પથ્થર સમજીને આપણે હીરા ફેંકતા રહીએ છીએ

ચાલો, આજે વિચારીએ કે આપણે અત્યાર સુધીમાં કેટલા હીરા ફેંકી દીધા?

eyeem



સોશિયલ સાયન્સ - જયેશ ચિતલિયા


નવા વરસે કે નવા પ્રસંગે આપણે નવા વિચાર કે સંકલ્પ લેતા હોઈએ છીએ. શું આપણે સંકલ્પ લઈશું તો જ એ કામ થશે? આપણને જેમ કાર્ય કરવું છે એે માટે સમયનું જ ખરું મહkવ છે. સંકલ્પ કરતાં સમયનું મૂલ્ય સમજવું વધુ જરૂરી છે. સમયને જવા દેવો એટલે હીરાઓને પથ્થર સમજી ફેંકી દેવા ગણાય. ચાલો, આજે વિચારીએ કે આપણે અત્યાર સુધીમાં કેટલા હીરા ફેંકી દીધા?

સોશ્યલ સાયન્સ - જયેશ ચિતલિયાસ્ત્રીહવે તો એક જ ઇચ્છા છે પ્રભુ કે હવે કોઈ ઇચ્છા જ ન રહે એક કવિતાની પંક્તિ કંઈક આવી છે. થોડા શબ્દો આગળ-પાછળ થયા હશે, પણ સાર કંઈક આવો જ છે. જોકે નવી દિવાળી, નવા વરસનો સમય છે એથી આ જ પંક્તિને કંઈક આમ કહેવી છે-હવે તો એક જ સંકલ્પ લેવો છે પ્રભુ, કે હવે કોઈ સંકલ્પ જ લેવો નથી.

નવા વરસે યા જન્મદિવસે કે કોઈ મોટા દિવસે, ખાસ દિવસે આપણે કોઈ ને કોઈ સંકલ્પ લેવામાં માનતા હોઈએ છીએ. ત્યાર બાદ એ સંકલ્પ પૂરો થાય કે ન થાય, પણ સંકલ્પ લેવાનો ઉત્સાહ અકબંધ હોય છે. પાછો દર વરસે. આગલા વરસે સંકલ્પ પૂરો થયો કે નહીં, આપણે પોતે પૂરો કર્યો કે નહીં, આ માટે કોઈ નક્કર પ્રયાસ પણ કર્યા કે નહીં એ બધી વાતો સમય સાથે ભુલાતી જાય છે અને થોડા વખત પછી તો આપણે સંકલ્પ પણ ભૂલી જઈએ છીએ. સંકલ્પ શું કામ લેવાનો હતો એ પણ વીસરી જઈએ છીએ. શું કરીએ ભાઈ, સમય-સંજોગનો સાથ જ મળ્યો નહીં એથી સંકલ્પ પૂરો થઈ શક્યો નહીં, ઇચ્છા તો બહુ હતી. આ આપણો આપણને જ અપાતો રૂટીન જવાબ. ત્યાર બાદ ફરી નવું વરસ અને નવો સંકલ્પ લેવાની ઇચ્છા અને સંકલ્પ લેવાનો નિર્ણય અને જાહેરાત પણ. વિચારોથી ભ્રમ ઊભા થાય

ઘણી વાર મને એ સવાલ થાય કે સંકલ્પ લેવાની જરૂર શું? શું સંકલ્પ લઈએ તો જ આપણાથી એ કામ થશે? સંકલ્પ લેવાનો એક અર્થ એ પણ થઈ શકે, એ કામ આપણાથી નૉર્મલ ર્કોસમાં થતું નથી, એટલે આપણે આપણા મનને જોર અને જોશપૂવર્‍ક કહીએ છીએ, હવે તો આ વખતે આ કામ કરવું જ છે. આપણે મનને પડકાર આપીએ છીએ અને પછી એ મુદ્દો ઈગોનો બની જાય છે. આમ આપણે ઈગો ખાતર પણ એ કામ કરવા પર ભાર મૂકીએ છીએ. દુનિયાને કે જાતને બતાવી દેવું છે, જો અમે નક્કી કર્યું એ કર્યું જ. વાસ્તવમાં જેઓ સહજભાવે કરતા હોય છે તે કહેતા નથી, તેમને કહેવાની જરૂર પણ નથી જણાતી, કારણ કે ખરેખર તો કહેવાનું, બોલવાનું કે વિચારવાનું અને નિર્ણય લેવાના મહkવ કરતાં અમલમાં મૂકવાનું, જીવનમાં ઉતારવાનું અને એને પાર પાડવાનું જ મહkવ વધુ હોય છે.  આપણે વિચાર જ એટલાબધા કરી લઈએ છીએ, એની ચર્ચા પણ કરી લઈએ છીએ, એના વિશે જાત સાથે વાત પણ કરતા રહીએ છીએ, પરિણામે આપણને એવો ભ્રમ થઈ જાય છે કે આપણે તો એ કરી લીધું, પામી લીધું, હવે આપણને કંઈ વધુ કરવાની જરૂર નથી. આવી જ રીતે આપણે આપણા મન સાથે રમતાં રહીએ છીએ અને આપણાથી પણ વધુ ચાલાક મન આપણને રમાડતું રહે છે.

