ફિલસૂફી એટલે માનવીના મનનું અમુક વલણ

શેક્સપિયરના એક નાટક ‘એઝ યુ લાઇક ઇટ’માં એક પાત્ર બીજાને જરા તોછડાઈથી પૂછે છે, અરે, ભરવાડ જેવી જાડી બુદ્ધિ ધરાવનારા તને ફિલસૂફી શું છે એની અક્કલ છે? ત્યારે જવાબ મળે છે, અરે બાપલા! ફિલસૂફીને હું મારી રીતે સમજીને પચાવું છું. ફિલસૂફી કોઈ નકરા વિચારોનો નિચોડ કે કોરીધાકોર શિસ્તની વાત નથી.

 

પ્રેરણાની પળે - કાન્તિ ભટ્ટ


આંખના રતન તારા છોને હોલાય
છોને હીરા લૂંટાય તારા લાખના
હૈયાનો હીરો તારો નહીં રે લૂંટાય કદી
ખોટા હીરાને ખેંચી રાખમાં.

- કવિ ઇન્દુલાલ ગાંધી


શેક્સપિયરના એક નાટક ‘એઝ યુ લાઇક ઇટ’માં એક પાત્ર બીજાને જરા તોછડાઈથી પૂછે છે, અરે, ભરવાડ જેવી જાડી બુદ્ધિ ધરાવનારા તને ફિલસૂફી શું છે એની અક્કલ છે? ત્યારે જવાબ મળે છે, અરે બાપલા! ફિલસૂફીને હું મારી રીતે સમજીને પચાવું છું. ફિલસૂફી કોઈ નકરા વિચારોનો નિચોડ કે કોરીધાકોર શિસ્તની વાત નથી. ફિલસૂફી એટલે માનવીના મનનું અમુક વલણ. આ વલણ આદર્શરૂપ હોવું જોઈએ; બીજાને કલ્યાણકારી અને એ માટે પોતાનામાં આધ્યાત્મિક્તા હોવી જોઈએ.


લગભગ ૨૪૦૦ વર્ષ પહેલાં ગ્રીક ફિલસૂફ સોક્રેટિસ અને એક ભાસ્મય સાધુ વચ્ચે સંવાદ થાય છે. આ સાધુ સોક્રેટીસને પૂછે છે કે તારી ફિલસૂફીનો વ્યાપ કેટલો છે? કેવો છે? તો સોક્રેટીસ અઘરો જવાબ આપે છે કે ફિલસૂફી એટલે માનવ પ્રાણી જે રીતે વિકસ્યું એની પ્રક્રિયા સમજવાની વિધિ છે.


ત્યારે ભારતીય સાધુ હસે છે અને સોક્રેટીસને કહે છે કે તમે ઈશ્વરને જાણ્યા વગર અને જગતના સામાન્ય માનવી જે ઈશ્વરનાં સાચાં સંતાનો છે તેને જાણ્યા વગર માણસને કેમ જાણી શકે? સાધુ પૂછે છે કે તમારી સંસ્કૃતિમાં અગર કહો કે આજે એકવીસમી સદીમાં યુરોપ-અમેરિકામાં જ્ઞાનની રોકડી કરનારા વધ્યા છે, પણ કોઈના સ્વાસ્થ્ય સારાં છે? અમે ભારતમાં નાની-નાની વાતો સમજીએ છીએ. આરોગ્યની ખાસ.

- માણસે ભોજન કરવું એ અનિવાર્ય છે, પણ અમે ભોજનને એક કળા માનીએ છીએ. ભોજન કરતાં પહેલાં બ્રાહ્મણો શ્લોક બોલે છે.


- પશ્ચિમના લોકો દવાના ડોઝના ડોઝ લે છે, પણ તેના આહારનું ધ્યાન રાખતા નથી.

 

- પેટનો બિચારાનો ધર્મ છે કે એ માનવીનું ગુલામ છે એટલે માનવી જે ઝાપટે છે એ પેટે સ્વીકારી લેવું પડે છે, પણ પછી સમય આવ્યે આ પેટ એના ઉપરના જૂના જુલમનું વેર વાળે છે- રોગો આવી પડે છે.

 

- અમારા ભારતીઓએ ભૂખ લગાડવાની દવા લેવી પડતી નથી, તેની સાચી ભૂખ જ તેના ખોરાકને સ્વાદિષ્ટ બનાવે છે.

 

- અમારો ભારતીય માણસ એટલું જ ઇચ્છે છે કે તેને ઈશ્વર ધન આપે કે ન આપે, તેને જે સ્વીકાર્ય હોય એવો સાત્ત્વિક આહાર આપે. માનવીની ભૂખ જ એક કુદરતી ઍપિટાઇઝર (ભૂખ લગાડનારી) ચીજ છે.

 

- ભારતના આયુર્વેદના વૈદો કહે છે કે ‘જો તમારો આહાર ખોટો હશે તો ઍલોપૅથિક દવાઓ કાંઈ જ કામની નથી. ઍલોપૅથિક દવાઓ પોતે જ ઘણી વખત નવા-નવા રોગ કે આડ અસરો નોતરે છે.’

 

- જો તમારો આહાર સાત્ત્વિક હોય તો પછી ઍલોપૅથિક દવાની જરૂર જ નહીં રહે. તમારે જો અંગ્રેજી સૂત્ર સમજવું હોય તો સરસ સૂત્રો છે- યુ આર વૉટ યુ ઇટ.

 

- અમારા ભારતમાં તો વર્ષોથી આવી જ કહેવત છે કે ‘અન્ન તેવો ઓડકાર.’ માણસો જેવું ગંદું ખાય એવા એના ગંદા ઓડકાર હોય છે; ગંદા વિચારો થાય છે; જંક ફૂડથી થાય.

 

- ભારતમાં જૈનોની જબ્બર સંખ્યા છે. જૈન સાધુઓ આહારની બાબતમાં બહુ જ કાળજીવાળા હોય છે.

 

ભારતના વૈદોની આગાહી છે કે ‘ભવિષ્યના તબીબો ઍલોપૅથિક દવાને નક્કામી સમજીને દર્દીનાં સ્વભાવ-તાસીર અને ખાસ તો તેના આહાર પર જ ધ્યાન આપશે. દર્દી શું ખાય છે એની ઍલોપૅથિક ડૉક્ટરો કાળજી કરે છે?

બસ, આ ઇન્જેક્શન લો, કંઈ પણ ખાઈ શકો છો.’

 

આ થિયરી તદ્દન ખોટી છે. સાત્ત્વિક આહાર ઍલોપૅથિકના ખર્ચમાંથી બચાવે છે.

Comments (0)Add Comment

Write comment
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger

security code
Write the displayed characters


busy
This website uses cookie or similar technologies, to enhance your browsing experience and provide personalised recommendations. By continuing to use our website, you agree to our Privacy Policy and Cookie Policy. OK