કોઈના દુ:ખનું માપ કાઢવાનો ધંધો બંધ કરો

કેટલાક લોકો મૃત્યુની સાથે દુ:ખ અને શોકના પ્રદર્શનને એટલી ગાઢ રીતે સાંકળી દે છે કે જેમના ઘરની વ્યક્તિ ગઈ હોય તેના પરિવારના લોકોને ક્યાંય સુધી નૉર્મલ કે નૅચરલ રહેવા પર જાણે પ્રતિબંધ લાગી જવા જોઈએ!

sonam

સોશ્યલ સાયન્સ - તરુ કજારિયા

હમણાં સોનમ કપૂરનાં લગ્ન ગયાં અને લાખો બૉલીવુડ ચાહકોએ જાણે ઘરનાં લગ્નનો પ્રસંગ હોય એમ સોનમના મેંદીના, સંગીતના અને લગ્નના વિડિયો જોયા, માણ્યા અને મિત્રો સાથે શૅર પણ કર્યા. મને યાદ છે અમે નાના હતા ત્યારે રાજશ્રી કે સાયરા બાનુનાં લગ્નનો એકાદ ફોટો છાપામાં જોવા મળેલો, બાકી તો ‘સ્ક્રીન’ કે ‘જી’ જેવા કોઈ ફિલ્મ-મૅગેઝિનના આવવાની રાહ જોતા હતા. હા, તો આ સોનમનાં લગ્નના ભરપૂર ફોટો અને વિડિયોઝ વૉટ્સઍપ ને ફેસબુક પર ફરી રહ્યા હતા ત્યારે જ કેટલાક લોકોનો બબડાટ શરૂ થઈ ગયો હતો. ‘કંઈ શરમ કે શોક જેવું છે? હજી શ્રીદેવીના મૃત્યુને માંડ અઢી મહિના પણ નથી થયા ત્યાં આ બોની કપૂર લગ્નમાં આવ્યો છે અને તેની દીકરીઓ પણ કેવી સજીધજીને લગ્નમાં મહાલે છે!’ આ પ્રકારની કમેન્ટ સોશ્યલ મીડિયા પર ફરતી થઈ ગઈ હતી. અને પછી દોઢડાહ્યાઓ એમાં ઉમેરા કરતા હતા. એક જણ તો સોનમ પર ચિડાઈ ગયેલો કે તેણે હમણાં લગ્ન કરવાની શું જરૂર હતી? તે થોડી રાહ નહોતી જોઈ શકતી?

આ બધું વાંચી-જોઈને હસવું આવતું હતું. આ બીજી કમેન્ટની વાત પહેલાં કરીએ. કોઈ પણ વ્યક્તિએ પોતાના જીવનની લગ્ન જેવી મહત્વની ઘટના કે અન્ય કોઈ પણ પ્રસંગનું ક્યારે આયોજન કરવું ને ક્યારે નહીં એનો નિર્ણય બીજા લોકો કઈ રીતે લઈ શકે? પબ્લિક-ફિગર છે એટલે શું તેમના વિશે તમને બધા જ પ્રકારની કમેન્ટ કરવાનો અધિકાર મળી જાય છે? તેમણે ક્યારે પરણવું, કોની સાથે ને કઈ વિધિથી પરણવું એ પણ તમને પૂછીને કરે? અરે, આપણે સૌ જાણીએ છીએ કે ઘરમાં લગ્નનો પ્રસંગ હોય તો એનું પ્લાનિંગ કેટલા સમય પહેલાં થઈ ગયું હોય. અને ત્યાર બાદ કોઈ પણ ઘટના બની જાય છતાંય અગાઉથી નક્કી થયા મુજબ લગ્નપ્રસંગ ઉકેલાય જ છે. આપણા અને આપણી આસપાસ કેટલાય પરિવારોમાં આપણે જોયું છે.