સમયની કદર કરીએ

આપણો સમય અને જીવન આમ જ વીતતાં જાય છે, કારણ કે આપણે સમયને માન નથી આપતા, સમયની કદર નથી કરતા, સમયનું મૂલ્ય નથી સમજતા. સમય નજર સામેથી વહી રહ્યો હોવા છતાં આપણે જાણે અંધ હોઈએ એમ બેઠા રહીએ છીએ અને સમય એ જ જિંદગી છે એવું મૂલ્યવાન સત્ય ભૂલી જઈએ છીએ અને પછી બધું ખોઈ દીધા બાદ જિંદગી પૂરી થવા આવી અથવા આપણે પોતે જ પૂરા થવા આવ્યા એવો રંજ કરતાં રહી એક દિવસ વિદાય લઈ લેવાની થાય છે. આ વિચારને બંધબેસતી એક વાત યાદ આવે છે, જેમાં એક રાતે માછીમાર નદીમાં માછલીઓ પકડવાની જાળ નાખી નદીકિનારે બેઠો હોય છે ત્યારે સમય પસાર કરવા તે તેની આસપાસ પડેલા પથ્થરોમાંથી એકેક પથ્થર ઊંચકી નદીમાં ફેંકતો રહે છે. આમ કરતાં-કરતાં વહેલી પરોઢનો સમય થઈ જાય છે, સૂર્યોદયની તૈયારીનો પ્રકાશ ફેલાવાનો શરૂ થાય છે અને માછીમાર પોતાના હાથમાંથી પથ્થર ફેંકવા જતો હોય છે ત્યાં પ્રકાશને કારણે તેનું ધ્યાન પથ્થર પર જાય છે, તો એ પથ્થર નહીં બલકે હીરો હોય છે. અંધારામાં તેણે આવા સંખ્યાબંધ હીરા પથ્થર સમજીને નદીમાં ફેંકી દીધા હોય છે. હવે આ છેલ્લો પથ્થર હોય છે. આમ માછીમારે કાંકરા-પથ્થર સમજીને કેટલાય હીરા પાણીમાં નાખી દીધા હોય છે. આપણી હાલત પણ આ માછીમારથી બહુ સારી નથી, કારણ કે આપણે રોજ કીમતી સમયને આમ જ ફેંકતાં યા ખર્ચતાં રહીએ છીએ. આપણી આસપાસ આપણે જ એટલો અંધકાર ઊભો કરી દીધો હોય છે કે આપણને એનો ખયાલ જ નથી આવતો. માછીમારને તો છેલ્લો હીરો પણ નજરે પડી ગયો, પણ આપણા જીવનમાં એવો પ્રકાશ આવશે કે કેમ એ સવાલ કાયમ અધ્ધર જ રહે છે. આપણે આપણો કીમતી સમય આ જ રીતે અંધકારમાં ખોઈ રહ્યા છીએ, આપણા જીવનમાં સૂર્યોદય કયારે થશે? 

અશાંતિ ઊભી કરીને શાંતિ શોધવામાં સાર કેટલો?

જીવનની આપણી દોટમાં પામીએ શું છીએ અને ગુમાવીએ શું છીએ એ વિચારવું જોઈએ. જો પામવા કરતાં વધુ કીમતી ગુમાવતાં હોઈએ તો એ પામ્યાનો અર્થ શું? અને એનું મૂલ્ય પણ શું?  આમ પણ જે મળી જાય એનું મહkવ કેટલું અને જે શોધવું પડે અને એ પછી પણ મળે કે ન મળે એની ખાતરી નહીં એનું મહkવ કેટલું? ખરેખર તો શાંતિ જોઈતી હોય તો શાંતિની પણ અપેક્ષા રાખવી ન જોઈએ. ઇન શૉર્ટ, શાંતિ જોઈએ છે? તો શાંતિની ઇચ્છા પણ છોડી દો. કહી દો, હે પ્રભુ, હવે એક જ ઇચ્છા છે કે કોઈ ઇચ્છા જ ન રહે! આ દોડમાં ક્યાંક, ક્યારેક ઊભા રહીને આપણે જાતને પૂછવું જોઈએ, શેની શોધ છે? એ શોધ્યા પછી શું પમાશે? આ પામ્યા પછી શું મળશે? આખરે તો આપણે શાંતિની શોધમાં અશાંતિને જ ભેગી કરી હશે તો એેની સાર્થકતા કેટલી? યાદ રહે, આમાં પલાયનવાદ અપનાવવાનો નથી, કર્મનો ત્યાગ કરવાનો નથી, ઇચ્છાને મારીને જીવવાનું નથી; પરંતુ ભરપૂર અશાંતિ ઊભી કરીને ચપટીક શાંતિને શોધવાનું બંધ કરવાનું છે. એક સંતને એક વાર એક ભક્તે આવીને કહ્યું, ગુરુજી મને શાંતિ જોઈએ છે, શું કરું? સંતે બહુ સહજતાથી જવાબ આપ્યો, તને શાંતિ જોઈએ છે? તો નહીં મળે. આટલું સમજી જા! એ ભક્ત સમજ્યા કે નહીં ખબર નથી, આપણે સમજી લઈએ.

Comments (0)Add Comment

Write comment
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger

security code
Write the displayed characters


busy
This website uses cookie or similar technologies, to enhance your browsing experience and provide personalised recommendations. By continuing to use our website, you agree to our Privacy Policy and Cookie Policy. OK