર પડી રહી છે. વિકાસ કરતા દેશોએ ફન્ડમાં કાપ મૂકતાં કટ્ટરવાદીઓને આસાની થઈ રહી છે જે દુનિયાને પોસાય એમ નથી.

Comments (0)Add Comment

Write comment
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger

security code
Write the displayed characters


busy
This website uses cookie or similar technologies, to enhance your browsing experience and provide personalised recommendations. By continuing to use our website, you agree to our Privacy Policy and Cookie Policy. OK