sridevi

બીજી વાત મૃત્યુનો શોક પાળવાની. શું કોઈ વ્યક્તિ મૃત્યુ પામે છે એટલે પાછળ રહી ગયેલા લોકોની જિંદગી અટકી જાય છે? પોતાનું સ્વજન ગયું હોય એનું દુ:ખ અને ઉદાસી માણસ જરૂર અનુભવે, પરંતુ તેણે એમાંથી બહાર આવવાનું જ હોય છે અને તે આવે જ છે. હવે તેના પરિવારમાં કોઈ સુખદ પ્રસંગ હોય તો શું તેણે એમાં ભાગ ન લેવો? જૂના જમાનામાં મૃત્યુ પછી શોક પાળવાનો ગાળો લાંબો હતો; પરંતુ બદલાતા સમયની સાથે સામાજિક રીતરસમોમાં, માન્યતાઓમાં અને ખાસ તો જિંદગી પ્રત્યેના અભિગમમાં પણ પરિવર્તન આવ્યું છે અને આપણે દરેકે પોતાની જિંદગીમાં અનેક પરિવર્તનો સ્વીકારી લીધાં છે. મને યાદ છે એક પરિવારનો સોળ વરસનો પુત્ર અકસ્માતમાં ગુજરી ગયો એના ટૂંક સમયમાં જ તેની એકની એક બહેનનાં લગ્ન લેવાયાં હતાં. અને એ પ્રસંગ અત્યંત ધામધૂમથી ઊજવાયો હતો. છોકરીના પેરન્ટ્સ જેમણે થોડા જ સમય પહેલાં પોતાનો વહાલસોયો પુત્ર ગુમાવેલો તેઓ પણ ખૂબ જ સુંદર સજીધજીને પ્રસન્ન ચહેરે મહેમાનોને આવકારી રહ્યા હતા. લગ્નવિધિમાં શરીક થઈ રહ્યા હતા. અને જે છોકરીનાં લગ્ન હતાં તે પણ ખૂબ જ ઉત્સાહથી દુલ્હા સાથે હંસીમજાક કરતી વિધિ માણી રહી હતી. તો શું એ સ્વજનોની આપણે ટીકા કરવાની? બિલકુલ નહીં, કેમ કે દીકરો ગુમાવ્યાનો ગમ જેટલો તેમને હતો એટલો બીજા કોઈને નહોતો. અને છતાં દીકરીના જીવનના એ મંગળ પ્રસંગ પર દુ:ખનો ઓછાયો પડવા નહોતો દેવાનો. ખુદ દીકરીએ જ મમ્મી-પપ્પા પાસેથી પ્રૉમિસ લીધેલું કે તમારી આંખમાં આંસુ આવવાનાં હોય તો મારે હમણાં લગ્ન નથી કરવાં. સમજુ મા-બાપ લગ્ન પોસ્ટપોન કરવાની મુશ્કેલીઓથી અજાણ નહોતાં અને તેમણે દીકરીને આપેલું વચન અક્ષરશ: પાળી બતાવ્યું હતું. શું એ મા-બાપ કે દીકરી ટીકાને પાત્ર છે? ઊલટાનું હું તો કહું ભરપૂર પ્રશંસાને પાત્ર છે. પોતાની લાગણીઓને આટલી હદ સુધી નિયંત્રણમાં રાખનાર એ મા-બાપને તો હું સલામ કરું.

કેટલાક લોકો મૃત્યુની સાથે દુ:ખ અને શોકના પ્રદર્શનને એટલી ગાઢ રીતે સાંકળી દે છે કે જેમના ઘરની વ્યક્તિ ગઈ હોય તેના પરિવારના લોકોને ક્યાંય સુધી નૉર્મલ કે નૅચરલ રહેવા પર જાણે પ્રતિબંધ લાગી જવા જોઈએ! અગાઉનાં વરસોમાં મૃત્યુ થયું હોય એ ઘરમાં તે દિવસે ચૂલો ન પેટાવાય એવા નિયમો પળાતા, પરંતુ આજે ઘરે આવેલાં સગાં-સ્નેહી સૌને માટે જમવાની સગવડ થાય છે. આવા તો કંઈક નાના-નાના રિવાજો છે જેમાં સમયાનુસાર થયેલો બદલાવ લોકોએ સ્વીકારી જ લીધો છેને!

મુખ્ય વાત તો એ કે જૂતાં પહેરનારને જ જાણ હોય છે કે જૂતું ક્યાં ડંખે છે એટલે તેણે જૂતું આમ પહેરવું જોઈએ કે તેમ પહેરવો જોઈએ અથવા તો પહેરવું જ ન જોઈએ એવી શિખામણ આપવાનું શૂરાતન દાખવવા કરતાં તેને પોતાની પાસે રાખવું બહેતર છે. પારકી પંચાત કરવા જતાં બોલવામાં વિવેક રાખવાનું શીખવું ખુદના જ ફાયદામાં છે. કોઈના ઘરમાં શું સ્થિતિ કે સંજોગ છે એ જાણતા ન હોઈએ અને એમાં રહેતા લોકોની કોઈ વર્તણૂક વિશે કમેન્ટ કરવા કૂદી પડવાનો કોઈ અર્થ ખરો? આપણે આધુનિક ગણાવું હોય, અદ્યતન ટેક્નૉલૉજીનો ઉપયોગ કરવો હોય પણ માનસિકતા જરીપુરાણી જ રાખવી હોય તો એ કેવું વિચિત્ર કજોડું થાય? વળી સૌથી વિચિત્ર વાત તો એ છે કે કોઈ વ્યક્તિના અંગત સ્વજનની વિદાયનું તેને કેટલું દુ:ખ છે એનું માપ કાઢવા અને એ વિશે જાહેરમાં ચર્ચા કરવા બેસી જવાનો આપણને શું અધિકાર છે? જો તમે આવી કમેન્ટ કરનારામાંથી ન હો તો એક વિનંતી - કૃપા કરીને આવી વાહિયાત કમેન્ટને આગળ ધકેલવાના પાપમાં પડવાથી જરૂર બચજો.

Comments (0)Add Comment

Write comment
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger

security code
Write the displayed characters


busy