મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડના વર્ગીકરણ માટેના પરિપત્ર દ્વારા સેબીએ રોકાણકારો અને ઍડ્વાઇઝરોની લાઇફ આસાન બનાવી દીધી

બજાર કોઈ આખી કંપનીને કયા ભાવે મૂલવે છે એને માર્કેટ કૅપિટલાઇઝેશન કહી શકાય.

મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડનો ફન્ડા - અમિત ત્રિવેદી


બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો કંપનીએ ઇશ્યુ કરેલા શૅરની સંખ્યાનો ગુણાકાર એના બજારભાવ સાથે કરવામાં આવે ત્યારે માર્કેટ કૅપિટલાઇઝેશનનો આંકડો મળે છે.

માર્કેટ કૅપિટલાઇઝેશન = પ્રતિ શૅર બજારભાવ x શૅરની સંખ્યા

કંપનીના બધા જ શૅર ખરીદીએ તો કેટલું મૂલ્ય થાય એ આપણે ઉપરોક્ત સમીકરણ પરથી જોઈ શકીએ છીએ. આખી કંપનીને ખરીદવા માટે આ જ આંકડો ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે સધ્ધર કંપનીઓ પોતપોતાના સેગમેન્ટમાં બજારની અગ્રણી કંપનીઓ હોય છે. એને સામાન્ય ભાષામાં બ્લુચિપ કંપનીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કદમાં મોટી અને સંબંધિત ઉદ્યોગમાં અગ્રણી એવી આ કંપનીઓ વિકાસ કરતી હોય છે અને સ્થિરતા પણ ધરાવતી હોય છે. જોકે એનો પાયો ઘણો વિસ્તૃત હોવાથી વિકાસ મધ્યમ સ્તરનો હોય છે. માર્કેટ કૅપિટલાઇઝેશન મોટું હોવાથી એને લાર્જ કૅપ કંપનીઓ પણ કહેવામાં આવે છે.

લાર્જ કૅપ કંપનીઓની તુલનાએ બીજા સ્તરની કંપનીઓની પ્રગતિની સંભાવનાને અનુલક્ષીને એને ભાવિ બ્લુચિપ કંપનીઓ કહી શકાય. દ્વિતીય સ્તરની કંપનીઓ ભલે બજારમાં અગ્રણી ન હોય, પરંતુ ભવિષ્યમાં અગ્રણી બનવાની ક્ષમતા ધરાવી શકે છે. એ કંપનીઓ ભલે મોટી ન હોય, પણ સાવ નાની પણ નથી હોતી. મધ્યમ કદનું માર્કેટ કૅપિટલાઇઝેશન ધરાવતી આ કંપનીઓને મિડ કૅપ કંપનીઓ કહેવાય છે. લાર્જ કૅપની તુલનાએ એના વિકાસની સંભાવનાઓ વધારે હોય છે. વળી એના પર આર્થિક ચક્રોની ગતિની અસર લાર્જ કૅપ કરતાં વધારે થાય છે.

મિડ કૅપ કંપનીઓ કરતાં નાની કંપનીઓ સ્મૉલ કૅપ કંપનીઓ તરીકે ઓળખાય છે. શક્ય છે કે એ વધારે જોખમી હોય, પરંતુ એની વૃદ્ધિ મિડ કૅપ કંપનીઓ કરતાં વધારે દરે થવાની સંભાવના પણ હોય છે.

મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડ્સ માર્કેટ કૅપિટલાઇઝેશનના આધારે સ્કીમ લૉન્ચ કરી શકે છે. સ્કીમ્સને વર્ગીકૃત કરવાનો સેબીનો નિર્દેશ આવ્યો એ પહેલાં પણ ઘણી મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડ કંપનીઓએ લાર્જ કૅપ, મિડ કૅપ અને સ્મૉલ કૅપ ફન્ડ્સ શરૂ કર્યાં હતાં. ફરક માત્ર એટલો હતો કે માર્કેટ કૅપની રેન્જ દરેક ફન્ડ કંપની પોતપોતાની રીતે નક્કી કરતી હતી. લાર્જ કૅપ એટલે કેટલી મોટી અને મિડ કૅપ કે સ્મૉલ કૅપ એટલે કેટલી મધ્યમ કે નાની એનો આધાર દરેક ફન્ડ કંપનીની પોતપોતાની વ્યાખ્યા પર રહેતો હતો. એને લીધે રોકાણકારોમાં ગૂંચવણ ઊભી થતી હતી તથા એક સ્કીમને બીજી સાથે કેવી રીતે સરખાવવી એ પ્રશ્ન ઊભો થતો હતો.

સેબીએ મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડ સ્કીમ્સના વર્ગીકરણ માટે બહાર પાડેલા પરિપત્રમાં આ રેન્જ હવે સુનિશ્ચિત કરી લીધી છે. તમામ ફન્ડ કંપનીઓએ એ રેન્જ અનુસાર જ સ્કીમનું ઘડતર કરવાનું રહેશે. આમ રોકાણકારો અને તેમના ઍડ્વાઇઝરોનું કામ આસાન થઈ ગયું છે.

(લેખક કર્મયોગ નૉલેજ ઍકૅડેમીના સ્થાપક છે. તેમણે અહીં પોતાનાં અંગત મંતવ્યો રજૂ કર્યાં છે.)

Comments (0)Add Comment

Write comment
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger

security code
Write the displayed characters


busy
This website uses cookie or similar technologies, to enhance your browsing experience and provide personalised recommendations. By continuing to use our website, you agree to our Privacy Policy and Cookie Policy. OK